شۆەد كورولدىك اكادەمياسى بيىل ەكونوميكا سالاسى بويىنشا نوبەل سىيلىعىن ءتورت بىردەي عالىمعا تابىستاۋدى ۇيعارعان. نوبەل كوميتەتىنىڭ حابارلاۋىنشا, مارتەبەلى سىيلىقتىڭ يەگەرلەرى – بەن بەرنانكە, دۋگلاس دايموند جانە فيليپ ديبۆيگ. ءۇش امەريكالىق عالىمعا بۇل سىيلىق قارجىلىق داعدارىس پەن بانكتەردى زەرتتەگەن ەڭبەگى ءۇشىن بەرىلىپ وتىر.
لاۋرەاتتار ءوز زەرتتەۋلەرىندە ەكونوميكاداعى بانك رولىنە تەرەڭىرەك ۇڭىلەدى. اسىرەسە, قارجى داعدارىسى كەزىندەگى بانكتەر ءرولىن زەردەلەيدى. ولار ءوز زەرتتەۋلەرىن وتكەن عاسىردىڭ 80-جىلدارىندا باستاعان. وندا بانك سەكتورىنىڭ «قۇلدىراۋ» مەحانيزمىن سيپاتتاپ, سەكتوردىڭ ءالسىز تۇستارىن اتايدى, سونىمەن بىرگە بانك جانە ولاردىڭ كليەنتتەرى, سايكەسىنشە ەكونوميكاعا تيەر سوققىنى جەڭىلدەتۋ ءۇشىن قانداي امالدار قاجەت ەكەنىن تاۋىپ, ۇسىنادى.
بەن بەرنانكە – امەريكالىق ەكونوميست. 2006-2014 جىلدارى اقش فەدەرالدى رەزەرۆ جۇيەسىنىڭ توراعاسى بولدى. فرج باسشىلىعىنان كەتكەننەن كەيىن ەكونوميكا سالاسىندا زەرتتەۋلەرمەن اينالىستى.
دۋگلاس دايموند جانە فيليپ ديبۆيگ – ءوتىمدى ەمەس اكتيۆتەر مەن ءوتىمدى مىندەتتەمەلەردىڭ ۇيلەسىمى سالىمشىلار اراسىندا دۇربەلەڭ تۋعىزۋىن كورسەتەتىن دايموند-ديبۆيگ مودەلىنىڭ اۆتورلارى. د.دايموند ۇزاق جىلدار بويى اقش ەكونوميكالىق زەرتتەۋلەر ۇلتتىق بيۋروسىندا عىلىمي قىزمەتكەر بولىپ جۇمىس ىستەگەن. ف.ديبۆيگ ۆاشينگتون ۋنيۆەرسيتەتى جانىنداعى بيزنەس-مەكتەپتىڭ پروفەسسورى.
بەن بەرنانكە اقش-تاعى 1930 جىلدارداعى ۇلى دەپرەسسيانى تالداپ, بانك سەكتورىنداعى دۇربەلەڭ مەن سالىمداردىڭ جاپپاي كەرى قايتارىلۋىنىڭ داعدارىستى تىم تەرەڭدەتىپ جىبەرگەنىن كورسەتكەن. قارجى ينستيتۋتتارى ىدىراعاننان كەيىن قارىز الۋشىلار تۋرالى قۇندى اقپارات ۇزاق ۋاقىتقا جوعالىپ كەتتى, قوعامنىڭ جيناقتاردى ءونىمدى ينۆەستيتسيالارعا باعىتتاۋ مۇمكىندىگى تومەندەدى.
دايموند پەن ديبۆيگ ءوز جۇمىستارىندا بانكتىڭ قۇلدىراۋى جايلى اقپاراتتىڭ تاراۋى قارجى ينستيتۋتتارىن ءالسىز ەتە تۇسەدى, ويتكەنى ونداي سىبىس تاراعان كەزدە سالىمشىلار جاپپاي بانكتەر ءوز اقشالارىن الىپ كەتە باستايدى دەيدى. ەكونوميستەردىڭ پىكىرىنە قاراعاندا, ەگەر ۇكىمەت دەپوزيتتەردى ساقتاندىرىپ, بانكتەر ءۇشىن سوڭعى ينستانتسياداعى كرەديتور ءرولىن اتقارا السا, ونداي دۇربەلەڭنىڭ الدىن الۋعا بولادى.