قوعامدىق كولىككە ەلەكتروندى جول اقىسى مەن ديففەرەنتسيالدى تاريف ەنگىزگەلى جولاۋشىلار مەن اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرىنەن مازا كەتتى. قالا ىشىندەگى مارشرۋتتاردا قاتىنايتىن كولىكتەر سانى كەيدە اياق استىنان ازايىپ, جۇرتشىلىق ايالدامادا كوپ كۇتىپ قالادى. بۇل جايتتى تاسىمالداۋشىلار قولدان جاساپ وتىرعانداي كورىنەدى.
بيىلعى جىل ورتاسىنان Avtobus ەلەكتروندى بيلەتتەۋ جۇيەسى ەنگىزىلگەلى كوپتەگەن مارشرۋتتا قىزمەت كورسەتەتىن جەكە كاسىپكەرلەر شاعىن اۆتوبۋستارىن ساتا باستادى. سونىڭ سەبەبىنەن قالا ىشىندەگى باعىتتاردا قاتىناپ جۇرگەن قوعامدىق كولىكتەر سانى كۇرت ازايىپ, جاز بەن كۇزدە كادىمگىدەي جەتىسپەۋشىلىك قالىپتاسقانىن بايقادىق. دەگەنمەن №1 اۆتوبۋس پاركىنە مەملەكەت بيۋدجەتى ەسەبىنەن جاڭا ۇلكەن اۆتوبۋستار ساتىپ الىنعالى بۇل ماسەلە ءبىراز جەڭىلدەگەندەي ەدى. الايدا جەلتوقسان ايىندا ديففەرەنتسيالدى تاريف ەنگىزگەن سوڭ, اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرى مەن تاسىمالداۋشى كومپانيالار اراسىندا الدەبىر تەكەتىرەس باستالعانداي.
تۇسىنىكتىرەك بولۋى ءۇشىن ايتىپ وتەيىك, جازدان بەرى پاۆلوداردا Avtobus ەلەكتروندى جولاقى جۇيەسى جۇمىس ىستەيدى. جولاۋشىلار كولىككە مىنگەندە جول اقىسىن ارنايى كارتوچكا نەمەسە ۇيالى تەلەفون قوسىمشاسىمەن سكانەرلەپ, QR-كود ارقىلى تولەيدى. تسيفرلىق جۇيە تاسىمالداۋ كومپانيالارىنا جولاۋشىلار اعىنىنان قانشا قاراجات ءتۇسىپ جاتقانىن جانە جەڭىلدىكپەن نەمەسە تەگىن ساناتتا جۇرەتىندەردىڭ سانىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەردى.
ال 1 جەلتوقساننان باستاپ ونىڭ ۇستىنە ديففەرەنتسيالدى تاريف قوسىلدى. بۇل دەگەنىمىز, اۆتوبۋستا نەمەسە ترامۆايدا كارتامەن (QR-كودپەن) تولەسەڭىز جولاقىسى – 80 تەڭگە, قولما-قول اقشالاي تولەسەڭىز – 130 تەڭگە. بۇعان دەيىن قولما-قول تولەگەندەگى ءجۇرۋ اقىسى 80 تەڭگە ەدى. سوندىقتان كوپشىلىك تسيفرلى جۇيەگە اسا ءمان بەرمەي كەلگەنى دە ءمالىم. جاڭا تاريف قالتالارىن قاققان سوڭ جۇرتشىلىق جاپپاي كارتوچكاعا كوشتى. بۇل جاعداي جولاۋشىلاردان كۇندەلىكتى قولما-قول اقشا الىپ (قولما-قول اقشانىڭ ەسەبى جوق) ۇيرەنىپ قالعان جۇرگىزۋشىلەر مەن كوندۋكتورلارعا جاقپادى. كەيبىر جۇرگىزۋشىلەر كولىكتەگى Avtobus جۇيەسىنىڭ QR-كودى جازىلعان پاراقتارىن ج ۇلىپ تاستاپ, ورنىنا ءوزىنىڭ Kaspi-كارتاسىنا بايلانعان QR-كودتاردى (نەمەسە تەلەفون ءنومىرىن) ءىلىپ قويۋدى شىعاردى. ال كوندۋكتورلار ستاندارتتى ساناتتاعى جولاۋشىلارعا جەڭىلدىكپەن جۇرەتىندەردىڭ بيلەتىن جىرتىپ بەرىپ, ۇستىنەن تۇسكەن تيىن-تەبەننەن پايدا كورىپ ءجۇر.
ءبىر قىزىعى, جەلتوقسان ايىنىڭ ورتاسىندا كوپشىلىك ءجيى جۇرەتىن №111, №3, №153 باعىتتارىنداعى شاعىن اۆتوبۋستاردىڭ كۇرت ازايىپ كەتكەنى بايقالدى. باقساق, كەيبىر تاسىمالداۋ كومپانيالارىنا ءوز اۆتوبۋستارىن ۇسىنىپ جۇرگەن جەكە كاسىپكەرلەر ايازدى سىلتاۋراتىپ كولىكتەرىن شىعارماي قويعان. ال ەندى ءبىر جۇرگىزۋشىلەر جۇمىس بەرۋشىلەرگە ديففەرەنتسيالدى ءتاريفتى الىپ تاستاڭدار دەگەن تالاپ قويىپ, باعىتقا شىعۋدان باس تارتقان. وسىلايشا, كوپتەگەن باعىتتاعى اۆتوبۋستاردىڭ ءجۇرۋ ۋاقىتى ەكى-ءۇش ەسەگە ۇزارىپ, تۇرعىندار جۇمىسقا ۋاقتىلى جەتە الماي نەمەسە كەشكىلىك ۇيىنە زورعا قايتىپ قينالدى.
اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرىنىڭ ۋاجىنە سۇيەنسەك, تسيفرلى جول كارتاسى پايدا بولعالى ولاردىڭ تابىستارى ازايىپ كەتكەن, كەيبىرى جۇمىس كۇنىنىڭ سوڭىندا كولىگىنە جانار-جاعارماي قۇيۋعا قاراجات تاپپاي قالاتىن كورىنەدى. مۇنىڭ بارلىعىنا جاڭا ەلەكتروندى جۇيە كىنالى دەپ سانايدى.
ال قالالىق اكىمدىكتەگىلەر ەلەكتروندى بيلەتتەۋ جۇيەسى اۆتوبۋستاردىڭ كىدىرۋىنە ەش سەبەپ ەمەس دەيدى. جاقىندا قابىلدانعان ديففەرەنتسيالدى ءتاريفتىڭ دە بۇعان قاتىسى جوق.
پاۆلودار قالاسىنىڭ تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق شارۋاشىلىق, جولاۋشىلار كولىگى جانە اۆتوموبيل جولدارى ءبولىمىنىڭ باسشىسى ارسلان قالياقباروۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا, ەلەكتروندى جولاقى جۇيەسى تەحنيكا جەتىسپەۋشىلىگىنە جانە جۇرگىزۋشىلەردىڭ جۇمىستان كەتۋىنە نەگىز بولا المايدى.
– بۇل ماسەلەمەن ءبىزدىڭ ورگان جانە تاسىمالداۋ كومپانيالارى شۇعىلدانۋدا. قولما-قول اقشاسىز تولەم كۇن سايىن قالاداعى قوعامدىق كولىكتەردى نەشە ادام پايدالانىپ, ترامۆايلار مەن اۆتوبۋستاردا قانشا اقشا تولەنەتىنىن بىلۋگە مۇمكىندىك بەردى. وسى جۇيەنىڭ ناتيجەسىندە, تاسىمالداۋشىلار بيۋدجەتتەن تولەنەتىن ناقتى سۋبسيديالارعا قول جەتكىزۋدە. پاۆلودارداعى تاسىمالداۋدىڭ وزىندىك قۇنى قولدانىستاعى تاريفتەن الدەقايدا قىمبات تۇرادى. ال ءتاريفتى وسىرمەۋ ماقساتىندا مەملەكەت بيۋدجەتىنەن جىل سايىن اۆتوپاركتەردىڭ شىعىنىن جابۋ ءۇشىن قوماقتى قاراجات بولىنەدى. ماسەلەن, جەڭىلدىكپەن جۇرەتىن ازاماتتار 50 پايىز تولەسە, 50 پايىزىن قالالىق بيۋدجەت كوتەرىپ وتىر. سوندىقتان جۇرگىزۋشىلەردىڭ بىزگە ارتىپ وتىرعان كىناسى نەگىزسىز, – دەدى ول.
جەڭىلدىكپەن جۇرەتىن ساناتتاردىڭ شىعىنى ءۇشىن جىل باسىنان بەرى قوعامدىق كولىكتى ۇيىمداستىرۋشىلارعا بيۋدجەتتەن 660 ملن 181 مىڭ تەڭگە تولەندى. ونىڭ ىشىندە 173 ملن تەڭگە – «№1 اۆتوبۋس پاركىنە», 146,8 ملن – «پاۆلودار اۆتوكومبيناتىنا», 120,7 ملن – «تاكسوموتورعا», وزگەسى «راس» جانە «وپتيميست» فيرمالارىنىڭ ەنشىسىنە تيگەن.
ال الەۋمەتتىك مانگە يە باعىتتارداعى تاسىمالداۋشىلاردىڭ شىعىنىن جابۋعا بەرىلەتىن سۋبسيديالار كولەمى ودان دا قوماقتى. بۇل تاراپتا «№1 اۆتوبۋس پاركى» 1,2 ملرد تەڭگە, «پاۆلودار اۆتوكومبيناتى» 263,4 ملن, «وپتيميست» كاسىپورنى 31,4 ملن تەڭگە يەلەنگەن.
ارسلان سەرجان ۇلى اتاپ وتكەندەي, سۋبسيديالاۋ سومالارىنا اي سايىن ءار اۆتوكاسىپورىن بويىنشا تۇزەتۋلەر ەنگىزىلىپ, ناقتى قانشا رەيس جاساعانى, نەشە ادامدى تاسىمالداعانى ەسەپكە الىنادى.
جوعارىدا ايتقانىمىزداي, QR-كودتىڭ ورنىنا ءوزىنىڭ كاسپي ءنومىرىن جازىپ قويۋ فاكتىلەرى كوپتەگەن اۆتوبۋستا ءالى كۇنگە انىقتالۋدا. مۇنى «سمارت اۆتوبۋس پۆ» جشس-نىڭ تەحنيكالىق ديرەكتورى تالعات توقتاعانوۆ تا راستاپ وتىر. «مۇنداي جاعدايلار ورىن الدى. № 111, 003 14 جانە 153 مارشرۋتتارداعى بىرنەشە قوعامدىق كولىكتە تىركەلىپ, تەحنيكالاردىڭ مەملەكەتتىك نومىرلەرى ايقىندالدى. بىلۋىمىزشە, جۇمىس بەرۋشىلەر 3 جۇرگىزۋشىنى بۇل ارەكەتى ءۇشىن جۇمىستان شىعارعان», دەيدى ول.
تۇپتەي كەلگەندە جاڭا جۇيەنىڭ ەنگىزىلۋىنەن پاۆلودارداعى قوعامدىق كولىكتەردىڭ جاعدايى دۇرىستالىپ كەتكەن جوق. جولاۋشىلار سوڭعى ۋاقىتتا اۆتوبۋستاردىڭ ارالىق ۋاقىتى تىم ۇزارىپ بارا جاتقانىن ءجيى ايتادى. قالاداعى كاسىپورىنداردا كولىكتەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى ايقىن سەزىلىپ وتىر. مىسال ءۇشىن №157 جانە №153 باعىتتارداعى اۆتوبۋستار وتە از. №157 مارشرۋتتا بۇعان دەيىن شاعىن كلاستى قوعامدىق كولىكتەر جۇرەتىن. جۋىقتا ونى ۇلكەن اۆتوبۋسپەن الماستىردى. الايدا بۇل باعىتتا كۇنىنە نەبارى 2 اۆتوبۋس قانا جۇرەدى. تۇرعىندار ونى كەمى 40-50 مينۋت كۇتىپ قالاتىندارىن ايتادى. ال جۇرتشىلىق ءجيى مىنەتىن №153 باعىتتا تالاپ بويىنشا 28 شاعىن اۆتوبۋس بولۋى كەرەك. بىراق بۇگىندە مۇندا نەبارى 10 اۆتوبۋس قىزمەت كورسەتىپ ءجۇر. وسىعان قاراعاندا قوعامدىق كولىكتەگى ماشاقات جۋىق ۋاقىتتا شەشىلەتىندەي ەمەس.
پاۆلودار