مىرجاقىپتىڭ تايجاقىسى

تايجاقى دەپ تاي تەرىسىنەن تىگىلگەن قاپتال توندى ايتادى. بۇل تۇركى حالىقتارىنىڭ ەجەلدەن كە­لە جاتقان سىرت كيىمى سانالادى. مىرجا­قىپ اتامىز بۇل تايجاقىنى 1925 جىلى ورىنبوردان قىزىلورداعا كوشىپ كەلگەندە ۇلتى ەۆرەي تىگىنشىگە تاپسىرىس بەرىپ تىككىزگەن. سودان ونى 1928 جىلى ءبىر توپ قازاق زيالىلارىمەن قاماۋعا الىنعانعا دەيىن ۇستىنەن تاستاماي كيىپ ءجۇرىپتى. ودان كەيىن باعالى توندى الاش ارىسىنىڭ جارى عاينيجامال دۋلاتوۆا 1940 جىلعا دەيىن ەشكىمگە كورسەتپەي, كوزىنىڭ قاراشىعىنداي ساقتاپ, قىزى گۇلنارعا امانات ەتىپ قالدىرعان. ال بۇگىنگى ۇرپاققا ونى تەكتىنىڭ تۇياعى, مارقۇم گۇلنار مىرجاقىپقىزى جەت­كىزدى.

– اكەم قاماۋعا الىنعان 1928 جىلدان باستاپ ساناساق, ءبىزدىڭ شاڭىر­اعىمىزدا بۇل تايجاقى سەكسەن جىل ساق­تالدى. وسى اسىل كيىم­نىڭ قادىرىن جاس كەزىمىزدە ونشا بىلگەن جوقپىن. قازىر اكەمنىڭ ءيسى سىڭگەن, رۋحى ايالاعان وتباسىلىق جادىگەرىمىزدى قيماي, ءبىر جاعىنان, مۇڭايىپ تا تۇرعان جايىم بار. بىراق حالقىنىڭ ارداقتىسى مىر­جا­قىپتىڭ تايجاقىسى ەندى ەل يگىلى­گىنە اينالىپ, ءوزى ارمانداعان تا­ۋەل­سىز مەملەكەتىنىڭ ەڭ مار­تەبەلى مۇراجايىنىڭ تورىنەن ورىن الاتىنىنا قۋانىشتىمىن, – دەپ اكەسىنىڭ قىمبات دۇنيەسىن مۋزەيگە تاپسىراردا گۇلنار اپا كوزىنە جاس الىپتى.

بىرەگەي جادىگەردى سول كەزدەگى پرەزيدەنت مادە­نيەت ورتالىعىنىڭ باس قور ساقتاۋشىسى ءبيبىنۇر سانا­قۇلوۆا قابىلداپ الىپ, گۇلنار اپاعا ورتالىق ديرەكتورى, بەلگىلى عا­لىم مىرزاتاي جولداسبەكوۆتىڭ العىسحاتى مەن ارنايى سوقتىرعان كۇمىس بىلەزىگىن سىيلاعان. سونداي-اق كورنەكتى قايراتكەردىڭ قىزى مۋزەيگە اكەسىنىڭ ءاليحان بوكەيحان, احمەت بايتۇرسىن ۇلى, جۇماعالي تىلەۋلين جانە مۇحتار مۋرزينمەن جازىسقان حاتتارى مەن قۇجاتتارىن, سۋرەتتەرىن تاپسىرعان.

گۇلنار اپامىزعا اكەسىنىڭ قادىر­لەپ كيگەن سىرت كيىمىن مۋزەيگە وتكىزۋ وڭاي بولماعانىن مىنا ءبىر حاتتان باي­قايمىز. 2010 جىلى الماتىداعى «مەكتەپ» باسپاسىنان جارىق كورگەن «الاشتىڭ سونبەس جۇلدىزدارى» اتتى كىتابىندا ول كىسى قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى مۇحتار ماعاۋينگە جولداعان حاتىندا سول ساتتەگى كوڭىلى مەن تولقىنىسىن اسەرلى بايانداپتى.

«اسا قىمباتتى باۋىرىم مۇحتار!

ار ما؟

22.04.09. پراگادان جولداعان ماقالاڭ قولىما تيىسىمەن باس كوتەر­مەستەن ءبىر دەممەن وقىپ شىقتىم. قاتتى قۋانعان ءحالىمدى ايتىپ جەتكىزە المايمىن. شىن جۇرەكتەن ريزامىن ساعان.

...بيىل 23.04.09 كۇنى وتكەن جاڭا­لىققا كوڭىل بولەيىن: قادىرلى اكەم مىرجاقىپتىڭ كيگەن, قولىمدا 80 جىل ساقتاپ كەلگەن تايجاقىسىن مىرزا­تاي جولداسبەكوۆ باسشىلىق ەتەتىن استاناداعى پرەزيدەنتتىك مادەني ورتالىققا سىيلىققا بەرگەنىم. بۇل ۇلكەن سەنساتسيا بولدى. راديودان بەرىلدى, تەلەديدارعا ءتۇسىرىلدى, «ەگە­مەن قازاقستان» گازەتىنىڭ ءتىلشىسى كەلدى, جۋرناليستەر توبى جينالدى. بەرەتىن سىيلىعىمدى قابىلداۋ ميس­سياسىمەن كەلگەن مۋزەيدىڭ باس قور ساق­تاۋشىسى ب.ساناقۇلوۆا­نىڭ تولتىرعان اكتىسىنە قولىمدى قويىپ, م.دۋلاتوۆ اكەمنىڭ تايجاقىسىن تابىس ەتتىم. ول مينۋتتاعى كەشكەن ءحالىمدى ايتپاي-اق قويايىن, جەڭىل تيگەن جوق. بىراق مەنى جۇباتارلىق اسەر ەتكەن, م.جولداسبەكوۆتىڭ ماعان جازعان العىسحاتى ەدى. وندا بىلاي دەگەن سوزدەرىن قىسقارتىپ كەلتىرەيىن: «ابىلاي حاننىڭ التىن زەرلى قامقا تونى, بالۋان شولاقتىڭ كەمەر بەلدىگى سەكىلدى قۇندى مۇرالارمەن بىرگە ورتالىق تورىنەن ورىن الىپ, ۇلتتىق مادەنيەتىمىزدى بايىتىپ تۇراتىن بولادى!...» الداعى ۋاقىتتا مىرجا­قىپتىڭ تاي­جاقىسى ابىلاي حاننىڭ قامقا تونىمەن قاتار مۋ­زەيدىڭ تورىندە ءىلۋلى تۇرسا, بۇدان ارتىق قانداي قۇر­مەت-سىي بولۋشى ەدى؟! قۋا­نام. ماقتانام...قۇشاق­تاپ ءسۇيدىم, گۇلنار مىر­جاقىپقىزى دۋلاتوۆا».

قىسقاسى, ۇلتتىق مۋ­زەيدەگى باعا­لى جادىگەرلەر قاتارىنان ورىن العان مىر­جاقىپ دۋلات ۇلىنىڭ تاي­جاقىسى – الاش ارى­سى­نىڭ كوزى عانا ەمەس, تاۋەل­سىزدىك مۇراتى جولىندا با­سىن بايگەگە تىككەن ارداق­تى­لارىمىز ءومىر سۇرگەن داۋىردەن سىر شەرتىپ تۇر.