قايىرىمدىلىق كاسىبيلىكتى قاجەت ەتەدى

– الفيا داۋلەتقاليقىزى, سو­نى­­مەن ءسوزىمىزدى تاريح قوي­نا­ۋىنا اتتان­عان 2022 جىلى «سا­مۇرىق-قا­زىنا» كومپانيالار توبىنىڭ قا­يى­­رىمدىلىق قىز­مەت اۋقىمى قان­شالىقتى كەڭ بولدى دەگەن سۇراقتان باس­تا­ساق...

– قور كومپانيالارىنىڭ قا­يى­رىمدىلىق وپەراتورى «Samruk-Kazyna Trust» الەۋ­مەت­تىك جوبالاردى دامىتۋ قورى دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ, ما­دەنيەت, بۇقارالىق سپورت, حا­لىق­تىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىن قولداۋ جانە وزگە دە سالالاردا تىندىرىمدى جۇمىس ىستەۋگە كۇش سالادى. ماسەلەن, بيىلعى قايىرىمدىلىق قارجىسىنان شىمكەنتتەگى «دەنى ساۋ بالالار» جوباسىندا از قامتىلعان وتباسىلار مەن بالالار ۇيلەرىندەگى نەيرو-ورتوپەديالىق كىناراتى بار, تۋعاننان 15 جاسقا دە­يىن­گى بالالارعا تەگىن ءارى ساپالى, كە­­­شەن­دى وڭالتۋدىڭ قولجەتىمدى بولۋى قاراستىرىلىپ, جالپى 600 بالا قام­تىل­دى. اۋتيزم جانە باسقا دا مەنتالدى اۋىتقۋلارى بار بالالارعا جاعداي جاساۋعا ارنال­عان 8 «قامقورلىق» ورتا­لىعى قۇرىلىپ, 1 مىڭنان استام ادام جۇمىسپەن قامتىلدى. جەتىسۋ, اتىراۋ, شىعىس قازاقستان, جامبىل, باتىس قازاقستان, قارا­عاندى, قىزىلوردا, قوستاناي, پاۆلودار, سولتۇستىك قازاق­ستان, تۇركىستان وبلىستارى مەن شىم­كەنت, الماتى قالالارىن­دا­عى تاعى وسىنداي 13 ەرتە ارالاسۋ ورتا­لىعىندا 7 800 بالاعا وڭالتۋ شارا­لارى قولعا الىندى.

«باسقارىلاتىن گيپوتەرميا» جوباسىندا ورتالىق جۇيكە جۇ­يە­سىنىڭ زاقىمدانۋىمەن تۋعان نا­رەس­تەلەردىڭ مۇگەدەكتىگىن تو­مەن­دەتۋ ءۇشىن 5 پەرينا­تال­دىق ورتا­لىقتى ەمدىك كەشەنمەن جاب­دىقتادىق. ەرەكشە جانە از قام­تىلعان وتباسىلاردان شىق­قان 1 مىڭ بالا «سالاماتتى بولا­شاق» بەيىمدەلگەن سپورت سەك­تسيالارىندا جىل بويىنا بىلىكتى مامانداردىڭ كومەگىمەن بەيىم­دەل­گەن دەنە شىنىقتىرۋمەن جانە سپورتپەن تەگىن اينالىسىپ, جەرگىلىكتى جانە ۇلتتىق دەڭگەيدە جارىستارعا قاتىستى. تاياۋدا «سا­مۇرىق-قازىنا» قولداۋىنا يە بولعان ەلىمىزدەگى جالعىز پاراحوككەي قۇراماسى الەم چەمپيوناتىنان كۇمىس جۇلدەمەن ورالدى. مىنە, بىرنەشە جىل بولدى, ەلورداداعى تۇرمىسى تومەن وتبا­سىلارداعى 3 مىڭعا جۋىق بالا مەن ءجاس­وسپىرىم وتباسىلىق اۋلا كلۋبتارىنا بارىپ, اتا-انالارىنا پسيحولوگيالىق كەڭەستەر بەرىلۋدە.

قور قولداۋىمەن قازاقستاندى ارالاپ شىققان مەديتسينالىق پويىزدار 80 مىڭنان استام قا­زاق­ستاندىققا كومەك كورسەتسە, «جەڭىس» جوباسىندا ەكىنشى دۇنيەجۇزىلىك سو­عىسى ارداگەرلەرى مەن تىل ەڭ­بەككەرلەرىنە ازىق-ت ۇلىك پەن ءدارى-دارمەك اپارىلىپ, ءۇي-جاي­لا­رى تازالانۋدا, پويىزعا بيلەت ساتىپ اپەرىلدى. جاڭاوزەندە ءۇش مەكتەپتى جابدىقتاپ, قور كومپانيالارى اتىنان 220-دان استام ورەنگە ەلىمىزدىڭ ۇزدىك ورتا ارناۋلى ءبىلىم وردالارىنا گرانتتار تاعايىندالدى.

اتىراۋ وبلىسىن قامتىعان «ارەكەت» جوباسىندا ەرەكشە بالالار كۇتىمىندەگى, كوپبالالى جانە جالعىزباستى 100 ايەل سۇرا­نىسقا يە ماماندىقتار بويىن­شا وقىتىلىپ, الدى كاسىبىن باس­­تاپ كەتسە, جاڭا ۇلىتاۋ, اباي جانە جەتىسۋ وبلىستارىنان تىس تۇركىستان مەن اقتوبە وڭىر­لەرىن قوسقاندا 300 ادامعا اسپاز, تىگىن, سۇلۋلىق سالوندارى, SMM جانە اۆتوەلەكتريك سياق­تى قازىرگى زامانعى كاسىپتەر وقى­­تىلىپ, سەرتيفيكاتپەن بىرگە ىسىنە قاجەت قۇرال-جابدىق تابىس­تالماق. ايتپاقشى, بىزدەگى الەۋ­مەت­تىك كاسىپكەرلىككە باۋليتىن «ارەكەت» باعدارلاماسى اياسىندا 3 ملن تەڭگەلىك شاعىن گرانتتار دا تالاي پايدالى ىسكە ۇيىتقى بولىپ وتىر.

– قانشا قولداۋ جاسالدى دەسەك تە, ءوز بيىگىنە كوتەرىلە الماي كەلە جاتقان مەملەكەتتىك قازاق ءتىلىنىڭ ءورىسىن ۇزارتۋدا قولعا الىنعان شارالار قانداي؟

– البەتتە مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋ جوبالارى ەرەكشە نازارىمىزدا. «Samruk-Kazyna Trust» قورى مەملەكەتتىك ءتىلدى دامىتۋدا 2016-2022 جىلدار ارالىعىندا 12 الەۋمەتتىك جوباعا 378 ملن 5 ءجۇز مىڭ تەڭگەگە قاراجات ءبولدى. ونىڭ ىشىندە 2022 جىلى 53 ملن 8 ءجۇز مىڭ تەڭگەگە 2 جوبا قور تاراپىنان قولداۋ تاۋىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن شەتەل ازاماتتارى قازاق تىلىن­دە­گى ساپالى كونتەنتكە تەگىن قول جەتكىزدى. بۇل دەگەنىمىز, 350 بالاعا ابايدىڭ «قارا­سوز­دەر» يلليۋستراتسيالانعان كىتابىن قازاق جانە ورىس تىلدەرىندە با­سىپ شى­عا­رۋعا باعىتتالعان الەۋ­مەت­تىك جوباسى جۇزەگە استى. كىتاپ 5 مىڭ دانا بولىپ جا­رىققا شىقتى. 400-گە جۋىق وقۋشىعا ارنالعان ەكونوميكا نەگىزدەرى بويىنشا قازاق تىلىندە وفلاين-ونلاين وقۋ ۇيىمداستىرىلدى. ەل اۋماعى بويىنشا 107 جاسوسپىرىمگە قازاق تىلىندە شەشەندىك ونەردەن كۋرس وتكىزىلدى. «مەكتەپ ونلاين» پورتالىندا وقۋشىلارعا ارنال­عان 3 885 بەينە وقۋلىق جاساق­تال­دى. بۇل پاندەميا كەزىندە وقۋ­شى­لار­دى وقىتۋدا وتە جاقسى ناتيجە بەردى.

ەلىمىزدە تۇڭعىش رەت مەملە­كەت­­تىك ءتىلدى ونلاين اقىسىز ۇي­رە­نۋ­­گە ار­نالعان «Soyle.kz» پور­تالى تۋرالى جەكە-دارا توقتالساق بولادى. پورتال ىسكە قوسىلعاننان بەرى ونىڭ قىزمەتىن الەمنىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن پايدالانۋشىلاردىڭ سانى 12 ملن-نان اسسا, ارنايى تىركەلىپ ءتىل ۇيرەنىپ جاتقان ادام­دار­دىڭ سانى 280 مىڭنان كوپ. بۇل رەتتە قازاقشا بىلەتىن وزگە ۇلت وكىلدەرىنىڭ سانى كۇننەن كۇنگە ارتىپ بارادى. ءبىراز ۋاقىت بۇرىن كانادالىق رومان كوۋل­دىڭ 6 ايدىڭ ىشىندە قازاقشا ۇي­رەن­گەنىن العا تارتىپ جۇرسەك, جا­قىندا يتاليالىق دوناتو 2 جىل­دىڭ ىشىندە «Soyle» ارقىلى قازاق ءتىلىن جەتىك مەڭگەرگەنىن كور­سەتىپ قۋانتتى.

ءىس قاعازدارىن قازاقشا جازىپ, تولتىرۋ, ساۋاتتى ازىرلەۋ ماقسا­تىن­داعى «Resmihat.kz» پورتالىن پايدالانۋشىلار سانى 50 مىڭ ادامنان استى. 2022 جىلى پورتالدىڭ ديزاينى جاڭارتىلىپ, جاڭا بولىمدەر ەنگىزىلدى.

جاڭا جىلدا دا قازاق ءتىلى­نىڭ كوسەگەسىن كوگەرتۋگە ارنال­عان باس­تامالاردى قۋانا قولدا­ماق­پىز. دەگەنمەن تالاپ ءبىر – جوبا­لار­دىڭ ارقايسىسى تيىم­دىلىگى, كورسەتكىشتەرىنىڭ ايقىندىعى, ەلگە تيگىزەر پايداسى جانە تاعى باسقا قاعيداتتار ارقىلى سىن تەزى­نە سالىنادى.

– نەگە 2016 جىلدان بەرى «سامۇرىق-قازىنا» كوم­پا­نيالارىنىڭ قايى­رىم­دى­لىق­پەن اينالىسىپ, حالىققا كومەك كورسەتۋ قىزمەتىن ءبىر ورتا­لىق­تان «Samruk-Kazyna Trust» جۇر­گىزەدى؟

– «سامۇرىق-قازىنا» اق كومپانيا­لار توبى بويىنشا قايى­رىمدىلىق قىزمەتىن ورتا­لىق­تاندىرۋعا ماڭىزدى سەبەپتەر تۇرتكى بولدى. 2016 جىلعا دەيىن قايىرىمدىلىقتى «سامۇرىق-قازىنا» قورى مەن ەنشىلەس كوم­پا­نيالار ارقايسىسى دەربەس كور­سەتكەنى بەلگىلى. الايدا ەن­شى­لەس كومپانيالاردا ءبىر جوبانى بىرنەشە رەت قايتا قار­جى­لاندىرۋ, كومەك كورسەتۋ مەن تيىم­دىلىكتى باعالاۋدىڭ جا­بىق­تىعى, ىرىكتەۋدىڭ كاسىبي ساراپ­تا­ما­لىق باعالاۋسىز جۇزەگە اسىرىلۋى, بىركەلكى دەمەۋشىلىك سايا­سات­­تىڭ جوقتىعى سىندى ولقى­لىقتار بايقالدى. وسىلاي­شا, كومپانيالارداعى بۇل وكىلەت­تىك­تەر­گە بەيىندى ەمەس قىزمەت رەتىندە تىيىم سالىنىپ, 2016 جىلى حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي­كەس ارە­كەت ەتەتىن, الەۋمەتتىك ماسە­لەلەردى جان-جاقتى شەشۋگە قابىلەتتى جانە ولار­دىڭ تۇپكى سە­بەپ­تەرىمەن كۇرەسەتىن بىرىڭعاي مامانداندىرىلعان وپەراتور قۇرۋ تۋرا­لى شەشىم قابىلداندى.

– وتىنىمدەردىڭ جەكەلەگەن تۇل­عا­لاردان قابىلدان­باۋى­نىڭ سىرى نەدە؟

– جاڭا قازاقستان دەمەكشى, ءبىزدىڭ ۇستانىم – باستامالاردىڭ تۇراقتى, جۇيەلى جانە ءتيىمدى بولۋى, ناقتى تۇيت­كىل­دەردى تۇبە­گەي­لى شەشۋگە ارنال­عانى, بارىنشا بۇقارانىڭ قالىڭ قاراسىن قامتىعانى ماڭىزدى. ءبىز قوعام ءۇشىن ەڭ جاقسى ويلاستىرىلعان جانە پايدالى ونداعان جوبانى تاڭداپ الۋ ءۇشىن مىڭداعان ءوتىنىمدى ەرىنبەي قاراستىرۋعا دايىنبىز. نەلىكتەن وتىنىمدەر قابىل­دان­بايدى, ماقۇلدانبايدى دەپ شاعىمدانىپ جاتادى. تۋرا­سىن ايتۋ كەرەك, ءبىز ازامات­تار­دىڭ شاعىن توبىنا نەمەسە جەكەلەگەن مۇقتاج وتباسىلارعا كومەكتەسۋگە باعىت­تالعان بىررەتتىك باس­تاما­لاردى, اتاۋلى كومەك كورسەتۋدى قول­داي المايمىز. كوممەر­تسيا­لىق, ەل بولاشاعىنا قاجەتسىز, تۇراقسىز, ماقساتى ب ۇلىڭعىر جوبالارعا دا قارجىنى سارپ ەتپەي­مىز. ارنايى كومپلاەنس قىز­مەتى تامىر-تانىستىققا, «بار­ماق باستى, كوز قىستىعا», ياعني سىبايلاس جەمقورلىققا جول بەرمەۋ ماقساتىندا ءار ءوتىنىم يەسىن جان-جاقتى تەكسەرىپ وتىرادى. انىعى, قايىرىمدىلىق سالاسى ناعىز كاسىبيلىكتى قاجەت ەتەدى.

وڭىرلەردە الەۋمەتتىك جوبالاردى قارجىلاندىرۋ جاي­لى ءوزى باستاما كوتەرە الۋمەن قاتار, بىزگە كەلىپ تۇسكەن جوبا­لاردىڭ بارلىعى دا ۇكى­مەت­تىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وتىنىم­دەرى ارقىلى جۇزەگە اسىرى­لا­تىنىنا نازار اۋدارعىم كەلەدى. وسىلايشا, ءوز ءوڭىرى مەن سالا­سى­نىڭ ەرەكشەلىگىن, قىر-سىرىن جاقسى بىلەتىن ازاماتتىق قوعام وكىلدەرى ارقىلى حالىقتىڭ كوپ بولىگىن قامتىپ, پايدالى جوبالاردى ىسكە اسىرا الامىز. ونىڭ اياسىندا ءار كەلىپ تۇسكەن ءوتى­نىمدى «سامۇرىق-قازىنا» قورى مەن قوعام وكىلدەرىنەن قۇ­رال­عان قامقورشىلىق كەڭەس قاراستىرىپ, شەشىم قابىلدايدى. قو­عامدىق كەڭەسكە ەسەپ بەرىپ تۇرا­مىز.

ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار دە­مەك­شى, كەرى بايلانىستى جوعالت­پاۋ ءۇشىن ءالسىن-ءالسىن ولاردىڭ اراسىندا قىزمەتىمىزگە قاتىستى ساۋالداما وتكىزىپ تۇرامىز. سوڭ­عى سۇراۋ سالۋعا ەلىمىزدىڭ بار­لىق دەرلىك ايماعىنان 500-گە جۋىق ۇەۇ وكىلى جا­ۋاپ بەر­گە­نىن كورىپ وتىرمىز. ساۋال­داما جاۋاپتارىن مىندەتتى تۇردە ەسكەرەمىز. مىسالى, بۇعان دەيىنگى ۇسى­نىستاردىڭ اياسىن­دا ءتيىستى تۇجىرىم جاسالىپ, جا­بىق قىزمەتتەن ارىلۋ مەن قول­جەتىم­دىلىكتەن, قايىرىمدىلىق قىزمەتىنىڭ تۇسىنىكتىگىنەن تىس, قامقورشىلىق كەڭەس وتىرىستارىنا ءوتىنىم بەرۋشىلەر وفلاين نەمەسە ونلاين قاتىسىپ, پىكىرىن ورتاعا سالا الادى. ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىم وكىلدەرى اراسىندا قور قىز­مەتىن, قان­داي قولداۋ يەلەنۋگە بولا­تىنىن بىلە­تىن­دەر­دىڭ سانى كوبەيگەنى بايقالادى.

– ەلىمىزدىڭ جاڭارىپ-جاڭ­عىرۋ­عا ۇمتىلعان كەلبەتىنە ساي بارىنشا اشىق, ءتيىمدى قىز­­مەتكە تالپىنىپ جاتقان­دا­­رىڭىزدى تۇسىنگەندەيمىز...

– ءيا, وعان بىلتىرعى جىل بويى وتكىزىلگەن بىرقاتار شارا ايقىن دالەل. ماسەلەن, قاراشا ايىندا پرەسس-تۋرلار لەگى وتكىزىلدى. العاشقى استانا قالا­سىن­داعى «سامۇرىق-قازىنا» كومپانيالار توبىنىڭ الەۋمەتتىك جوبالا­رى­مەن تانىسۋ شاراسىنا ءماجىلىس دە­پۋتات­تارىنان باستاپ, ەلوردانىڭ بەلسەندى دەگەن ازاماتتارى قاتىسىپ, ىستەلگەن ىسكە تىكەلەي قانىقتى, بىلايشا ايتقاندا, «قولمەن ۇستاپ كوردى». سودان كەيىنگى اتىراۋ جانە اقتاۋ, جاڭاوزەن قالالارىنداعى پرەسس-تۋرلارعا دا كوپتەگەن ۇكى­مەتتىك ەمەس ۇيىم وكىلدەرى, جۋرناليستەر مەن قوعامدىق پىكىر يەلەرى, جەرگىلىكتى ءماسليحات دەپۋتاتتارى جانە وزگە دە مۇددەلى تاراپتار شاقىرىلىپ, وڭ باعاسىن بەردى. جىل بويى «Samruk-Kazyna Trust» الەۋمەتتىك جوبالاردى قولداۋ قورىنىڭ وكىلدەرى ون ءوڭىردى ارالاپ شىعىپ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدارمەن, جاستارمەن, وزگە دە كوكىرەگى وياۋ, كوزى اشىق جۇرتشىلىقپەن جۇزدەستى, وزەكتى ماسەلەلەردى تالقىلادى.

قوعام الدىندا قولجەتىمدى ءارى اشىق بولۋ ماقساتىندا بىلتىر sk-trust.kz مەكەنجايىنداعى قور سايتىنىڭ ماز­مۇ­نى جاڭارتىلىپ, ءار جوباعا جۇمسالعان قاراجات تۋرالى اقپارات جاريالانىپ تۇرا­دى. سونداي-اق ناۋرىز ايىن­دا 7 (7172) 57-68-98 نومىرىندە جە­دەل جەلى بايلانىسى ىسكە قوسىل­دى.

– اڭگىمەمىزدى تۇيىندەسەك, ءارى قا­راي­عى بەتالىس جايىنان بولىس­سەڭىز؟

– ءسوز سوڭىندا العاش رەت ەرەك­شە سيپاتتا, اۋقىمدى تۇردە جاڭا جىلدىڭ قاڭتار ايىن­دا قوعام الدىندا 2022 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەسەپ بەرۋگە ارنالعان جيىن وتكىزە­تىنىمىزدى جەتكىزگىم كەلەدى. وندا ەشكىمدى بەيجاي قالدىر­ماي­تىن جوبالار تانىستىرىلىپ, ەمەن-جارقىن تالقى ۇيىم­داس­تى­رىلادى.

2023 جىلدان باستاپ قايىرىم­دى­لىق جوبالارىن ىسكە اسىرۋ كەزىندە ولاردىڭ 30%-ىندا جالپى ەلدىك اۋقىمداعى جوبالارعا كوڭىل بولىنسە, ال 70%-ىندا «سامۇرىق-قازىنا» اق كومپانيالارى بار وڭىرلەردەگى جەرگىلىكتى جوبالارعا باسىمدىق بەرىلەدى. باسقاشا ايتقاندا, پورتفەلدىك كومپانيالار مەن ەنشىلەس-تا­ۋەل­دى ۇيىمداردىڭ سۇراۋى بو­يىنشا توپتىڭ وندىرىستىك جانە ونەركاسىپتىك كاسىپورىندارى بار وڭىرلەردە الەۋمەتتىك ماڭىزى بار جوبالار ىسكە اسىرىلادى. وسىلايشا, ءبىز قىزمەتكەرلەرمەن بىرگە حالىقتىڭ ءومىر ءسۇرۋ ساپاسىن ءتيىمدى تۇردە جاقسارتا الامىز.

كەز كەلگەن ۇسىنىسقا, سىندارلى سىن-پىكىرگە ءاردايىم اشىقپىز. بۇعان دەيىن مالىمدەگەنىمدەي, قوردىڭ بيزنەس-پروتسەستەرىن تۇگەلىمەن قايتا قاراپ شىقتىق. قايىرىمدىلىق قىزمەتىن كور­سەتۋ جانە مونيتورينگ جۇر­گىزۋ ەرەجەسىن جەڭىلدەتتىك. قا­يى­رىم­دى­لىق كومەگىنىڭ باسىم باعىت­تارى, تيىمدىلىكتى جوعا­رى­لاتۋ ماقساتىندا, 2022 جىلى 21-دەن 14 شاراعا دەيىن قىس­قار­تىل­دى.

قور قىزمەتى تۋرالى جۇرتشى­لىق­تىڭ حاباردار بولۋىن ارتتىرۋ بويىنشا جۇمىس كۇشەيتىلىپ, بىلتىر 11 ايدا باق پەن الەۋ­مەت­تىك جەلىلەردە تەگىن نەگىزدە 2 مىڭنان استام جاريالانىم جارىق كوردى.

ءال-فارابي بابامىزدىڭ اي­گىلى «قايىرىمدى قالا» يدەياسى تۇتاس ۇجىم­دارعا, ەلگە تارالىپ, باقىتتى, ىزگى قو­عام­عا اينالساق قانە؟! مەيىرىمدى, ءادىل, بىرلىگى مىقتى حالىق تەك وركەندەي بەرسە كەرەك!

اڭگىمەلەسكەن

دۋمان اناش,

«Egemen Qazaqstan»