بۇگىنگى قازاق كۇي ونەرى تۋرالى وي قوزعاپ, كۇيشىلەر جايلى ءسوز ساپتاعاندا ەسىمى الدىمەن اۋىزعا ىلىگەتىندەردىڭ ءبىرى – سەراعا, ياعني سەرجان شاكىرات. ازامات اتاۋلى مايدانعا اتتانىپ, ەل باسىنان ساۋىق-سالتاناتتى ءساتتىڭ جوعالىپ, جۇدەۋ ءجۇز, جىرتىق ءيىن جوقشىلىق پەن جابىرقاۋلىق جايلاعان كەزدىڭ قارشاداي ۇلى قارا دومبىراعا قۇشتار بولىپ ءوستى.
اتاسى شاكىرات, اكەسى ىسقاق, اعاسى الىمدى بىرىنەن سوڭ ءبىرىن اسكەرگە الىپ كەتكەن سوڭ, ۇيدەگى اجە, انا, قوس اپا اراسىندا قالعان ەرقارا دا وسى بولدى. اياعىن اپىل-تاپىل باسقان سەرجاننىڭ وزدەرى مايداننان امان-ساۋ كەلگەندە توردە ءىلۋلى قالعان دومبىراعا مۇراگەرلىك ەتىپ, وزىنەن ۇلكەن دومبىرامەن كۇمبىر كۇيدىڭ جوسىعىن سالىپ وتىراتىنىن ەشكىم بىلگەن جوق. قۇداي بەرگەن قابىلەت قوي, بۇل سولاي ەتتى. ەشكىم ۇيرەتكەن دە, ۇگىتتەگەن دە جوق. دومبىراعا قول سوزىپ, ءوزى ەستىپ جۇرگەن كۇيلەردى كۇمبىرلەتە بەردى, ءتورت جاسار ۇلدىڭ تالانتىن تانىعان جۇرت قىزىقتاۋمەن قاتار, ونىڭ شاتپاقتاپ كۇي شىعارۋعا دا ىنتالى ەكەنىن بايقادى. جانە مۇنىڭ تەك بالالىق ەمەس, ۇلكەن بولاشاقتىڭ العاشقى قادامدارى ەكەنىن دە تانىدى حالىق...
دومبىرا تارتۋدىڭ حالىقتىق ەجەلگى ۇلگىسىن بويىنا دارىتقان ول توكپە كۇيدىڭ ءىرى وكىلى, ماڭعىستاۋعا ءتان اڭىز, ايتىس كۇيلەردىڭ تاريحىن قوزعاي وتىرىپ اسەرلى ورىنداۋى – تىڭدارماندار ىقىلاسىنا يە. كۇيدى ءتۇسىنىپ تىڭداۋ وڭاي ەمەس, ونىڭ «اقساق قۇلان – جوشى حان», «نار يدىرگەن», «ءۇش انانىڭ ايتىسى», «قۇلشاردىڭ قىزبەن, كەمپىرمەن تارتىسى», «ەسىردىڭ حيۋا ساپارى» اتتى توپتاما كۇيلەردىڭ تاريحىن بايانداي وتىرىپ ورىنداۋى ءارى اسەرلى, ءارى تاعىلىمدى. حالىق سازگەرلەرىمەن بىرگە, قۇرمانعازى, دينا, داۋلەتكەرەي, قازانعاپ كۇيلەرىنىڭ ءبىر قاتارىن جەتىك مەڭگەرگەن, ال ماڭعىستاۋداعى كۇي ساڭلاقتارى – ابىل, ەسىر, ەسباي, وسكەنباي, قۇلشار, قارتباي, مۇرات, الىم تۋىندىلارىن شەبەر ورىندايتىن سەرجان, سونداي-اق ماڭعىستاۋدىڭ بايىرعى جىر-تەرمە سازدارىنا قۇلاعىن قاندىرىپ, مانەرىن جۇرەگىنە ءسىڭدىرىپ, ماشىعىنا ساۋساعىن مالىنتقان جۇيرىك. ولكەدەگى «اداي اۋەندەرى» دەپ اتالاتىن ەجەلگى اۋەندەردىڭ 20-عا تارتا نۇسقاسىن دومبىرادا تارتىمدى ورىنداي بىلەتىن سەراعا – كوپشىلىك مويىنداپ, باعالاعان ونەرپاز. وزىندىك قولتاڭباسى, ناقىشى بار ونەرپازدىڭ وزىندىك جاڭالىعى دا بولادى. س.شاكىراتتىڭ وڭ قول قيمىلدارىمەن ورىندايتىن كۇيلەرى جاستار ۇيرەنۋگە قۇمار شىعارمالار.
كەڭەستىك كەزەڭنىڭ وزىندە بىرنەشە فەستيۆالدەردىڭ دۇركىن-دۇركىن لاۋرەاتى اتانىپ, ماسكەۋ, لەنينگراد, سامارقاند, كيەۆ ساحنالارىنىڭ سانىنە اينالعان سەراعا كەيىن قازاقتىڭ دومبىراسى مەن كۇيى قاناتىندا تۇركيادا, ءۇش رەت فرانتسيادا, يتاليادا, شۆەيتساريادا, بەلگيادا, يسپانيادا, امەريكادا القالى ورتانىڭ دۋىن قىزدىردى. ايتۋلى فەستيۆالدەردە ول كۇمبىرلەتكەن كۇيلەرى شەتەلدىكتەردىڭ دۋ قوشەمەتىن تۋدىردى. كەيىن كونتسەرتتەرگە ارنايى شاقىرتقاندارى دا جوق ەمەس. «التىننىڭ قادىرىن قولدا باردا بىلگەن» ءجون, وسى ماقساتتا ماڭعىستاۋ ونەر كوللەدجىندە ءوزى ءۇشىن ارنايى ەنگىزىلگەن «ماڭعىستاۋ سازدارى» سىنىبىندا ساباق بەرەدى, ەلىمىزدىڭ ىرگەلى ونەر وقۋ وردالارىندا شەبەرلىك سىنىپتارىن وتكىزىپ كەلەدى. جۇلدە مەن ماراپات-ماقتاۋلاردىڭ سانى شەكسىز, ول تۋرالى دا, ول كەيىپكەر بولعان دا كينولەنتالار ومىرگە كەلدى, كۇيتاباعى, اۋديوتاسپالارى, زاماناۋي ديسك تاباقشالارى شىعارىلدى. «سەرجان اعا» دەپ دومبىراسىن قولىنا ۇستاپ, سوڭىنا ەرگەن بۋىننىڭ الدى جاس جاعىنان ءوزىنىڭ ءىزىن باسىپ جۇرسە, سوڭى مەكتەپ قابىرعالارىنداعى قاۋىرسىن قاناتتىلار. داۋلەسكەر كۇيشى وسىعان قۋانادى – بۇرىنعى كۇيشىلەر مەن كەلەشەك كۇيشىلەردىڭ اراسىنداعى التىن كوپىرلىك اماناتتى ارقالاپ قالعانداي بولعان ىشكى مىندەتتىلىكتىڭ, جاۋاپكەرشىلىكتىڭ سوڭى سۇيىلماعانىنا شۇكىر ەتەدى. ماقتاۋلى ءىنى-قارىنداستارى, شاكىرتتەرى از ەمەس.
قۇرداسى ءابىش كەكىلبايدىڭ سەرجان كۇيشى تۋرالى ءبىر جازباسىندا سىرالعى ونەرپاز ن.تىلەنديەۆتىڭ سەرجان ورىنداعان كۇيدى تىڭداپ وتىرىپ: «مىناۋىڭ سۇمدىق قوي!» دەپ تاڭعالعانىن ايتادى. جانە ءا.كەكىلباي: «ول قازىرگى ايتۋلى كۇيشىلەردىڭ رەپەرتۋارىنداعى شىعارمالاردىڭ ءبارىن دە مايىن تامىزىپ تارتىپ بەرە الادى. جانە ولاردى الگىلەردىن ەشقايسىسىنا ۇقساتپاي, تەك وزىنشە, سەرجانشا تارتادى. ونىڭ ۇستىنە, قازىرگى كۇيشىلەردىڭ كوبى بىلە بەرمەيتىن تالاي تاڭسىق تۋىندىلاردى دا بىلەدى. ولاردىڭ اراسىندا ماڭعىستاۋ كۇيشىلەرىنىڭ تۇركىمەن دۋتارشىلارىمەن كۇي-جارىستارى, ماڭعىستاۋ, جايىق, ويىل, ارال ورىنداۋشىلارىنىڭ ءبىر-بىرىمەن جەكە-جەكە, توپ-توپ بولىپ ونەر سىناسقان كۇي-سايىستارى, اڭىز كۇيلەر توپتامالارى بار... سەرجان ولاردى بىرىنەن سوڭ ءبىرىن وقشانتايدان وق سۋىرعانداي قىلىپ وپ-وڭاي جادىنا ءتۇسىرىپ قۇيقىلجىتا ويناي جونەلگەندە, ماعان كوزىمىز كورگەن مۇرات, شامىعۇل, رىسباي, الىم, مىرزاعۇلدارادى بىلاي قويعاندا, ءبىز كورمەگەن ابىل, قۇلشار, ەسىر, قوشقار, ساۋلەباي, ەسباي, ارال, وسكەنباي, قارتباي, قالداياقتار ءتىرىلىپ كەلىپ, ايىزدارى قانىپ, تاڭعالا تىڭداپ وتىرعانداي كورىنەدى. ويتكەنى, ءوز تۇسىندا ەشكىمگە دەس بەرمەي وتكەن نۇرعيساداي ءدۇلدۇل دومبىراشىنىڭ ءوزى ءدال الگىندەي تاۋسىلا تاڭ قالعان ساڭلاق ورىنداۋشىلىق ونەرگە باياعى دۇلدۇلدەر تاڭعالمايدى عوي دەيسىزدەر مە؟! تاڭداعاندا قانداي! ويتكەنى, سەرجاننىڭ تارتىپ وتىرعانى – سولاردان قالعان قاي-قايداعىنى ەسكە تۇسىرەتىن قايىم كۇيلەر ەدى, كورسەتىپ وتىرعانى – سولاردان قالعان قارالاي كوزىڭدى ارباپ الاتىن عاجايىپ ويىن تەحنيكاسى ەدى», دەپ ساباقتايدى ويىن. ءيا, قازاقتىڭ نۇرعيساسىنىڭ تالعامىنا تاتۋ, ءتىپتى تاڭعالدىرۋ – ەكىنىڭ ءبىرىنىڭ قولىنان كەلمەسى انىق.
قارىمدى قالامگەر سەرجان ىسقاق ۇلى جەرگىلىكتى تەلەارنادا «ماڭعىستاۋ ماقامدارى», «مۇرا», «القالاسا الەۋمەت», «اۋىل ايتقىشتارى» اتتى حابارلار ۇيىمداستىرىپ, كۇي ۇيرەتەتىن تەلەساباقتار وتكىزدى. سىقاق, ءازىل اڭگىمەلەرى رەسپۋبليكالىق ءباسپاسوز بەتتەرىندە جاريالانىپ كەلگەن بولسا, 2001 جىلدان باستاپ «كۇتە تۇرىڭىز», «ماڭعىستاۋ كۇلكىسى», «ماڭعىستاۋ كۇلكىسى-2» كۇلدىرگى اڭگىمەلەر جيناعى جارىق كوردى. «ەزۋدە كۇلكى ويناسىن» جيناعى ماڭعىستاۋ اقىن-جازۋشىلارىنىڭ 50 تومدىعىنا ەندى. قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قىزمەتكەرى, قۇرمانعازى اتىنداعى قازاق ۇلتتىق كونسەرۆاتورياسىنىڭ قۇرمەتتى پروفەسسورى, ماڭعىستاۋ وبلىسى مەن اقتاۋ قالاسىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى, «قۇرمەت» وردەنىنىڭ يەگەرى سەرجان شاكىرات بۇگىندە ءوڭىر كۇيلەرىن جيناقتاپ, رەتتەپ ءبىر جۇيەگە كەلتىرۋ باعىتىنداعى سۇبەلى ءىستى قولىنا الدى. بۇل ءارى كۇيشىلىك, ءارى ۇستازدىق, ءارى ازاماتتىق پارىز عانا ەمەس, وتكەن مەن كەلەشەكتىڭ الدىنداعى ەشقايدا جازىلماعان, بىراق موينىنا جۇكتەلگەن مىندەتتىڭ ءبىرى.
2008 جىلى «ماڭگىلىك سارىن» كۇي فەستيۆالىندە «داۋلەسكەر» اتاعىن يەلەنگەن سەراعا كۇيشى ماڭعىستاۋ وبلىسىنىڭ بارلىق اۋدان, قالالارىن ارالاپ «كۇي تىڭداڭىز كۇمبىرلى, ءسوز تىڭداڭىز كۇلدىرگى» اتتى ەسەپتىك كونتسەرت بەرىپ, كەش وتكىزدى. تاقىرىبى ايتىپ تۇرعانداي, ءارى كۇيشى, ءارى قالامگەر س.شاكىراتتىڭ قوس قىرىن, قوس قابىلەتىن ورتاعا سالعان كەشتەر.
ەل-جۇرتى سىرباز اعا, سالماقتى ۇستاز, ساليقالى اتا, سىپايى زامانداس, ساڭلاق كۇيشى سەراعانىڭ قاسيەتتى دومبىراسىن قولىنا ۇستاپ, ساحنانىڭ ءسانىن كەلتىرە بەرۋىنە, قازاق كۇيلەرىنىڭ باعىن اشا بەرۋىنە تىلەكشى. تاعدىر-ءتاڭىردىڭ سىيى دا وسى بولعاي...
گۇلايىم شىنتەمىرقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
اقتاۋ.