سەنات سپيكەرى ماۋلەن اشىمباەۆتىڭ توراعالىعىمەن پالاتا وتىرىسى ءوتتى. جيىن بارىسىندا دەپۋتاتتار جوعارى اۋديتورلىق پالاتا مۇشەلەرىن تاعايىنداۋ ماسەلەسىن قارادى.
اتاپ ايتقاندا, سەناتورلار راشيت احمەتوۆ, نۇرلان نۇرجانوۆ جانە راسۋل ءراحيموۆتى قازاقستان رەسپۋبليكاسى جوعارى اۋديتورلىق پالاتاسىنىڭ مۇشەلەرى قىزمەتىنە تاعايىنداۋدى قولداپ, داۋىس بەردى. سەنات توراعاسى ءوز سوزىندە مەملەكەت باسشىسى كونستيتۋتسيالىق رەفورمالاردى ىسكە اسىرۋ اياسىندا جاقىندا جوعارى اۋديتورلىق پالاتانىڭ ەرەجەسىن بەكىتكەنىن اتاپ ءوتتى.
وتىرىس بارىسىندا دەپۋتاتتار «گەودەزيا, كارتوگرافيا جانە كەڭىستىكتىك دەرەكتەر تۋرالى» جانە «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە گەودەزيا, كارتوگرافيا جانە كەڭىستىكتىك دەرەكتەر ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزۋ تۋرالى» زاڭ جوبالارىن قارادى.
بۇل زاڭداردا كەڭىستىكتىك دەرەكتەردىڭ ۇلتتىق ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ جانە دامىتۋ تۋرالى نورمالار بار. اتالعان پلاتفورما دەرەكتەردىڭ تسيفرلىق فورماتتا قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋدى جانە ولاردىڭ تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى كوزدەيدى. سونداي-اق زاڭدار ولاردى جاڭارتىپ وتىرۋعا جانە قولداۋعا باعىتتالعان. ول ءۇشىن زاڭداعى نورمالار وسى دەرەكتەردى جاڭارتۋ جيىلىگىن رەتتەيدى. بۇدان باسقا, زاڭدا جەر قاتىناستارى, ساۋلەت, قۇرىلىس, تابيعاتتى پايدالانۋ جانە قورشاعان ورتانى قورعاۋ, گەولوگيا, تۇرعىن ءۇي-كوممۋنالدىق جانە اۋىل شارۋاشىلىعى سالالارىندا حالىققا كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ قولجەتىمدىلىگى مەن ساپاسىن جاقسارتۋ ماسەلەلەرى قامتىلعان.
«قولدانىستاعى «گەودەزيا جانە كارتوگرافيا تۋرالى» قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ زاڭى 2002 جىلى قابىلدانعانىن اتاپ ءوتۋ قاجەت. 20 جىلدىق كەزەڭدە گەودەزيا جانە كارتوگرافيا سالاسىندا ۇلكەن وزگەرىستەر بولدى. تسيفرلىق تەحنولوگيالار, سپۋتنيكتىك جابدىقتار وندىرىسكە ەنگىزىلدى جانە كەڭىنەن قولدانىلادى, كەڭىستىكتىك دەرەكتەردىڭ دالدىگىنە, ولشەۋ تيىمدىلىگىنە جانە قولجەتىمدىلىگىنە دەگەن تالاپتار ءوستى. وسىعان بايلانىستى, زاڭدى جاڭا رەداكتسيادا جانە ىلەسپە زاڭدى ولقىلىقتار مەن كولليزيالاردى جويۋ ماقساتىندا قابىلداۋ قاجەتتىلىگى تۋىندادى.
گەودەزيا جانە كارتوگرافيا سالاسىنىڭ جاعدايى مەملەكەتتەگى كاداستر مەن جەر-م ۇلىك قاتىناستارىنىڭ ساپاسىنا تىكەلەي اسەر ەتۋى وتە ماڭىزدى, دەمەك, ءاربىر ازاماتتىڭ مۇددەسىن قوزعايدى. حالىقتىڭ كوپشىلىگى گەودەزيا عىلىمىمەن تانىس ەمەس. بىراق ءبىزدىڭ اينالامىزداعى جاعدايلاردىڭ بارلىعى ادام ءومىرى مەن جالپى ەل ءۇشىن ونىڭ ماڭىزى تۋرالى مىسالدارعا تولى. ءبىز تۇراتىن جانە جۇمىس ىستەيتىن عيماراتتاردى, جۇرەتىن جولدار مەن كوپىرلەردى جوبالاۋ جانە سالۋ كەزىندەگى قاتەلىكتەردى جويۋ, سونداي-اق ۇشاقتاردىڭ ۇشۋى مەن قونۋى كەزىندەگى كەدەرگىلەردى انىقتاۋ جانە تاعى باسقالار گەودەزيالىق ولشەمدەردىڭ دالدىگىنە بايلانىستى», دەدى زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان تسيفرلىق دامۋ, يننوۆاتسيالار جانە اەروعارىش ونەركاسىبى ءمينيسترى باعدات مۋسين.
زاڭ جوبالارىنىڭ نەگىزگى مىندەتى – جوعارى دالدىكتى گەودەزيالىق كوورديناتالار جۇيەسىمەن قامتاماسىز ەتۋ. سونىڭ نەگىزىندە ەلدىڭ بىرىڭعاي تسيفرلىق كارتوگرافيالىق نەگىزىن قۇرۋ. ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندا كەڭەس وداعىنان مۇراعا قالعان, ەسكىرگەن جانە دالدىگى, تيىمدىلىگى زاماناۋي تالاپتارعا سايكەس كەلمەيتىن 1942 جىلعى مەملەكەتتىك كوورديناتتار جۇيەسى بار.
«قازاقستاندا بىرىڭعاي مەملەكەتتىك كوورديناتتار جۇيەسىنىڭ اشىق قولجەتىمدى بولماۋى, شەكتەۋ بەلگىسى بار دەرەكتەردى پايدالانۋعا جول بەرمەۋ ءۇشىن سۋبەكتىلەردىڭ ءوز كەزەگىندە ءارتۇرلى قۇپيا بەلگىسى جوق جانە زاڭمەن بەكىتىلمەگەن كوورديناتتار جۇيەلەرىن قولدانۋىنا اكەلدى, مىسالى, ءبىر ەلدى مەكەندە بىرنەشە كوورديناتتار جۇيەسى قولدانىلادى. ناتيجەسىندە, ءارتۇرلى جۇيەلەردە, فورماتتاردا جانە قۇرىلىمداردا قۇرىلعان كەڭىستىكتىك دەرەكتەردىڭ ۇلكەن كولەمى جيناقتالعان. بۇل كەڭىستىكتىك اقپاراتتى پايدالانۋ جانە سالالىق (ۆەدومستۆولىق), وڭىرلىك اقپاراتتىق جۇيەلەر مەن كاداسترلاردىڭ دەرەكتەرىن ينتەگراتسيالاۋ پروتسەستەرىن قيىنداتادى جانە كەيدە تىكەلەي كەدەرگى كەلتىرەدى.
بۇدان باسقا, كوورديناتتار جۇيەلەرىنىڭ بىتىراڭقىلىعى ولاردى ءبىر جۇيەدەن ەكىنشى جۇيەگە قايتا ەسەپتەۋ قاجەتتىلىگىنە الىپ كەلەدى, الايدا قايتا ەسەپتەۋ ءتارتىبى دە رەتتەلمەگەن, بۇل ءوز كەزەگىندە جەر قاتىناستارى, ساۋلەت, گەولوگيا, جەر قويناۋىن پايدالانۋ جانە كەڭىستىكتىك اقپاراتتى پايدالاناتىن باسقا دا سالالارداعى جۇمىس جۇرگىزۋ كەزىندە سۋبەكتىلەردەن ارتىق شىعىن تالاپ ەتەدى», دەدى ب.مۋسين.
وسىعان بايلانىستى زاڭ جوباسىندا ءبىر پلاتفورمادا بىرىڭعاي فورماتتا جانە بىرىڭعاي تالاپتار بويىنشا كەڭىستىكتىك دەرەكتەر جينالاتىن ۇلتتىق كەڭىستىكتىك دەرەكتەر ينفراقۇرىلىمى قۇرىلماق. بۇل ينفراقۇرىلىم ەلىمىزدى تسيفرلاندىرۋدا ماڭىزدى ءرول اتقاراتىن گەودەزيا جانە كارتوگرافيا سالاسى تاريحىنداعى العاشقى اۋقىمدى جوبا سانالماق.
«جاڭا نورمالار كەڭىستىكتىك دەرەكتەر, گەودەزيا جانە كارتوگرافيا سالاسىنداعى قىزمەتتىڭ جەتىلدىرىلگەن تەتىكتەرىن ەنگىزەدى. ۇلتتىق كەڭىستىكتىك دەرەكتەر ينفراقۇرىلىمىن قۇرۋ جانە قولدانۋ ءۇشىن قۇقىقتىق نەگىز قالىپتاستىرادى. بۇل ينفراقۇرىلىم تۇتىنۋشىلاردىڭ ەلەكتروندىق دەرەكتەرگە قولجەتىمدىلىگىن جانە ولاردى ءتيىمدى پايدالانۋدى قامتاماسىز ەتەدى. الداعى ۋاقىتتا تولىق جانە انىق كەڭىستىكتىك دەرەكتەر مەن گەودەزيا جانە كارتوگرافيا جۇيەلەرى اقپاراتتى جەدەل وڭدەۋگە, ەكونوميكا سالالارىندا جانە مەملەكەتتىك باسقارۋدا ۇتىمدى شەشىمدەر قابىلداۋعا وڭ اسەرىن تيگىزەدى دەپ سەنەمىز», دەدى زاڭ جوباسى جونىندە پىكىر بىلدىرگەن ماۋلەن اشىمباەۆ.
سونىمەن قاتار وتىرىس كەزىندە سەناتورلار وزدەرىنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋالدارىن جولدادى.