ساياساتتىڭ جازىلماعان ءوز قاعيداتى بار. بيلىك باسىنداعى ادامدى تانۋ ءۇشىن ونىڭ ءىسى مەن سوزىنە قارايدى. ەگەر ولار ءبىر-بىرىمەن ۇيلەسىم تاۋىپ جاتسا, قوعامدىق پىكىر ءبىر ارناعا تۇسەدى.
ءبىزدىڭ مەملەكەتىمىز ۋنيتارلى بولعانىمەن, ايماقتارىنىڭ كەڭ اۋماعى, ءارتۇرلى كليماتتىق جاعدايى وڭىرلەرىنىڭ ەكونوميكالىق دامۋ دەڭگەيىنە اسەر ەتەتىنى ءسوزسىز. وڭىرلەردىڭ دامۋ كورسەتكىشتەرىندە ايتارلىقتاي الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق ديسپروپورتسيانىڭ بار ەكەنى دە بەلگىلى. وسىنى ەسكەرە وتىرىپ, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اكىمشىلىك جانە اۋدان ورتالىقتارىن حالىققا جاقىنداتۋ ماقساتىندا, مەملەكەتىمىزدىڭ اكىمشىلىك-اۋماقتىق قۇرىلىمىن رەفورمالاۋدى جۇزەگە اسىردى. بۇل ۇدەرىس قازاقستاندا جاڭا وبلىستاردىڭ قۇرىلۋىن عانا كوزدەمەي, تاريحي نەگىزى بار وڭىرلەردىڭ دامۋىنا سەرپىن اكەلگەنىن كورىپ وتىرمىز.
بيلىككە كەلگەن كۇنىنەن باستاپ پرەزيدەنت ق.توقاەۆ وڭىرلەردى دامىتۋ تۇجىرىمداماسىن ۇسىندى. اۋىل مەن قالا اراسىنداعى قالىپتاسقان الشاقتىققا ۇكىمەتتىڭ نازارىن اۋدارتتى, ناقتى تاپسىرمالار بەردى.
مىقتى ءوڭىر – مىقتى مەملەكەت كەپىلى. بۇل – قازاقستان باسشىسىنىڭ ماسەلەنى تەوريالىق تۇرعىدان عانا ەمەس, جۇزەگە اسىرۋدى باسىم باعىتتار قاتارىنا قوسىپ, تۇتاستاي مەملەكەتتىك ساياسات قالىپتاستىرعانىن كورسەتتى.
ءبىر وڭىردەن, ءبىر وڭىرگە بارعاندا پرەزيدەنت قانداي ۇستانىمعا كەلدى دەگەن سۇراققا جاۋاپ ىزدەپ كوردىم. وسىدان تۋىنداعان ويلارىمدى وقىرمانمەن بولىسكىم كەلدى.
* * *
تۇركى الەمى ءۇشىن, ونىڭ ىشىندە ءاربىر قازاق ءۇشىن تۇركىستان قاسيەتتى مەكەن. ازىرەت سۇلتان مەشىتى – «رۋحانيات تىرەگى». سوندىقتان دا مەملەكەت باسشىسىنىڭ تۇركىستانعا ساپارى ۇلتتىق قۇندىلىقتارىمىزدىڭ, ونىڭ قازاق مەملەكەتتىلىگىنىڭ باستاۋىندا تۇرعان حاندارىمىزدىڭ پانتەونىنا ءتاۋ ەتۋى, الىمساقتان, اتا-بابالارىمىزدان قالعان جورالعى بولاتىن.
قاسيەتتى تۇركىستان ءوڭىرىنىڭ جۇرتشىلىعىمەن پرەزيدەنتتىڭ كەزدەسۋىن حالىق جاقسىلىققا جورىدى. ويتكەنى مەملەكەت باسشىسى تۇركىستاننىڭ, تۇركى الەمىنىڭ رۋحاني استاناسى بولاتىنىن جاريا ەتتى.
تۇركىستان ىزگىلىك قالاسى, ول قازاق حالقى تاريحىنىڭ وشپەس جادىگەرى. كۇللى تۇركىنىڭ قاسيەتتى قارا شاڭىراعى, اتا جۇرتى.
قاسىم-جومارت توقاەۆ ىقىلىم زامانداردان قالىپتاسقان ۇلتتىق قۇرىلتايدى جاڭعىرتتى. ونىڭ ءبىرىنشى وتىرىسى قاسيەتتى ۇلىتاۋدا وتسە, ەكىنشى قۇرىلتاي بولاشاقتا تۇركى وركەنيەتىنىڭ التىن دىڭگەگى – تۇركىستاندا وتەتىن بولدى. دەمەك ساياسي شەشىمدەر مەن كەسىمدەر ەلوردادا عانا وتپەي, كەلەشەكتە وڭىرلەردە دە قابىلداناتىن بولادى. بۇل جاقسى نىشان, بيلىكتىڭ حالىققا جاقىنداۋىنىڭ باستاۋى دەپ قاراۋعا بولادى. ءارى ساياسي جۇيەدەگى – جاڭا باعىت, جاڭا جول.
تۇركىستان ءوڭىرىنىڭ بۇگىنگى كەلبەتى قانداي؟ پرەزيدەنت دەرەگىنە سايكەس قازىر مۇندا ۇلكەن ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك, عىلىمي-مادەني وزگەرىستەر ءجۇرىپ جاتىر:
– تۇركىستانعا كەلگەن ينۆەستيتسيا سەگىز ەسە ارتىپتى;
– 77 مىڭ ادام قونىس تويىن تويلاپتى;
– تۇركىستان تۋريستىك ورتالىققا اينالعان. بۇل جەرگە ءۇش جىل ىشىندە 2 ملن تۋريست كەلىپتى;
– وڭىردەگى ونەركاسىپ جانە اۋىل شارۋاشىلىق سالاسى 1,5 ەسە ءوسىپتى;
– وسى مەرزىمدە وڭىردە 64 مىڭعا جۋىق تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلعان.
ەڭبەكتىڭ زەينەتىن كورۋ يدەياسى ق.توقاەۆ ساياسي باعدارلاماسىنىڭ باسىم باعىتتارىنىڭ ءبىرى. ماسەلەن, «ەڭبەك» باعدارلاماسى بويىنشا مەملەكەتتىك مۇددەگە ەرەكشە نازار اۋدارىلعان. دەموگرافيالىق ءوسىمى جوعارى, حالىق تىعىز قونىستانعان ءوڭىردىڭ ەڭبەك كۇشىن وعان ءزارۋ ولكەلەرگە جىبەرۋ جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر.
ءبىلىم سالاسى دا مەملەكەت نازارىنان تىس قالىپ وتىرعان جوق. ماسەلەن, «سەرپىن» باعدارلاماسى بويىنشا 3 700 گرانت ءبولىنىپتى. ونىڭ 800-ءىن تۇركىستاندىقتار يەلەنىپتى.
شەكارا ءبۇتىن بولسا, حالىقتىڭ دا ىرگەسى سوگىلمەيدى. بۇل – تەرريتوريالىق تۇتاستىقتىڭ كەپىلى. مىنە, پرەزيدەنتتىڭ وسى ماسەلەگە نازار اۋدارۋىنىڭ ماڭىزدىلىعى دا وسىندا. مۇنى تۇركىستان تورىنەن پرەزيدەنت بارشا قازاقستان حالقىنا ارناپ ايتتى.
ارينە, قازىر قوعامدى تولعانتىپ وتىرعان كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋى. ق.توقاەۆ كەزدەسۋ بارىسىندا بۇل ماسەلەنى اينالىپ وتكەن جوق. ونىڭ ءمانى مەن ماڭىزىن ءوزى ءتۇسىندىردى.
ءبىر ادامنىڭ بيىك لاۋازىمدا ۇزاق بولۋى «ابىروي» اكەلمەيدى. «كونستيتۋتسياعا ساي سەنىم مانداتى قاجەت».
جۇرەكتەن شىققان ءسوز, جۇرەككە جەتەدى. پرەزيدەنت ايتقان ءسوز ساياسي جاڭعىرۋ, ادال, دارىندى ساياساتكەرلەرگە جول اشۋ باعدارلاماسى بولاتىنىنا جۇرتتىڭ كوزى جەتتى.
* * *
شىرايلى شىمكەنت – رەسپۋبليكالىق الماتى, استانا سياقتى باس قالالاردىڭ ءبىرى. 2200 جىلدىق شاھاردىڭ قازاق تاريحىندا الاتىن ەرەكشە ورنى بار. بۇل كۇندە قالانىڭ ورنىقتى بيۋدجەتى قالىپتاسقان. وسى كەزەڭدە قالانى دامىتۋ ءۇشىن 170 ملرد تەڭگە ءبولىنىپتى. ءارى 1,5 ترلن ينۆەستيتسيا قۇيىلىپتى. از عانا ۋاقىت ىشىندە قالا بيۋدجەتى 4 ەسە ءوسىپ, ونەركاسىپ ءونىمى 65 پايىزعا جەتىپتى. سونداي-اق 2,5 ملن شارشى مەتر ءۇي پايدالانۋعا بەرىلگەن.
شىمكەنت شاعىن جانە ورتا بيزنەس ورتالىعىنا اينالىپ وتىر. «ىسكەر قالا» باعدارلاماسى مۇنى تولىق ايعاقتايدى. وڭىردەگى بيزنەس ۇلەسى 40 پايىزعا جەتىپتى.
«جىبەك جولىنىڭ» التىن قاقپاسى – شىمكەنت پەن تاشكەنت. بۇل باسەكەلەستىكتى ارتتىرا تۇسەدى. سوندىقتان دا پرەزيدەنت شىمكەنت قالاسىنىڭ باس جوسپارىن كەلەسى جىلدىڭ ورتاسىنا دەيىن ءبىتىرۋدى تاپسىردى. ءبىر سوزبەن ايتقاندا, شىمكەنت ەكونوميكاسى مىعىم, ينفراقۇرىلىمى جوعارى, ءبىلىمى مەن عىلىمى دامىعان زاماناۋي قالاعا اينالماق.
جىل اياعىنا دەيىن 1 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلمەك. بۇل – 9 مىڭ وتباسى ءۇيلى بولادى دەگەن ءسوز. شىمكەنت اۋماعى جاعىنان ءوسىپ, وعان ىرگەلەس جاتقان 41 ەلدى مەكەن قوسىلىپتى. وسى ماقساتتا ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىم ءۇشىن رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن 135 ملرد تەڭگە بولىنگەلى وتىر.
پرەزيدەنت شىمكەنت قالاسىنىڭ ەكونوميكالىق, الەۋمەتتىك دەڭگەيىن ساراپتاي كەلە:
– الداعى جىلى 8 ەلدى مەكەندە ساپالى ەلەكتر جۇيەسىن قۇرۋ;
– 8 سەلولىق وكرۋگكە تابيعي گاز تارتۋ;
– 2025 جىلعا دەيىن وقۋشىلار سارايىن سالۋ;
– شىمكەنتتە 8 جىلدىڭ ىشىندە 101 مەكتەپ قۇرىلىسىن اياقتاۋ;
– 2000 ورىندىق كونگرەسس-حولدىڭ قۇرىلىسىن جۇرگىزۋ;
– قالادا جاڭا وپەرا جانە بالەت تەاترىن سالۋدى تاپسىردى.
اكىمدىك پەن ۇكىمەتكە پەرزەنتحانا سالۋ جۇمىسىن جەدەلدەتە اياقتاۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى.
ارينە, حالىقتى الاڭداتاتىن ماسەلە – جۇمىسسىزدىق. مەملەكەت باسشىسى جىل اياعىنا دەيىن 24 000 ادامدى جۇمىسپەن قامتۋدى تاپسىردى.
بولاشاقتا جەرگىلىكتى ءوزىن ءوزى باسقارۋ تۋرالى زاڭ قابىلدانعان سوڭ, وڭىرلەر ءوز پروبلەمالارىن وزدەرى انىقتاپ, شەشە الاتىنىن پرەزيدەنت ق.توقاەۆ كەزدەسۋ بارىسىندا قاداپ ايتتى.
* * *
مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت كەمەل ۇلىنىڭ اباي وبلىسىنىڭ جۇرتشىلىعىمەن كەزدەسۋى دە ەرەكشە جاعدايدا ءوتتى.
راسىندا, قازاق رۋحانياتىندا سەمەي قالاسىنىڭ, اباي وبلىسىنىڭ ورنى ايشىقتى. بۇل جەر, حاكىم ابايدىڭ, شەجىرەشى شاكارىمنىڭ, كلاسسيك-جازۋشى م.اۋەزوۆتىڭ تۋعان ولكەسى. سەمەي قالاسىنا ق.توقاەۆ 2020 جىلى تاريحي ورتالىق دارەجەسىن بەرگەن بولاتىن. ەندى قالا شىعىس قازاقستان وبلىسىنان ءبولىندى, اباي وبلىسى قۇرىلدى.
– «سەمەي مەن اباي – ءبىر-بىرىنەن ەشقاشان ايىرىلمايتىن ۇعىمدار», – دەدى پرەزيدەنت كەزدەسۋدە.
اباي وبلىسىنىڭ «قۋاتتى ايماق» بولاتىنى انىق. ويتكەنى ول رەسەي مەن قىتاي اراسىنداعى ترانزيتتىك شەكارادا تۇر. مەملەكەت باسشىسى بۇل ءوڭىردىڭ الەۋەتىن دە, پروبلەمالارىن دا جەتىك بىلەتىندىگىن كورسەتتى.
– اباي وبلىسى مەكتەپتەرىندە 9 مىڭعا جۋىق بالاعا ورىن جەتىسپەيدى. مۇنى قالاي شەشۋگە بولادى؟ پرەزيدەنت الداعى ۋاقىتتا 11 مەكتەپ پەن بالاباقشا سالىناتىنىن جەتكىزدى.
مەملەكەت باسشىسى جۇرتتى كوپتەن بەرى مازالاپ جۇرگەن وزەكتى ماسەلەنى دە اتاپ ءوتتى. سەمەيدە ونكولوگيالىق ديسپانسەردىڭ راديولوگيالىق ورتالىعى پرەزيدەنت تاپسىرماسىنا ساي جۇزەگە اسىرىلعان ەكەن. ەندى, «اۋىلدىق دەنساۋلىق ساقتاۋدى جاڭعىرتۋ» ۇلتتىق جوباسى بويىنشا وڭىردە 65 جاڭا نىسان بوي كوتەرمەك.
سەمەي قالاسىنىڭ ينفراقۇرىلىمىن نىعايتۋ ماسەلەسى دە كۇن تارتىبىندە تۇر. «جازدا ىستىق سۋ جوق. قىستا جىلىنبايدى» دەي وتىرىپ, پرەزيدەنت ۋربانيستيكالىق تۇجىرىم جانە بولاشاقتا ەكى كوپىر سالۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
اگرارلىق ولكە رەتىندە بوس جاتقان 200 مىڭ گەكتار جەردى مەملەكەتكە قايتارۋ تۋرالى تاپسىرماسى جۇرتشىلىق تاراپىنان قولداۋ تاپتى. ەكولوگيالىق ماسەلەلەردى شەشۋ «مادەني-تانىمدىق ءتۋريزمدى» دامىتۋ, «يادرولىق سىناقتاردان قايتارىلعان جەرلەردى زالالسىزداندىرۋ تۋرالى» قويعان تالاپتارى حالىق كوڭىلىنەن شىقتى. قازىر ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى «سەمەي يادرولىق قاۋىپسىزدىك ايماعى تۋرالى» زاڭ جوباسىن ازىرلەپ, ماجىلىستە قارالىپ جاتىر. زاڭ قابىلدانعاننان كەيىن بۇل جەرلەر اينالىمعا كىرەدى.
وبلىس جۇرتشىلىعىمەن كەزدەسۋ بارىسىندا پرەزيدەنت ۇكىمەتكە اباي وبلىسىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىن ازىرلەۋدى تاپسىردى.
مەملەكەت باسشىسى جاڭا وبلىس قۇرۋ وڭاي شارۋا ەمەس ەكەنىن اشىپ ايتتى. «قاسىرەتكە شالدىقسا دا, قاسيەتىن جوعالتپاعان ولكەنى بارىنشا دامىتۋ – ورتاق پارىز».
* * *
قازىنالى قاراعاندى – رەسپۋبليكانىڭ ىرگەلى ونەركاسىپ ءوڭىرى. پرەزيدەنت اتاپ وتكەندەي, «مۇندا رەسپۋبليكاداعى مىستىڭ تەڭ جارتىسى, كومىردىڭ ۇشتەن ءبىرى, بولاتتىڭ 85 پايىزدان استامى وندىرىلەدى». جيناقتاپ ايتساق, بۇل ولكەدە ءوندىرىستىڭ وڭدەۋشى سەكتورى 82 پايىزدى قۇرايدى.
قاراعاندى جەرى – كەنگە عانا ەمەس, قازاق رۋحانياتىنداعى ۇلى تۇلعالارىمەن دە ءمالىم. ءاليحان بوكەيحان, جاقىپ اقپاەۆ, ءالىمحان ەرمەكوۆ سىندى الاش ارداقتىلارىنىڭ كىندىك قانى تامعان جەر دە وسى ءوڭىر.
– قاراعاندىدا «سارىارقا» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى مەن «Saran» يندۋستريالىق ايماعىندا بىرقاتار ءىرى كاسىپورىن ىسكە قوسىلعان;
– «Saran» يندۋستريالىق ينفراقۇرىلىمىن قالىپتاستىرۋدى 2023 جىلى اياقتاۋ;
– ۇكىمەتكە «قاراعاندى– بالقاش» جانە «بالقاش – بۇرىلبايتال تاس جولىن» كەلەسى جىلى ىسكە قوسۋ;
– «قاراعاندى – قارقارالى» تاس جولىن جوندەۋدى تاپسىردى.
رەسپۋبليكادا «قۋاتتى وڭىرلەر – ەل دامۋىنىڭ درايۆەرى» اتتى ۇلتتىق جوبا اياسىندا پرەزيدەنت اكىمدىك پەن شاعىن قالالاردى قولداۋ جونىندەگى ىرگەلى باستامالاردى قولداۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى.
مەملەكەت باسشىسى بالقاش قالاسىنىڭ تۋريستىك الەۋەتىن كوتەرۋگە بايلانىستى ءبىرشاما مىندەتتەر قويدى.
قاراعاندى وبلىسىنداعى كەزدەسۋدە پرەزيدەنت ەڭبەك قاۋىپسىزدىگىنە ەرەكشە نازار اۋداردى. 2022 جىلى «ارسەللور-ميتتال تەمىرتاۋ» اق وبەكتىلەرىندە بىرنەشە جۇمىسشى قازا تاپقانىن مالىمدەدى. بولاشاقتا ءىرى كومپانيالار ءوندىرىستى جاڭعىرتۋ ءۇشىن ينۆەستيتسيا قۇيۋ كەرەك ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
– قازاقستاندا وليگارحتىق كاپيتاليزمنىڭ زامانى ءوتىپ, ەل ازاماتتارىنىڭ الدىنداعى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنەتىن كەزەك جەتتى. ازاماتتارىمىزعا ءتيىمدى ءارى الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى سەزىنەتىن ەل ەكونوميكاسىندا الدىڭعى ورىندا تۇرعان بيزنەس كەرەك, – دەدى پرەزيدەنت.
سونداي-اق مەملەكەت باسشىسى قاراعاندى وندىرىستىك ءوڭىر عانا ەمەس, اۋىلشارۋاشىلىق الەۋەتى جوعارى ايماق ەكەنىنە توقتالدى. رەسپۋبليكادا 20 ملن گەكتاردان استام يگەرىلمەگەن جەرلەر بار ەكەن. قازىر ونى مەملەكەتكە قايتارۋ جۇرگىزىلىپ جاتىر. سولاردىڭ 4,2 ملن گەكتارى مەملەكەت مەنشىگىنە ءوتىپتى. سونىڭ 1,1 ملن گەكتارى قاراعاندى وبلىسىنا تيەسىلى.
كەلەشەكتە بۇل وڭىردە قانداي جوسپارلار جۇزەگە اسىرىلماق؟
رەسپۋبليكاداعى «جايلى مەكتەپ» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا الداعى ءۇش جىلدا 28 000 استام بالاعا ارنالعان جاڭا مەكتەپ سالىنباق.
قاراعاندى مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى جانىنان اۋرۋحانا قۇرىلىسى بوي كوتەرەدى.
پرەزيدەنت ءوز سوزىندە قاراعاندى ءوڭىرىنىڭ ەكونوميكالىق الەۋەتىنە سايكەس قالانى دامىتۋدىڭ باس جوباسىنىڭ ەسكىرگەنىن, ەندى ونى قايتا جاڭعىرتۋ قاجەتتىگىن تاپسىردى.
ەڭبەكقورلىق, بىرلىك, تىنىشتىق, سىيلاستىق بولعان جەردە تابىس تا, بەرەكە دە بولادى. وبلىس جۇرتشىلىعى پرەزيدەنتپەن كەزدەسۋدەن كەيىن وسىنداي وي ءتۇيىپ قايتتى عوي دەپ ويلايمىن.
ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «ەQ»
* * *
ەرتىس بويىندا تۇرعان پاۆلودار ءوڭىرى – قۋاتتى, ءوندىرىسى دامىعان, داۋلەتىنە ساۋلەتى ساي ەلدى مەكەن.
پرەزيدەنت ايتقانداي, پاۆلودار ءوڭىرى تۇراقتى ەكونوميكاسى بار ايماق:
– سوڭعى ءۇش جىلدا پاۆلوداردىڭ جالپى وڭىرلىك ءوسىمى 28 پايىزعا ارتىپ, 3,9 ملرد تەڭگەگە جەتىپتى.
الدا قانداي مىندەتتەر تۇر؟
– شاعىن جانە ورتا بيزنەستى كەشەندى دامىتۋ;
– ەكولوگيالىق تازالىق ماسەلەلەرىن شەشۋ. جىل سايىن مۇندا 700 مىڭ توننا قالدىق شىعارىلادى ەكەن;
– وبلىستاعى سۋارمالى جەردىڭ كولەمىن ەكى ەسە ۇلعايتىپ, 300 مىڭ گەكتارعا دەيىن جەتكىزۋ;
– وبلىس ورتالىعىن اينالىپ وتەتىن كوپىر سالۋ;
– «پاۆلودار-استانا» باعىتىنداعى تۇراقتى اۋە قاتىناسىن قالپىنا كەلتىرۋ;
– ۇكىمەتكە ەكىباستۇز قالاسىن دامىتۋدىڭ كەشەندى جوسپارىنا سايكەس جىلۋ جۇيەسىن قالىپتاستىرۋ;
– پاۆلودار وبلىسىندا الداعى ءۇش جىلدا 10 مەكتەپ سالۋ تاپسىرىلدى.
...بەس كەزدەسۋدى ساراپتاپ قاراساڭىز, پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ءىرى ساياساتكەر, ءبىلىمدى باسشى رەتىندە ماسەلەنى كوتەرىپ قانا قويماي, ونىڭ شەشۋ جولدارىن قوسا مىندەتتەيتىن ىسكەرلىگىن كورۋگە بولادى.
كەزدەسۋلەر ءوتتى, تاپسىرمالار بەرىلدى. جۇرتشىلىق ەندى وسى اسقارالى مىندەتتەر ورىندالماي قالا ما دەپ قاۋىپتەنەدى. بۇل – زاڭدى الاڭداۋشىلىق. بىراق مىنانى ءبىلۋىمىز كەرەك. پرەزيدەنت «ادىلەتتى قازاقستان», «حالىقتىڭ ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەملەكەت» قۇرىپ جاتىر. ەندى بۇل ماسەلە – پرەزيدەنت قانا ەمەس, بۇكىل وبلىستار جۇرتشىلىعى بىرلەسىپ كوتەرەتىن جانە قاداعالايتىن ورتاق مىندەتكە اينالدى.
ءۋاليحان قاليجانوۆ
ۇعا اكادەميگى, قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى