الماتىدا وتكەن حالىقارالىق قوناق ءۇي فورۋمىندا اتالعان سەگمەنتتىڭ ويىنشىلارى, تاۋەلسىز ساراپشىلار دەڭگەيىندە ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋ جايى تالقىلاندى. بيىل بەسىنشى رەت ۇيىمداستىرىلعان فورۋمعا فرانتسيا, ءباا, گرۋزيا, پاكىستان, رەسەي, وزبەك- ستان, قىرعىزستان, تاجىكستان جانە قازاقستاننىڭ قوناق ءۇي بيزنەسى يندۋسترياسىنىڭ ساراپشىلارى قاتىستى.
جيىن بارىسىندا كوروناۆيرۋستان كەيىنگى سالانىڭ احۋالى, سونداي-اق ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋ ماسەلەلەرى اشىق ايتىلدى. بىرەر جىل بويى شەتەلگە ساياحاتتاۋ مۇمكىندىگىنىڭ شەكتەلىپ قالۋىنان ەلىشىلىك تۋريزمگە نازار اۋدارىلا باستاعانى بەلگىلى. ەندى ساياحاتشىلاردىڭ بەتالىسىن ىشكى ءتۋريزمنىڭ پايداسىنا بۇرۋ عانا قالدى. مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ءتۋريزمدى ەكونوميكانىڭ تابىسى مول سالاسىنا اينالدىرۋ ءۇشىن كەشەندى جانە مازمۇندى جۇمىس جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن, شەتەل تاجىريبەسىنەن ۇلگى الۋعا بولاتىنىن, كورمە-پرەزەنتاتسيا, فورۋمدار مەن بۋكلەتتەر ماسەلەنى شەشپەيتىنىن ءجيى ايتادى.
دۇنيەجۇزىلىك ساياحات جانە تۋريزم كەڭەسىنىڭ بولجامى بويىنشا 2022-2032 جىلدار ارالىعىندا بۇل سالادا جاڭا بەتبۇرىستار بولادى. الەمدىك ەكونوميكاداعى تۋريزم جانە ساياحات يندۋسترياسى جىلىنا ورتا ەسەپپەن 5,8 پايىزعا ءوسىپ كەلەدى. حالىقارالىق ۇيىمنىڭ مالىمەتتەرى تۋريزم ارقىلى 126 ملن قوسىمشا جۇمىس ورنى اشىلاتىنىن كورسەتەدى. مۇنىڭ ءبارى تۋريزم يندۋسترياسىن قالپىنا كەلتىرۋ ترانسفورماتسيانىڭ جاڭا مۇمكىندىكتەرىنە اينالاتىنىن كورسەتەدى.
قازاقستانداعى تۋريزم يندۋسترياسى وكىلدەرىنىڭ بايانداۋىنشا, جىل باسىنان باستاپ ەلىمىزگە كەلگەن تۋريستەر سانى ارتقان. ەگەر 2021 جىلى ولاردىڭ سانى 7 ملن-عا جۋىق ادامدى قۇراسا, جىلدىڭ سوڭىنا قاراي 8 ملن-عا جەتەدى دەگەن بولجام بار. الماتى كلاستەرى 2022 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا ەلدەگى ەڭ تانىمال تۋريستىك باعىت بولدى. جىل باسىنان بەرى قازاقستانعا كەلگەن شەتەلدىك تۋريستەردىڭ جارتىسى, ال وتاندىق تۋريستەردىڭ ۇشتەن ءبىرى الماتىعا ات باسىن بۇردى. ەكىنشى ورىن – استانا قالاسى مەن اقمولا وبلىسىنىڭ ەنشىسىندە. بۇل وڭىرلەرگە ەلگە كەلگەن ءاربىر بەسىنشى تۋريست, ياعني قازاقستانعا ات ءىزىن سالعان بارشا ءتۋريستىڭ شامامەن 22 پايىزى كەلگەن. باتىس پەن شىعىس وڭىرلەر باعىتىندا دا وتكەن جىلدارمەن سالىستىرعاندا ءوسىم بار.
كورشى رەسەيدە ءىشىنارا موبيليزتسيا جاريالانعان سوڭ قازاقستاندا ىشكى-سىرتقى باعىتتاعى پويىز بەن ۇشاق بيلەتتەرى قىمباتتاپ, پاتەراقى جانە قوناق ءۇي جالداۋ قۇنى دا كۇرت ءوستى. ەلىمىزدە وسى رەتتە قوناقۇيلەردىڭ باعاسىن تەجەيتىن باقىلاۋشى ورگان جوق ەكەنى بەلگىلى بولىپ قالدى.
Visit Almaty تۋريستىك اقپاراتتىق ورتالىعى ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى باۋىرجان پازىلقايىردىڭ ايتۋىنشا, جىلدىڭ العاشقى جارتىسىندا الماتى مەن استانا قالالارىنداعى قوناق ۇيلەردىڭ ورتاشا تولۋ كورسەتكىشى 38,4 پايىز بولسا, ماۋسىم ايىندا 80 پايىز, ال تامىز ايىندا 90 پايىزدان اسىپ جىعىلعان.
«Kazakh Tourism» ۇلتتىق كومپانياسىنىڭ جۇيەلىك شارالاردى جۇزەگە اسىرۋ دەپارتامەنتىنىڭ ديرەكتورى تيمۋر قوجۋبەكوۆ ءدال قازىر تۋريستەرگە ارنالعان جاتىن-جايلاردى 205 مىڭنان 220 مىڭعا دەيىن ۇلعايتۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلىپ جاتقانىن اتاپ ءوتتى. بۇل باسەكەلەستىك ورتادا باعانىڭ دەڭگەيىن سۇرانىس قالىپتاستىرادى. مەملەكەت ەل ىشىندەگى كەيبىر باعىت بويىنشا جولداما قۇنىن سۋبسيديا ارقىلى ارزانداتا الادى, ال سىرتقى باعىتتاعى بيلەت باعاسىنا ارالاسۋعا مىندەتتى ەمەس, وعان قۇزىرى دا جوق. قازىر قوناق ءۇي بيزنەسىن بارلىق وڭىردە سۋبسيديالاۋدىڭ قاجەتى شامالى. اقتاۋ, استانا, الماتى باعىتىندا ءبىرشاما ءوسىم بار. ەندى شىعىس, ورتالىق جانە سولتۇستىك ايماقتارداعى قوناق ءۇي بيزنەسىن اياعىنان تىك تۇرعىزۋعا نازار اۋدارۋ كەرەك.
جيىندا مەملەكەتتىڭ قوناق ءۇي بيزنەسىنە ەل ىشىندەگى ينۆەستورلاردى تارتۋعا مۇددەلى بولىپ وتىرعانى ايتىلدى. قازاقستاندا eqonaq اقپاراتتىق جۇيەسى ەنگىزىلدى. سونىڭ كومەگىمەن ەلگە كەلەتىن تۋريستەردى ونلاين باقىلاۋعا بولادى. ت.قوجۋبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, بۇل جۇيە شەتەلدىكتەردى تىركەۋگە جانە بيزنەس-پروتسەستەردى وڭتايلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەردى. ساراپشى مەملەكەت بۇدان وزگە دە قولداۋ شارالارىن كورسەتۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى. اتاپ ايتقاندا, قوناق ءۇي قۇرىلىسى شىعىندارىن, جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەۋ جانە ينۆەستيتسيالىق پرەفەرەنتسيالاردىڭ 10 پايىزىن مەملەكەت تولەيدى. ينۆەستور كەم دەگەندە 600 ملن تەڭگە سالۋعا دايىن بولسا, مەملەكەت وعان پرەفەرەنتسيالار بەرۋگە دايىن.
ء«بىز اۋە-تەمىر جول تاسىمالداۋشىلارىنا ىقپال ەتەتىن ۋاكىلەتتى ورگان ەمەسپىز. بۇل جۇمىسپەن يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ مينيسترلىگى ازاماتتىق اۆياتسيا كوميتەتى اينالىسادى. باعا بەلگىلەۋ ءالى دە كاسىپكەرلەردىڭ قۇزىرىندا. مەملەكەت تەك سۋبسيديا بەرە الادى. مەنىڭ بىلۋىمشە, وتكەن ماۋسىمدا مەملەكەت كەيبىر رەيستەردى سۋبسيديالاۋعا قاراجات ءبولدى», دەدى ت.قوجۋبەكوۆ.
ىشكى ءتۋريزمدى دامىتۋدا مەملەكەتتىك قولداۋ دا ماڭىزدى. ەلىمىزدە بۇل باعىتتا مەملەكەتتىڭ سۋبسيدياسىمەن قارجىلاندىرىلعان بىرنەشە باعدارلاما بار. ءبىرىنشى باعدارلاما بويىنشا قارىز الۋشىعا بەس جىل مەرزىمگە 6 پايىزدىق مولشەرلەمە بولسا, ەكىنشى «قاراپايىم زاتتار ەكونوميكاسى» باعدارلاماسى بەس جىلعا 7 پايىزدى ۇسىنادى. مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى مەن «Kazakh Tourism» ۇلتتىق كومپانياسى نەسيەنى وتەۋ مەرزىمىن ۇزارتۋ باعىتى بويىنشا ۇكىمەتكە ۇسىنىستار ازىرلەپ جاتىر.
وسى ورتادا تۋريستىك كەشبەك جايلى ءبىرازدان بەرى ايتىلىپ ءجۇر. بىراق كەيبىر ساراپشىلار بۇل جۇيەنى بۇگىن-ەرتەڭ ىسكە قوسۋعا دايىن ەمەستىگىمىزدى, الدىمەن تۋريستىك قىزمەت تۋرالى زاڭعا وزگەرتۋلەر ەنگىزۋ قاجەتتىگىن ايتىپ قالادى.
«ۇكىمەت پەن پارلامەنتتىڭ قولداۋىمەن كەشبەكتى ەنگىزە الاتىنىمىزعا سەنىمدىمىن. بىراق ونىڭ قاشان ەنگىزىلەتىنى تۋرالى ايتا المايمىن. بۇل ۇسىنىس پرەمەر-مينيستر ءا.سمايىلوۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا ماقۇلداندى», دەدى ت.قوجۋبەكوۆ.
2022 جىلدىڭ 1 قاڭتارىنان باستاپ قازاقستاندا «Kids go Free» جۇيەسى كەشبەك جونىندەگى باعدارلامانىڭ العىشارتى دەگەن پىكىر دە بار. «Kids go Free» ەل ىشىندە ساياحاتتاۋ ءۇشىن تۋرپاكەت ساتىپ العان كەزدە مەملەكەت كامەلەتكە تولماعان بالالاردىڭ اۋە بيلەتتەرىنىڭ قۇنىن 100 پايىزىن سۋبسيديالايدى. «Kazakh Tourism» اگەنتتىگىنىڭ مالىمەتىنشە, بالالار اۋە بيلەتتەرىنىڭ تولىق سۋبسيديالانۋى ارقىلى قازاقستاندىق وتباسىلارعا ەل بويىنشا تۋرلار ۇشتەن بىرىنە جۋىق باعاعا ارزاندايدى.
«بۇل باعىت بويىنشا وتباسى شىعىنىنىڭ ۇشتەن بىرىنە دەيىن مەملەكەت ەسەبىنەن بولادى. سۋبسيديالانعان اۋە بيلەتتەرى ارقىلى ءبىز وتباسىلىق دەمالىسقا قول جەتكىزەمىز. وسى ۋاقىتقا دەيىن 600 وتباسى باعدارلامانىڭ مۇمكىندىگىن پايدالاندى. 19 ملن حالقى بار قازاقستان ءۇشىن بۇل كوڭىلگە قونىمدى كورسەتكىش ەمەس, ءبارى ۋاقىتتىڭ ەنشىسىندە», دەپ اتاپ ءوتتى ت.قوجۋبەكوۆ.
حالىقارالىق ساراپشىلار دا ەلىمىزدەگى ءتۋريزمدى دامىتۋعا قاتىستى ءوز پىكىرلەرىمەن ءبولىستى. ماماندار قىزمەت كورسەتۋ سالاسىن ءىرى قالالاردا عانا ەمەس, اۋىلدىق جەرلەردە دە دامىتۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدى, ىشكى باعىتتاعى اۋە-تەمىرجول تاسىمالى, قوناق ءۇي سەگمەنتىندەگى باعانىڭ كەمىندە 10 پايىزىنا مەملەكەت تاراپىنان سۋبسيديا بولىنگەنىن ءجون كورەدى.
قازاقستاندا ىشكى-سىرتقى باعىتتاعى اۋە بيلەتتەرى قۇنىنىڭ قىمباتتىعىن پاكىستان قوناق ءۇي قاۋىمداستىعى توراعاسىنىڭ اعا ورىنباسارى مانسۋر شاح دا ايتىپ بەردى. ول 30 جىل بۇرىن الەمنىڭ تۋريستىك كارتاسىندا تۇركياعا كوپشىلىكتىڭ نازارى مۇلدەم اۋماعانىن ايتا كەلە, ەل بيلىگى اۋە-تەمىر جول تاسىمالى بيلەتىن مەملەكەتتىك سۋبسيديا ەسەبىنەن تومەندەتكەنىن جەتكىزدى. تەڭىز جاعاسىنا ەل قوندىردى, ءىس باستايمىن دەگەندەرگە كەزەڭ-كەزەڭىمەن پايىزى جەڭىلدەتىلگەن نەسيە بەردى. بىرىككەن اراب امىرلىكتەرىندە دە وسى سياقتى قولداۋ كورسەتىلدى. ءىرى اۋە كومپانيالارى مەن ترانسفەرتتىك حاب قۇرۋ ارقىلى جىل سايىن ميلليونداعان تۋريستەر ات باسىن بۇرا باستادى. تۋريزممەن بىرگە قوناق ءۇي بيزنەسى, وتاندىق جەڭىل ونەركاسىپ كۇرە تامىرىنا دا قان جۇگىردى. سونداي-اق كەلەسى ماسەلە – 3-4 جۇلدىزدى قوناق ۇيلەردى كوپتەپ سالۋ قاجەتتىلىگى. ء«دال وسى سالاعا ازىرگە جەتكىلىكتى كاپيتال سالىنباعان. ەليتالىق جانە قىمبات ەمەس, بولمەلەرى تازا, سەرۆيسى جاقسى, باعاسى قولجەتىمدى مەيرامحانالارى بار ورتاشا قوناقۇيلەر سۇرانىسقا يە», دەدى سپيكەر.
ول سونداي-اق ەل ۇكىمەتى قازاقستاندى الەمگە تانۋعا باعىتتالعان قادامدار جاساپ جاتقانىن, قازاقتىڭ مادەنيەتى, تاريحىنان الەم قۇلاعدار بولا باستاعانىن دا ايتىپ ءوتتى. بىراق ءالى دە كوپ دۇنيە قولعا الىنۋى كەرەك. ينفراقۇرىلىمعا ينۆەستيتسيا سالىپ, تۋريزم قىزمەتكەرلەرىن وقىتۋ قاجەت. بۇل فاكتور كەلۋشىلەرگە ەل تۋرالى جاعىمدى اسەر قالدىرۋ ءۇشىن ماڭىزدى.
وسى ۋاقىتقا دەيىن ساراپشىلار قوناق ءۇي بيزنەسىنە شوب-تىڭ مۇمكىندىگىن جۇمىلدىرۋ جايلى تالاي رەت ايتتى. ياعني تۋريزم قايدا بولسا شوب سوندا بولۋى قاجەتتىگىن, ءتىپتى بەس جۇلدىزدى قوناق ۇيلەردەگى توسەك جامىلعىسىنان باستاپ ءبىر رەت قولداناتىن جەڭىل اياق كيىمدەردى دايىنداۋعا وتاندىق جەڭىل ونەركاسىپ ونىمدەرىن دايىنداۋ كەرەگىن ەسكەرتتى. قىرعىزستان, وزبەكستان قوناق ۇيلەرىندەگى توسەك جامىلعىسىنان باستاپ, ىدىس اياققا دەيىن وتاندىق ءونىمدى قولداناتىنىن وسى كەزگە دەيىن تالاي رەت كورگەنبىز. بۇل تاراپتا ۇياتتى ەكەنىمىز بايقالادى.
گرۋزيانىڭ قوناق ءۇي شارۋاشىلىعى ينستيتۋتى باس ديرەكتورىنىڭ ورىنباسارى انا ابراميشۆيلي ەلدىڭ تۋريستىك تارتىمدىلىعىنىڭ جەتىستىگى قىزمەت كورسەتۋدە ەكەنىن جەتكىزدى. ەگەر قوناق ءۇي ءمازىرى وتاندىق ونىمدەرمەن تولىعىپ جاتسا, ەكونوميكانىڭ كۇرە تامىرىنا قان جۇگىرەدى. گرۋزيا قوناق ۇيلەرىنىڭ وتاندىق ونىمدەرمەن قامتاماسىز ەتىلۋى قالىپتى جاعداي. ويتكەنى ءبىرىنشى كەزەكتە وتاندىق ونىمدەرگە نازار اۋدارىلادى. تۋريزم سەگمەنتىندەگى ترەند – ءبىر رەت بارعان ادامداردىڭ قايتا ورالۋىنا, ۇدايى ساعىنىپ تۇرۋىنا باسىمدىق بەرەدى, بار مۇمكىندىگىن وسى باعىتقا جۇمىلدىرادى.
«سالا دامۋىنىڭ كىلتى – جاس مامانداردى دايارلاۋدا. شەتەلدىك تۋريستەر اعىنىن تولىق اشىپ, ۇلعايتۋ ءۇشىن وسى سالانىڭ ماماندارىن دايارلاۋدىڭ ماڭىزى زور», دەدى گرۋزيادان كەلگەن قوناق.
اتى الەمگە تانىلعان الپاۋىت كومپانيالار ءبىزدىڭ تۋريزم سەگمەنتىنە كەلۋگە اسىعىپ وتىرعان جوق. بۇل ەلىمىزگە عانا ەمەس, جان-جاعىمىزعا دا ورتاق جاعداي. پاندەميا وسى سالانىڭ ىسكەرلىك بەلسەندىلىگىنە سىزات ءتۇسىردى.
تمد ەلدەرىندەگى Accor قوناق ۇيلەرى جەلىسىنىڭ باس ديرەكتورى الەكسيس دەلاروففتىڭ ايتۋىنشا, قوعامدىق سانا پاندەميانىڭ سالدارىنان ءالى ايىققان جوق. وتاندىق قوناق ۇيلەر قوناقتاردىڭ كەلەسى تولقىنىن كۇزدە – كورمەلەر مەن ىسكەرلىك ءىس-شارالار كەزىندە كۇتەدى. بۇل جىل ءبىراز ادامعا وسى سالا ءۇشىن جاعىمدى جاڭالىقتارمەن جابىلادى, پاندەمياعا دەيىنگى دەڭگەيگە ورالادى دەپ ويلاۋعا مۇمكىندىك بەرىپ تۇر. ال بارىنشا سالقىنقاندى قازىرگى دەڭگەيگە ميگراتسيالىق تۋريزم سەبەپ بولىپ وتىر. وعان سەنىپ قالۋعا بولمايدى, ءبىز پاندەمياعا دەيىنگى كورسەتكىشكە 2023 جىلى جەتەمىز, دەيدى ا.دەلاروفف. ياعني قازىرگى ميگراتسيالىق تۋريزم اتالعان يندۋسترياعا ەت پەن تەرىنىڭ اراسىنداعى جەل ءتارىزدى بولماشى عانا اسەر ەتەدى. بۇل كەزەڭدە تابىستى ارتاراپتاندىرۋعا باعىتتاعانداردىڭ عانا ءباسى باسىم بولادى.
ء«بىز رەكرەاتسيالىق تۋريستىك يندۋستريادا-اق بيزنەستى ودان ءارى دامىتۋ مۇمكىندىكتەرىن كورىپ وتىرمىز. ۇكىمەتتىڭ وسى سالاعا دەم بەرگەنىن قالايمىز», دەدى ول. شەتەلدىك ساراپشى ايتىپ وتكەندەي, وسى باعىتتاعى سۇرانىسقا يە باعىتتاردىڭ ءبىرى – لايفستايل ۇلگىسىندەگى قوناق ۇيلەر. بۇل – ەڭ الدىمەن جەرگىلىكتى تۇرعىندارعا باعىتتالعان ينفراقۇرىلىمدىق نىساندار. باسقا ەلگە كەلگەن تۋريستەر جەرگىلىكتى تۇرعىندارمەن تانىسقاندى ۇناتادى. «بۇل باعىت شوب پەن قوناق ءۇي بيزنەسىنىڭ ينتەگراتسياسىن جىلدامداتاتىنىن كورىپ ءجۇرمىز. شىعىس قازاقستاننىڭ تاۋلارىندا, الماتى مەن استانانىڭ اينالاسىندا لايفستايل ۇلگىسىندەگى قوناق ۇيلەرگە سۇرانىس باسىم», دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى ا.دەلاروفف.
الماتى