سەمەيدەگى كوپىر قۇرىلىسى اياقتالماي قالۋى مۇمكىن

وتىرىس بارىسىندا دەپۋتاتتار «قازاقستان رەسپۋبليكاسى مەن حالىق­ارا­لىق قايتا قۇرۋ جانە دامۋ بانكى اراسىن­داعى قارىز تۋرالى كەلىسىمدى (جەكەشە سەكتورعا جانە ەكونوميكانى نەعۇرلىم ورنىقتى قالپىنا كەلتىرۋگە نەگىزدەلگەن دامۋ ساياساتىن قارجىلاندىرۋعا ارنالعان قارىز) راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ جوباسىن قابىلدادى. بۇل قۇجات مەملەكەتتىڭ ودان ءارى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا باعىتتالعان شارالار كەشەنىن قولداۋعا ارنالعان.

زاڭ جوباسى جونىندە بايانداما جاساعان پرەمەر-ءمينيستردىڭ ورىنباسارى – قار­جى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆتىڭ ايتۋىن­شا, قارىز بيۋدجەت تاپشىلىعىن قارجى­لاندىرۋعا باعىتتالادى.

«بيىلعى 2 شىلدەدە قازاقستان پرەزي­دەن­تىنىڭ جارلىعىنا سايكەس 345,7 ملن ەۋرو سوماسىنداعى قارىز تۋرالى كەلى­سىمگە 24 تامىزدا قول قويىلدى. قارىز تو­لى­عىمەن بيۋدجەت تاپشىلىعىن قارجى­لان­­دىرۋعا باعىتتالاتىن بولادى. قارا­جات رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتە كوزدەلگەن الەۋمەتتىك جانە باسقا دا ماقساتتارعا ارنالعان بيۋدجەت شىعىستارىن جابۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

دۇنيەجۇزىلىك بانكتىڭ قارىزى قازاق­ستان رەسپۋبليكاسىنا 11,5 جىلعا بەرى­لەدى. ونىڭ ىشىندە 2,5 جىلعا جەڭىلدىك كوزدەلگەن. سىياقى ستاۆكاسى ەۋريبور جانە وزگەرمەلى سپرەدتەن تۇرادى. بىرجولعى كوميسسيا دا يگەرىلمەگەن قارىز قالدىعىنا ەسەپتەلگەن رەزەرۆتىك كوميسسيا دا 0,25 پايىزدى قۇرايدى. قارىزعا قىزمەت كورسەتۋ جانە ونى وتەۋ كەلىسىمدە بەلگiلەنگەن قارجىلىق شارتتارعا سايكەس جۇزەگە اسىرىلادى», دەدى ە.جاماۋباەۆ.

سونىمەن قاتار سەنات وتىرىسىندا «قا­زاق­ستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكىمەتى مەن شۆەي­تساريا فەدەرالدىق كەڭەسى اراسىن­داعى ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەر, حالىق­ارالىق ۇيىمدار جانىنداعى تۇراقتى وكىلدىكتەر جانە كونسۋلدىق مەكەمەلەر قىزمەتكەرلەرىنىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اقىلى ەڭبەك قىزمەتى تۋرالى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ تۋرالى» زاڭ قابىلداندى. اتالعان كەلىسىم ەكى مەملەكەتتىڭ اۋما­عىندا ديپلوماتيالىق ميسسيالار قىزمە­ت­كەر­لەرىنىڭ وتباسى مۇشەلەرىنىڭ اقىلى جۇمىس ىستەۋىنە بايلانىستى ماسەلەلەردى رەتتەۋدى كوزدەيدى.

سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى رومان ۆاسيلەنكونىڭ ايتۋىنشا, كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ قازاقستانعا جانە شۆەيتسارياعا ءوز ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەرىنىڭ, حالىقارالىق ۇيىمدار جانىنداعى تۇراقتى وكىلدىكتەرىنىڭ, سونداي-اق كونسۋلدىق مەكەمەلەرى قىزمەتكەرلەرىنىڭ وتباسى مۇشەلەرىنە ەكى مەملەكەتتىڭ اۋماقتارىندا اقىلى ەڭبەك قىزمەتىن جۇزەگە اسىرۋىنا بايلانىستى ماسەلەلەردى ءوزارا نەگىزدە شەشۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.

«قازىرگى ۋاقىتتا شۆەيتساريا قا­زاق­­ستاننىڭ ەۋروپاداعى نەگىزگى ساياسي, ساۋ­دا-ەكونوميكالىق سەرىكتەستەرىنىڭ ءبىرى. وسى كەلىسىمدى راتيفيكاتسيالاۋ ەل­دەر ارا­سىنداعى دوستىق قارىم-قاتى­ناس­تاردى ودان ءارى دامىتۋعا وڭ اسەرىن تيگىزەدى. سون­داي-اق ءوز ەلدەرىنىڭ ديپلوما­تيا­لىق قىز­مەتىندە جۇمىس اتقارۋ ءۇشىن شە­تەلگە جولدا­ناتىن قازاقستان مەن شۆەي­تساريانىڭ ديپلو­ماتيالىق قىزمەتتەرى پەرسونالىنىڭ وتباسى مۇشەلەرىنە قولايلى جاعداي جاسايدى.

قازاقستان شۆەيتساريادان باسقا تەك اقش-پەن وسىنداي حالىقارالىق شارت جاساستى. الايدا اقش-پەن اتالعان ماسە­لە توقسان التىنشى جىلدا نوتالار ال­ماسۋ تۇرىندە بولعان. مۇنداي كەلىسىم­دەردى جاساۋ الەمدىك تاجىريبەدە كەڭ تارا­عان, اسىرەسە ەۋروپالىق ەلدەر اراسىن­دا. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستاندىق تاراپ وسىن­داي كەلىسىم جوبالارىن فران­­تسيا, يسپانيا, گەرمانيا, پورتۋ­گاليا, بەل­گيا جانە نيدەرلاندپەن كەلىسۋ پرو­تسەسىن جۇرگىزىپ جاتىر», دەدى ر.ۆاسيلەنكو.

كەلىسىمنىڭ ەرەجەلەرى شەتەلدىك وكىل­دىك­تەرىمىزدىڭ ديپلوماتيالىق قىزمەتكەر­لەرىنە عانا ەمەس, سونداي-اق اكىمشىلىك جانە تەحنيكالىق پەرسونالعا دا قاتىستى. بۇدان بولەك ر.ۆاسيلەنكو شۆەيتسارياداعى قازاقستاندىق ديپلوماتيالىق وكىلدىكتەر قىزمەتكەرلەرىنىڭ سانى تۋرالى دا بايانداپ بەردى. ماسەلەن, قازاقستاننىڭ بەرندەگى ەلشىلىگىندە 7 قىزمەتكەر, جەنەۆاداعى بىرىككەن ۇلتتار ۇيىمى كەڭسەسى جانىنداعى تۇراقتى وكىلدىگىندە 19 قىزمەتكەر بار. سونداي-اق قازاقستاننىڭ دۇنيەجۇزىلىك ساۋدا ۇيىمى جانىنان اشىلاتىن تۇراقتى وكىلدىگىندە 7 قىزمەتكەر جۇمىس ىستەمەك.

«استاناداعى شۆەيتساريانىڭ ەل­شى­­­لى­گىندە جانە الماتىداعى باس كونسۋل­دى­عىندا سايكەسىنشە ءۇش جانە ەكى قىزمەتكەر جۇمىس ىستەيدى. سالىق سالۋ ماسەلەلەرىنە كەلسەك, اقىلى ەڭبەك قىزمەتىن جۇزەگە اسىراتىن وتباسى مۇشەسىنە قابىلداۋشى مەملەكەتتىڭ زاڭناماسى قولدانىلادى.

سونىمەن قاتار توقسان توعىزىنشى جىل­عى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ۇكى­مەتى مەن شۆەيتساريا فەدەرالدىق كەڭە­سى اراسىنداعى تابىس پەن كاپيتالعا سالى­­ناتىن سالىقتارعا قاتىستى قوسار­لانعان سالىق سالۋدى بولدىرماۋ تۋرالى كونۆەن­تسياعا سايكەس, اقىلى جۇمىستان تۇسكەن تابىسقا تەك قابىلداۋشى مەملەكەتتە سالىق سالىنادى», دەدى ر.ۆاسيلەنكو.

سونداي-اق وتىرىس كەزىندە سەناتورلار پرەمەر-مينيستر اتىنا دەپۋتاتتىق سا­ۋالدارىن جولدادى. باقىتجان باياحمەتوۆ قارجىلاندىرۋ ماسەلەسىنىڭ شەشىلمەۋىنە بايلانىستى سەمەي قالاسىندا بۇقتىرما سۋ قويماسى مەن ەرتىس وزەنى ارقىلى سالىناتىن كوپىردىڭ قۇرىلىس مەرزىمى وزگەرۋىنە الاڭداۋشىلىق ءبىلدىردى.

سەناتور كوپىر قۇرىلىسىن قارجى­لان­دىرۋ قارقىنىنا كوڭىلى تولمايتىنىن جەتكىزدى. سەناتور ءوزىنىڭ دەپۋتاتتىق ساۋا­لىندا ولاردىڭ قۇرىلىسىن بۇزۋ جانە پاي­­دالانۋعا بەرۋ قاۋپى تۋرالى ايتتى. ونىڭ ايتۋىنشا, يندۋستريا جانە ين­فرا­قۇ­رىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى سۋ قوي­ماسى­نا كوپىر سالۋدى جالعاستىرۋ ءۇشىن كەلەسى جىلعا 20 ملرد تەڭگە سۇراعان. الاي­دا رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتە 2 ملرد تەڭگە عانا ەسكە­رىلدى.

«مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىن ۋاقتىلى ءارى ساپالى ورىنداۋ ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 2023 جىلى 20 ملرد تەڭگە سوماسىندا, ال 2024 جىلى بۇق­تىرما سۋ قويماسى ارقىلى وتەتىن كوپىر وتكەلىن سالۋعا 21,8 ملرد تەڭگە سوماسىندا قا­راجات ءبولىنۋ قاجەت», دەدى ب.باياح­مەتوۆ.

سەمەي قالاسىنداعى ەرتىس وزەنى ارقىلى وتەتىن جانە قۇنى 32 ملرد تەڭگەنى قۇرايتىن كوپىردى قارجىلاندىرۋ جوسپارىندا دا وسىن­داي جاعداي قالىپتاستى. سەناتور كەل­تىرگەن مالىمەتتەرگە سۇيەن­سەك, 2023-2025 جىلدارعا ارنالعان رەس­پۋب­ليكالىق بيۋدجەتتە وبەكتىنى قارجى­لاندىرۋ اياسىندا 2023 جىلى 500 ملن تەڭگە جانە 2024 جىلى 1,5 ملرد تەڭگە كولەمىندە قاراجات ءبولىنۋ كوزدەلگەن.

«بۇل جاعداي مەملەكەت باسشىسى تاپسىرماسىنىڭ دەر كەزىندە ورىندالماۋىنا جانە سايكەسىنشە جوبانىڭ قىمباتتاۋىنا اكەلەدى. ىسكە اسىرۋ مەرزىمى بويىنشا جوبا 2025 جىلعا دەيىن اياقتالۋعا ءتيىس. جوعارىدا ايتىلعاندارعا سايكەس, سىزدەن رەس­پۋبليكالىق بيۋدجەتتى ناقتىلاۋ شەڭ­بەرىندە اتالعان جوبانى 2023 جىلى 15 ملرد تەڭگە, سونداي-اق 2024 جىلى 17 ملرد تەڭ­گە كولەمىندە قارجىلاندىرۋ بويىنشا ىق­پال ەتۋىڭىزدى سۇرايمىز», دەدى سەناتور ب.باياح­مەتوۆ.

عالياسقار سارىباەۆ سپورتتى دامىتۋ ماسەلەسىن كوتەرىپ, بالالاردى ەرتە جاستان سپورتقا جۇمىلدىرۋ قاجەتىنە جانە ەلىمىزدە جۇمىس ىستەيتىن سپورت فەدەراتسيالارىن باقىلاۋ دەڭگەيى تومەن ەكەنىنە نازار اۋداردى. سپورت فەدەراتسيالارى ءوز بەتىنشە اشىلادى جانە رەسپۋبليكالىق بىرلەستىكتەردەن وقشاۋ ءومىر سۇرەدى. ال ولاردىڭ باپكەرلەرى جاس بالالاردى جاتتىعۋعا تارتىپ, جەت­كىن­شەكتەردىڭ دەنساۋلىعىنا زيان تيگىزۋى مۇمكىن.

سەناتور قازىرگى ۋاقىتتا ەلىمىزدەگى جات­­تىق­تىرۋشىلاردىڭ بالالاردى جاس, ياعني ولاردىڭ دەنەسى فيزيكالىق جانە پسي­حولو­گيالىق تۇرعىدان اۋىر جۇكتەمەلەرگە ءالى دايىن ەمەس كەزىنەن باستاپ سپورتپەن شۇعىل­دانۋعا تارتۋى ۇردىسكە اينالىپ كەتكەنىن اتاپ ءوتتى. مۇنداي جاعداي اسىرەسە جەكپە-جەك ونەرىندە كەڭ تارالعان. ول جاس ۇرپاقتىڭ دەنساۋلىعىنا تەرىس اسەر ەتەدى.

«تاعى ءبىر ەسكەرەتىن جاعداي, بۇرىن بالالار مەن جاسوسپىرىمدەردىڭ جىلىنا قان­شا جارىسقا قاتىسۋىنا بولاتىندىعىن رەت­تەيتىن نورمالار بولعان. قازىرگى ۋا­قىت­تا ءبىزدىڭ ەلىمىزدە مۇنداي نورمالار قابىلدانباعان. وسىنداي جاعدايلار فەدە­را­تسيالاردىڭ ءوز بەتىمەن اشىلىپ, جۇمىس ىستەپ جاتقانىنىڭ دا اسەرى. ەلىمىزدە ءبىر عانا كاراتەدەن ءبىز بىلەتىن 22, تاەكۆوندو­دان 6, ارالاس جەكپە-جەكتەن (مما) 4 رەس­­پۋبليكالىق فەدەراتسيا بار», دەدى ع.سارىباەۆ.

دەپۋتات وسىعان بايلانىستى بالالار اعزاسىنىڭ ەرەكشەلىكتەرىن ەسكەرە وتى­رىپ, تاربيە-جاتتىعۋ ادىستەمەلەرىن دايىن­داۋدى ۇسىندى. سەناتور سونىمەن قا­تار مەكتەپتەردە, كوللەدجدەردە جانە جو­عارى وقۋ ورىندارىنداعى سپورت فەدە­راتسيالارىنىڭ ءرولىن كۇشەيتۋدى, سونداي-اق كاسىبي سپورت كلۋبتارىن, بارلىق سپورت تۇرلەرىنىڭ سپورتشىلارىن, سپورت تۇرلەرى فەدەراتسيالارىنداعى جاتتىقتىرۋشىلار مەن تورەشىلەردى تىركەۋ كەرەكتىگىن جانە ولاردىڭ قىزمەتىن ليتسەنزيالاۋدى قامتاماسىز ەتۋدىڭ ماڭىزىن اتاپ ءوتتى.

عۇمار دۇيسەمباەۆ اتىراۋ مەن اقتاۋ­داعى ارنايى ەكونوميكالىق ايماقتاردىڭ جۇمىس تيىمدىلىگىن قالاي ارتتىرۋ كە­رەكتىگىنە توقتالىپ, كاسىپكەرلەر كوتەرىپ جۇرگەن پروبلەمالاردى شەشۋگە ارنالعان ناقتى ۇسىنىستارىن ايتتى. سەناتتىڭ قارجى جانە بيۋدجەت كوميتەتىنىڭ دەپۋتاتتارى اەا-عا قاتىسۋشىلاردىڭ الدىندا تۇرعان پروبلەمالاردى زەردەلەۋ ءۇشىن 28 جانە 29 قازاندا وسى وڭىرلەرگە بارىپ, كاسىپكەرلەرمەن كەزدەسكەن بولاتىن.

اتىراۋ قالاسىنداعى «ۇلتتىق ين­دۋس­تريالىق مۇناي-حيميا تەحنوپاركى» اەا-عا قاتىسۋشىلار ايماقتاردى ءتيىستى ينفراقۇرىلىممەن قامتاماسىز ەتۋدى, ونىڭ ىشىندە اۋماققا گاز اكەلۋدى, گاز تاراتۋ ستانساسىن سالۋدى جانە اتىراۋ – دوسسور اۆتوموبيل جولىنىڭ ۋچاسكەسىن كەڭەيتۋدى سۇراعان ەدى.

«اقتاۋ تەڭىز پورتى» اەا بويىنشا اەا-دا جۇمىس ىستەپ تۇرعان جانە بو­لا­شاق قاتىسۋشىلار ءۇشىن ايماقتىڭ جۇ­مىس ىستەۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ, ونىڭ اۋما­عىن­دا توقىما سالاسىن دامىتۋ ماسە­لە­سىن شەشۋ, سونداي-اق اەا اۋماعىن كەڭەي­تۋ جا­نە گاز-سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلە­­لەر­ىن شە­شۋ قاجەت», دەدى ع.دۇيسەم­باەۆ.

دەپۋتات وسىعان بايلانىستى مي­نيس­ترلەر كابينەتىنىڭ باسشىسىنا اەا-داعى پروبلەمالاردى شەشۋ, سونداي-اق دەپۋتاتتار ايتقان ۇسىنىستاردى ەسكەرۋ تۋرالى ءوتىنىش ايتتى.

قاناتبەك سافينوۆ ءتيىستى بولجامدارسىز جانە زاڭعا تاۋەلدى اكتىلەرسىز پارلامەنتكە ەنگىزىلەتىن كەيبىر زاڭ جوبالارىنىڭ ساپاسىنا نارازىلىق ءبىلدىردى. ول زاڭنامالىق جانە زاڭ شىعارۋ قىزمەتىنە دەگەن كوزقاراستى وزگەرتۋگە قاتىستى بىرقاتار ۇسىنىستارىن دا جەتكىزدى.