قوعامدى ەلدىك ىستەرگە ۇيىستىرۋ ايقىندالدى

وتىرىسقا پرەمەر-ءمي­نيستر­­دىڭ ورىنباسارى التاي كول­گىنوۆ, قوعام جانە مەملەكەت قاي­راتكەرلەرى, باق وكىلدەرى, ازاماتتىق قوعام بەلسەندىلەرى مەن حالىقارالىق ۇيىم باسشىلارى قاتىستى. القا وتىرىسىندا اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ ءمينيسترى دارحان قىدىرالى بايان­داما جاساپ, اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستاردى تانىستىردى.

«وتكەن جىل ايشىقتى وقي­عالارعا تولى, سىناعى كوپ سىندارلى جىل بولدى. ەلىمىزدە قولعا الىنعان كەزەكتى رەفورمالار پاكەتى ىرگەلى ىستەردىڭ جۇزەگە اسۋىنا جول اشتى. پرەزيدەنتتىڭ مي­نيسترلىككە جۇكتەگەن 8 تاپسىر­ماسىنىڭ 5-ەۋى ورىندالدى, قالعاندارى ىسكە اسىرىلىپ جاتىر», دەدى د.قىدىرالى.

ءمينيستردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, سالاعا جاۋاپتى مەكەمە الەمدىك بەلدى ساراپشىلاردىڭ, بەلگىلى عالىمدار مەن ساياساتكەرلەردىڭ جانە حالىقارالىق ۇيىم وكىل­دەرىنىڭ قاتىسۋىمەن كەزدەسۋلەر ۇيىمداستىرعان. سونداي-اق ديپلوماتيالىق ميسسيالار مەن حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ باس­شى­لارىمەن 60-تان استام ەكىجاقتى كەزدەسۋ وتكىزگەن.

«ەتنوسارالىق جانە كون­فەس­سياارالىق كەلىسىمدى, بەرەكەلى بىر­لىگىمىزدى نىعايتۋ – باستى ماق­ساتتارىمىزدىڭ ءبىرى. پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا وراي, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 2022-2026 جىلدارعا ارنالعان دامۋ تۇجى­رىمداماسى دايىندالدى. ەلى­مىزدىڭ ساياسي ومىرىندەگى ماڭىز­دى ءىس-شارالاردىڭ ءبىرى 50 ەلدەن 100-دەن استام دەلەگاتسيا قاتىسقان الەمدىك جانە ءداستۇرلى دىندەر كوشباسشىلارىنىڭ سەزى ءوتتى.

«قوعامدىق باقىلاۋ» جانە «ونلاين پەتيتسيالار» تۋرالى زاڭ جوبالارى پارلامەنت ماجىلىسىندە ماقۇلدانىپ, «قوعامدىق بىر­لەستىكتەر تۋرالى» زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزىلەدى. قوعامدىق كەڭەستەر ازا­ماتتىق قوعامنىڭ مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ قىزمەتىنە ارا­لاسۋىنىڭ پارمەندى تەتىگىنە اينال­دى. 2022 جىلى قوعامدىق كەڭەس­تەر­دىڭ قۇرامى 90 پايىزعا جاڭار­تىلدى.

«ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ ورتالىعىنىڭ» جۇمىسى قايتا قارالۋدا. الداعى ۋاقىتتا ونىڭ باعىت-باعدارى كەشەندى عىلىمي زەرتتەۋلەرگە بايلانىس­تى بولۋعا ءتيىس. ۇلىتاۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايعا مينيسترلىك جاۋاپتى بولدى. «Quryltai» ءمو­بيلدى قوسىمشاسى ىسكە قوسى­لىپ, «ۇلتتىق قۇرىلتاي» تەلە­باع­دارلاماسى كورسەتىلە باستادى», دەدى د.قىدىرالى.

سونداي-اق بىلتىر ورتالىق ازيا ۆولونتەرلەر فورۋمى ۇيىم­داستىرىلدى. سونىڭ قورىتىن­دىسى بويىنشا ورتالىق ازيا ۆولون­تەر­لەر حابىن قۇرۋ تۋرالى شەشىم قابىلداندى.

«تاياۋدا «مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. زاڭعا سايكەس جاستار ساناتى 35-كە دەيىن ۇلعايدى. وسىلايشا, ەلىمى­ز­دەگى وسى ساناتتاعى ازاماتتار سانى 6 ملن-عا دەيىن كوبەيدى. ەن­دى وسى سالادا اۋقىمدى ىستەر اتقا­­رىلىپ, زاڭ يگىلىگىن بارشا جاس­تارىمىز كورەدى دەگەن سەنىم­دەمىز.

2023-2027 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك جاستار ساياساتى تۇجىرىمداماسىنىڭ جوباسى ازىر­لەنىپ, اشىق تالقىلاۋعا ۇسى­­نىلدى. ەلىمىزدەگى جاستار رە­سۋرس­تىق ورتالىقتارىنا ءبىر جىل ىشىندە ءتۇرلى ماسەلە بو­يىنشا جۇ­گىنگەن جاستار سانى 400 مىڭنان اسادى. سوندىقتان جاستار رەسۋرس­تىق ورتالىقتارى ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىندە اشىلۋى قاجەت.

2022 جىلى جاستار پراكتيكاسىنان ءوتۋ كەزەڭى 6 ايدان 12 ايعا دەيىن جانە ء«بىرىنشى جۇمىس ورنى» جوباسى بويىنشا 12 ايدان 18 ايعا دەيىن ۇزارتىلدى. بۇل جاستار ءۇشىن العاشقى جۇمىس تاجىريبەسىن الۋعا جانە تابىس تابۋعا جاقسى مۇمكىندىك. 2022 جىلى «Zhas project» جوباسى ىسكە اسىرىلدى, ونىڭ شەڭبەرىندە جاستاردىڭ بيزنەس باستامالارىن قولداۋ ءۇشىن 1 ملن تەڭگەدەن 250 گرانت بەرىلدى. دا­رىندى جاستاردى قولداۋ ماق­­ساتىندا 3 ملن تەڭگەدەن 33 «تاۋەل­سىزدىك ۇرپاقتارى» گرانتى تا­عايىندالدى. بۇل گرانت جىل سايىن بەرىلەدى جانە ونىڭ كولە­مىن ۇلعايتۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز», دەدى د.قىدىرالى.

ءمينيستردىڭ سوزىنە سۇيەنسەك, جاستاردىڭ تۇرعىن ءۇي ماسەلەسىن شەشۋ بويىنشا ناقتى جۇمىستار جال­عاسادى. قازىر وڭىرلىك تۇرعىن ءۇي باع­دارلامالارى 6 وڭىردە ىسكە قو­سىلعان. بيىل جىل سوڭىنا دە­يىن وسىنداي باعدارلامالاردى 10 وڭى­ر­دە ازىرلەۋ جوسپارلانىپ وتىر.

«پرەزيدەنت جانىنداعى جاس­تار ساياساتى جونىندەگى كەڭەستىڭ قۇ­رامى جاڭارتىلدى. 2022 جىلى جەل­­توقساندا استانا قالاسىن­دا 500-دەن استام ادامنىڭ قاتى­سۋىمەن «Qogam Fest» جاستار جو­باسى ۇيىمداستىرىلدى. سون­داي-اق قازاقستاندا العاش رەت وت­كەن جىلدىڭ قاراشا ايىندا ەلىمىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن 200-دەن استام بلوگەردىڭ قاتىسۋىمەن مينيسترلىكتىڭ «Tik-Tok house» جوباسى ىسكە اسىرىلدى. جالپى جاستار ساياساتى سالاسىندا جاسا­لىپ جاتقان جۇمىستار ءوز ناتي­جەسىن بەرە باستادى. ماسەلەن, قازاق­ستان جاھاندىق جاستاردىڭ دامۋى يندەكسىندە (Youth Progress Index) 150 مەملەكەتتىڭ ىشىندە 63-تەن 54-ورىنعا كوتەرىلدى», دەدى د.قىدىرالى.

بۇدان كەيىن ۆەدومستۆو باسشىسى پرەزيدەنتتىڭ مينيسترلىككە سالالىق زاڭنامانى جەتىلدىرۋ مىندەتىن قويعانىنا توقتالدى. ونىڭ ايتۋىنشا, ءداستۇرلى باق-تىڭ باعىتى كونتسەپتۋالدى تۇر­عىدا وزگەرىپ جاتىر. «جاڭا مەديا» دەگەن تۇسىنىك قالىپتاسقان.

«وسى سالادا اتقارىلعان جۇ­مىستاردى بىرنەشە باعىتقا ءبولىپ قاراستىرۋعا بولادى. مەديا زاڭنامانى قايتا قاراۋ جۇمىسى جۇرگىزىلىپ وتىر. بالالارعا قاتىس­تى كيبەربۋللينگتى رەتتەۋدە زاڭ­نامالىق تۇزەتۋلەر ەنگىزىلدى. حا­لىق­ارالىق تاجىريبەلەردى ەسكەرە وتىرىپ, «ماسس-مەديا تۋرالى» زاڭ جۇرتشىلىق تالقىلاۋىنا شىعارىلدى.

سونداي-اق ونلاين-پلاتفورمالار مەن ينتەرنەت-جارنامانىڭ قىزمەتىن رەتتەيتىن جاڭا زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ جاتىر. زاڭ جوباسى اياسىندا جۋرناليستەردىڭ مارتەبەسىن كوتەرۋ, مەملەكەتتىك اقپاراتتىق ساياساتتى قارجىلاندىرۋ تەتىك­تەرىن رەفورمالاۋ, ءوزىن-ءوزى رەتتەۋ ينستيتۋتتارىن دامىتۋ, تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ سالاسىنداعى ترەندتەردى وزگەرتۋ جوسپارلانعان.

اقپاراتقا قول جەتكىزۋ ماسە­لە­لەرى جونىندەگى زاڭعا تۇزەتۋ­لەر ازىرلەندى. ۇسىنىلعان وزگە­رىس­تەر, ازاماتتاردىڭ اقپارات­قا قول جەتكىزۋ قۇقىعىن زاڭسىز شەك­تەگەن مەملەكەتتىك ورگاندار­دىڭ جاۋاپكەرشىلىگىن كۇشەي­تەدى. اقپاراتتىق دوكترينا تالقى­لاۋدان ءوتتى. سونداي-اق اقپا­رات سالاسىن دامىتۋدىڭ 2023-2027 جىلدارعا ارنالعان تۇجى­رىم­داماسىن دايىنداۋعا كىرىستىك», دەدى د.قىدىرالى.

سونداي-اق ەلىمىزدى ساياسي وز­گەرىستەرگە باستاعان جالپى­حا­لىقتىق رەفەرەندۋم مەن پرە­زي­­دەنت سايلاۋى تۇسىندا ءتۇرلى دە­باتتار ۇيىمداستىرىلىپ, نون-ستوپ جاعدايىندا اقپارات تاراتىل­عانىن جەتكىزدى. ماسەلەن, العاش رەت 16 ساعاتتىق 2 ونلاين-مارافون ءوتتى.

ء«بىرىنشى رەت ۇيىمداستىرىلعان ورتالىق ازيا مەديافورۋمىنا وزگە مەملەكەتتەردەن ەكس-پرە­زي­دەنتتەر, مەديا سالاسىنىڭ بەل­گىلى ماماندارى, پۋليتسەر سىي­لىعىنىڭ يەگەرلەرى باستاعان 300-دەن استام دەلەگات قاتىستى. ءتۇرلى تاقىرىپتاعى 18 سەسسيادان تۇرعان فورۋمدى تۇراقتى پلاتفورماعا اينالدىرۋ نيەتىمىز بار.

2022-2023 جىلدارعا ارنالعان مەديا ءبىلىم بەرۋ ساپاسىن ارتتىرۋ جونىندەگى ارنايى جوسپار اياسىندا Astana Media Week حالىقارالىق فورۋمى ءوتتى. ءىس-شاراعا قازاق­ستان مەن شەتەل مەديا يندۋس­ترياسىنداعى 150-دەن استام توپ-مەنەدجەردىڭ قاتىسۋىمەن 30-عا جۋىق سەمينار-ترەنينگ, پانەلدىك سەسسيالار بولدى. مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ 100-گە جۋىق ءباسپا­سوز قىزمەتكەرىنە جەكە سەمينارلار ۇيىمداستىرىلدى.

ءداستۇرلى «تۇمار» جانە «ۇر­كەر» سىيلىقتارى تاپسىرىلدى. الەمدىك «Tiji», «Nickelodeon» ارنالارىنىڭ مۋلتفيلمدەرى قازاق تىلىندە كورسەتىلە باستادى. اتالعان ارنالارمەن قازاق ەرتەگىلەرى نەگىزىندە انيماتسيالىق ونىمدەر جاساۋ ماسەلەسى كەلىسىلىپ جاتىر», دەدى د.قىدىرالى.

مينيستر كەلتىرگەن دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, 2022 جىلدىڭ قورى­تىندىسى بويىنشا جالپى مەملەكەتتىك باق-تاعى قازاق تىلىن­دەگى كونتەنتتىڭ ۇلەسى 83%-دى قۇراعان. بۇدان بولەك, مينيسترلىك حالىقارالىق بايلانىستى نىعايتىپ كەلەدى. ماسەلەن, جاڭا مەديا مەن ازاماتتىق جۋرناليستيكانى دامىتۋ ماقساتىندا Meta, TikTok, Google, Mail.Ru Group, LinkedIn كومپانيالارىمەن قارىم-قاتىناس ورناتىلدى.

«ناتيجەسىندە العاش رەت مەتا كومپانياسىنىڭ Instagram, Whatsapp, Facebook, Messenger-ءدىڭ قازاقستان بويىنشا رەسمي وكىلدەرى ايقىندالدى. سونداي-اق TikTok كورپوراتسياسىنىڭ ايماق­تىق ءوفيسى اشىلدى. Facebook پەن TikTok-ءتىڭ ينتەرفەيسىن قازاق­شالاۋ بويىنشا كەلىسىمدەر جاسالدى. سول سياقتى بۇۇ-مەن جانە ونىڭ بىرقاتار ۇيىمدارىمەن قارىم-قاتىناس ارتتى. تسيفرلىق ەفيرلىك تەلەراديو حابارلارىن تاراتۋ جۇمىستارى جۇيەلى جالعاسىپ جاتىر. بۇگىنگى تاڭدا حالىقتى تسيفرلىق حابار تاراتۋمەن قامتۋ 93%-دى قۇرادى. بۇل رەتتە, 13 ءوڭىر تسيفرلىق ەفيرلىك فورماتقا 100% كوشتى.

2023 جىلى ەلدىڭ شەكارالاس اۋداندارىندا وتاندىق راديوحابارلارمەن قامتۋدى كەڭەيتۋ جۇمىسى كۇشەيتىلەدى. اسىرەسە, شەكارالاس ايماقتار راديوحابار تاراتۋمەن قامتاماسىز ەتىلەدى. وتاندىق تەلەارنالاردا تاريحي كونتەنت ءوندىرىسى جالعاسۋدا. 2022 جىلى قازاق زيالىلارىنىڭ ءومىرى مەن قىزمەتى تۋرالى 6 سەريالدىڭ كورسەتىلىمى ءوتتى. بۇل ءۇردىس ۇلى تۇلعالاردى ۇلىقتاۋمەن عانا شەكتەلمەي, اۋقىمدى تاقىرىپتارعا ۇلاسۋعا ءتيىس دەگەن ويدامىز. قال­تارىستاعى قاھارماندار, تاساداعى تۇلعالار, قاراپايىم ەڭبەك ادامدارىن دارىپتەۋدىڭ جاڭا كوركەمدىك شەشىمدەرى ۇسىنىلۋى قاجەت», دەدى د.قىدىرالى.

بۇدان كەيىن سالا باسشىسى ات­قارىلعان اۋقىمدى جۇمىستار مەن سارالانعان جوسپاردىڭ اۋقىم­دىلىعىنا قاراماستان, سالادا قوردالانعان ماسەلەلەر بار ەكەنىن جەتكىزدى.

«جالپى كەز كەلگەن كونتەنت الەۋمەتتىك ساۋالناما مەن مەديا جانە عىلىمي زەرتتەۋلەرگە نەگىزىلدەۋگە ءتيىس. مەملەكەتتىك تەلەارنالاردا رەيتينگ قۋ باس­تى ماقساتقا اينالماۋى كەرەك. سوندىقتان ۋاقىتتىڭ تالابىنا, كورەرمەننىڭ تالعامىنا ساي سا­ليقالى, سالماقتى كونتەنتتەرگە با­­سىمدىق بەرۋ كەرەك. حالىقتىڭ سالى­­­عىنان, مەملەكەتتىڭ قازىنا­سى­نان بولىنگەن قارجىنىڭ ءار تيى­نىنا جاۋاپتى ەكەنىمىزدى ۇمىت­­پاعان ءجون. كورەرمەن بىزدەن ماز­مۇن­دى, تاعىلىمدى جوبالار كۇتەدى.

مەملەكەت قارجىسى مەملەكەت مۇددەسىنە, ەل يگىلىگىنە, حالىقتىڭ پايداسىنا جۇمسالۋى قاجەت. سالماقتى ساراپتامالار مەن جۋرنا­ليستىك زەرتتەۋلەر, ساپالى دەرەكتى فيلمدەر مەن YouTube جو­بالارعا جانە كرەاتيۆتى يندۋس­تريامەن اينالىساتىن تالانتتى جاستارعا قولداۋ كورسەتۋگە ءازىرمىز. وسى ورايدا, وتاندىق مەديا ونىمدەردىڭ ساپاسى مەن باسەكەگە قابىلەتتىلىگىن ارتتىرۋ ءۇشىن ۇزدىك تەلەسەريالدار مەن انيماتسيالار, الەۋمەتتىك روليكتەرگە ارنالعان جاڭا ۇلتتىق بايقاۋ ۇيىمداستىرۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز.

ءبىز ءداستۇرلى مەدياعا دا, جاڭا مەدياعا دا تەڭدەي قولداۋ جا­ساۋعا ءازىرمىز. وتاندىق باسپا باق ءبىزدىڭ باستى نازارىمىزدا. جاقىن ارادا مينيسترلىك وڭىرلىك باسپا باق فورۋمىن وتكىزبەك. اتالعان ءىس-شارادا وڭىرلىك گازەتتەر مەن جۋرنالداردىڭ كوكەيتەستى ماسەلەلەرى قارالىپ, ءوز شەشىمىن تاباتىندىعىنا سەنەمىز.

وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا «ەگەمەن قازاقستان» رەسپۋب­لي­كالىق گازەتى» جشس مەن قازاق گازەتتەرى بىرىكتى. وسى وڭتاي­لان­دىرۋ جۇمىستارى اياسىندا بالالار باسىلىمدارىنا ءبىز ەرەكشە كوڭىل ءبولىپ, دامۋدىڭ جاڭا جولدارىن ىسكە اسىرامىز. «قازپوشتا» اكتسيونەرلىك قوعامىمەن باسپا باسىلىمدارىن ۋاقتىلى جەتكىزۋ, جازىلۋعا وڭتايلى جاعداي جاساۋ تۋرالى مەموراندۋمعا قول قويدىق. سونىمەن قاتار جاڭا زاڭ اياسىندا باسىلىمداردان قوسىمشا قۇن سالىعى الىنىپ تاس­تالادى», دەدى د.قىدىرالى.

بۇدان كەيىن پرەمەر-ءمينيستر­دىڭ ورىنباسارى ا.كولگىنوۆ ءسوز الدى. سپيكەر ءوز سوزىندە مەملەكەت باسشىسى تاپسىرماسىنىڭ ساپالى ورىندالۋى اسا ماڭىزدى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«مەملەكەت باسشىسى ۇلت­ارالىق بىرلىك پەن كونفەس­سيا­ارالىق كەلىسىمدى نىعايتۋ ساياساتىن «بىرلىگىمىز – ارالۋاندىقتا» جال­پىعا ورتاق قاعيداسى نەگى­زىندە جالعاستىرۋدى تاپسىردى. ەلدىڭ بىرلىگى مەن ۇلت­ارالىق كەلىسىم ماسەلەلەرى قاشاندا باستى نازاردا. وسىعان بايلانىستى مينيستر­لىكتىڭ الدىندا مەملەكەتتىك ور­گان­دارمەن جانە قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىمەن بىرلەسىپ, تۇراق­تىلىقتى ساقتاي وتىرىپ, «بىر­لىگى­مىز – ارالۋاندىلىقتا» قا­عيداتى بويىنشا ەتنوسارالىق بىر­لىك پەن كونفەسسياارالىق كەلى­سىمدى نىعايتۋ بويىنشا بەلسەندى شارا­لاردى جالعاستىرۋ بويىنشا ۇل­كەن مىندەت تۇر», دەدى ا.كولگى­نوۆ.

سونىمەن قاتار ۆولونتەرلار مەن ۆولونتەرلىك ۇيىمداردىڭ جۇ­مى­سى تۋرالى دا پىكىر ءبىلدىردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇل سالاعا مەم­لەكەت باسشىسى وڭ باعا بەرگەن.

«قازىرگى ۋاقىتتا Qazvolunteer.kz بىرىڭعاي ونلاين پلاتفورماسى جۇمىس ىستەيدى, وندا بۇگىندە 50 مىڭنان استام ۆولونتەر, 680 ۇيىم جانە 1000-نان استام جوبا تىركەلگەن. جىل سايىن كەم دەگەندە 50 جوبانى جۇزەگە اسىرۋ جوسپارلانۋدا. بۇل جۇمىستى بۇرىنعىداي قارقىنمەن جالعاستىرىپ, بيىل ەرىكتىلەردىڭ حالىقارالىق فورۋمىن وتكىزىپ, جۇمىستارىڭىزدىڭ ناتيجەسىن كورسەتۋ كەرەك», دەدى ا.كولگىنوۆ.

جيىن سوڭىندا قاتىسۋشىلار ءوز وي-پىكىرلەرىن ءبىلدىردى.