ەلىمىزدىڭ ورتالىق وڭىرىندە ينتەرنەت پەن ۇيالى بايلانىستىڭ يگىلىگىنەن ماقۇرىم قالعان اۋىلدار بار. بۇل تۋرالى ۇلتتىق كوممۋنيكاتسيا جانە تسيفرلاندىرۋ قاۋىمداستىعى ۇيىمداستىرعان دوڭگەلەك ۇستەلدە ايتىلدى.
ۇلىتاۋ وبلىسى اكىمى اپپاراتى باسشىسىنىڭ ورىنباسارى جاسۇلان رۇستەموۆتىڭ حابارلاۋىنشا, جەزقازعان قالاسىنداعى ءاربىر كوپقاباتتى تۇرعىن ۇيگە كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جۇرگىزىلگەن. بىراق وپەراتورلار تاراپىنان كورسەتىلەتىن قىزمەت ساپاسىنىڭ تومەندىگىنە بايلانىستى سەرۆيس پەن قوسىلۋ تۇرعىسىنان جەتىلدىرەتىن تۇستار جەتەرلىك. قالانىڭ جەكە سەكتورىندا پروبلەمالار بار. مىسالى, شاعىن اۋدانداردا جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە قوسىلۋ مۇمكىندىگى جوق.
– بايلانىسقا كەلەتىن بولساق, وبلىستىڭ وزىندە دە ماسەلە بار. تەرەكتى جانە تالاپ اۋىلدارىندا تەك 3G ۇستايدى. ال قورعانباي, تۇيىمويناق ستانساسى, 60-شى رازەزد, 366-شى رازەزد اۋىلدارىندا تەك 2G بايلانىسى عانا بار. ال ۇلىتاۋ اۋدانىنىڭ اۋىلدارىندا (ەگىندى – 260 تۇرعىنى بار, اقتاس – 110 تۇرعىنى بار, پيونەر – 100 تۇرعىنى بار) ۇيالى بايلانىس مۇلدەم جوق. قاراجال قالاسىندا دا ۇيالى بايلانىس پەن ينتەرنەتكە قاتىستى بىرقاتار پروبلەما بار. شالقيا اۋىلىندا ينتەرنەت جوق, – دەدى جاسۇلان رۇستەموۆ.
«كاسىپقورعان» تاۋ-كەن مەتاللۋرگيا كاسىپورىندارى مەن ارالاس وندىرىستەر قىزمەتكەرلەرىنىڭ سالالىق كاسىپوداعى جەزقازعان فيليالىنىڭ توراعاسى اقىلبەك تولەپبەرگەنوۆ جەزقازعان كەنتىنىڭ جانە وعان ىرگەلەس ۆەسوۆايا, كرەستوۆسكي, پەرەۆالكا جانە گرپ ەلدى مەكەندەرىنىڭ تۇرعىندارىن ساتباەۆ قالاسىنا قونىس اۋدارۋعا قاتىستى باعدارلاما ەنگىزىلگەننەن كەيىن ءموبيلدى بايلانىس ساپاسى ايتارلىقتاي ناشارلاعانىن اتاپ ءوتتى. بۇل ابونەنتتەر ازايعاندىقتان بازالىق ستانسالاردىڭ اۋىسۋىنا بايلانىستى بولۋى ابدەن مۇمكىن.
– بىلتىردان باستاپ وڭتۇستىك جەزقازعان كەنىشى, شىعىس جەزقازعان كەنىشى, زاپادنىي رازەزى قىزمەتكەرلەرى «قازاقمىس» كورپوراتسياسىنىڭ باسشىلىعىنا 4G ۇيالى بايلانىسىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ تۋرالى وتىنىشپەن شىقتى. بىراق جەزقازعان قالاسىنان 156 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان «جومارت» كەنىشىندەگى جاعداي تىم ناشار. كەنىشتىڭ قاشىقتىعىنا بايلانىستى جۇمىس ۆاحتالىق ادىسپەن جۇرگىزىلەدى. ال كەيبىر قىزمەتتەردىڭ وكىلدەرى كۇن سايىن قاتىناۋعا ءماجبۇر. بۇل ۋچاسكەدە جول-كولىك وقيعالارى ورىن الىپ تۇرادى. سەبەبى جولدىڭ بويىندا فەرمەرلىك شارۋاشىلىقتار كوپ. تيىسىنشە, ءىرى قارا مال جولعا شىعىپ كەتە بەرەدى. مۇنداي كەلەڭسىز جاعدايعا تاپ بولعان جۇمىسشىلاردىڭ ءتيىستى مەكەمەلەرمەن حابارلاسۋعا مۇمكىندىگى جوق. سەبەبى بايلانىس جوق.
جالپى, جەزقازعان قالاسىنان 30 شاقىرىم شىققان سوڭ-اق ۇيالى بايلانىس «جوعالىپ» كەتەدى. دەمەك ومىرگە قاۋىپ توندىرەتىن كۇتپەگەن جاعدايلار تۋىنداعان كەزدە جەدەل جاردەمگە نەمەسە باسقا دا قىزمەتتەرگە قوڭىراۋ شالۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىقتان حالىقتىق باقىلاۋ جۇرگىزۋ ءۇشىن Bailanys.bar قوسىمشاسىنىڭ جۇمىسىن دامىتۋدى ۇسىنامىن. سونداي-اق ادام سانى 250-دەن اساتىن ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردى ەلدى مەكەندەرگە تەڭەستىرۋ قاجەت. سول ارقىلى ولاردى «250+» باعدارلاماسى بويىنشا ساپالى ينتەرنەتپەن جانە ءموبيلدى بايلانىسپەن قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بار, – دەيدى اقىلبەك تولەپبەرگەنوۆ.
«دارا حولدينگ» جشس ديرەكتورى ەرمەك ءجۇنىسوۆتىڭ ايتۋىنشا, وڭىرلىك جەكە بايلانىس وپەراتورلارىنا, اسىرەسە كابەلدىك كارىزگە قول جەتكىزۋدە جانە تەحنيكالىق شارتتاردى الۋدا كەزدەسەتىن قيىندىقتار بار.
– جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتتى اۋىلدارعا جىلدام جانە وتەلەتىندەي ەتىپ وتكىزۋ ءۇشىن وڭىرلىك جەكە پروۆايدەرلەرگە ءبىر مەگابيتكە قوسىلۋدى 900 تەڭگەدەن 500 تەڭگەگە دەيىن ارزانداتۋ كەرەك. بۇدان باسقا, وڭىرلىك بايلانىس وپەراتورلارى ءۇشىن جاعداي جاساۋ (ارنايى باعدارلامالار, سۋبسيديالاۋ) ماڭىزدى. ويتكەنى سولار عانا جەرگىلىكتى جەرلەردەگى اۋىل تۇرعىندارى ءۇشىن ينتەرنەت جۇرگىزەدى. جالپى, ءىرى وپەراتورلاردىڭ ءوزى حالىق از قونىستانعان اۋىلداردى جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتكە قوساتىن شاعىن پروۆايدەرلەرمەن جۇمىس ىستەۋگە ءتيىمدى بولاتىنداي جاعداي جاساۋى قاجەت, – دەيدى ە.ءجۇنىسوۆ.
«ازيا» حالىقارالىق كابەلدىك وپەراتورلار قاۋىمداستىعىنىڭ باسشىسى انتون شين ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن وبلىس اكىمدىكتەرىنە وزىنە سەنىپ تاپسىرىلعان اۋماقتاردا بايلانىس جەلىلەرىن سالۋ ءۇشىن سەرۆيتۋتتار وكىلەتتىكتەرىن, سونداي-اق بايلانىس پەن ينتەرنەتتى جاقسارتۋ ءۇشىن بازالىق ستانسالاردى, وپتيكالىق كابەلدەردى جانە وسى سەكىلدى باسقا دا ينفراقۇرىلىمدى ورناتۋ ءۇشىن جەر ۋچاسكەلەرىن ىزدەۋ قۇزىرەتتەرىن بەرۋدى ۇسىندى. بۇل جەرگىلىكتى جەرلەردە تۋىندايتىن ماسەلەلەردى نەعۇرلىم جەدەل شەشۋگە ءارى اكىمدىكتەرگە مۇددەلى تاراپتاردىڭ ءىس-ارەكەتتەرىنە ىقپال ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
جيىندا ونەركاسىپتىك كاسىپورىنداردى تسيفرلاندىرۋ ءۇشىن بارلىق مۇددەلى تاراپتى, اسىرەسە وسى باعىتتا جۇمىس ىستەيتىن جەكە سەكتوردى تۇتاس شوعىرلاندىرۋ قاجەت دەگەن ورتاق پىكىر ايتىلدى. ويتكەنى سالانىڭ كەيبىر باعىتىن زاماناۋي تۇرعىدان ناقتى تسيفرلاندىرۋ دامۋدىڭ جاڭا دەڭگەيىنە جول اشپاق.
– «اتامەكەن» ۇلتتىق كاسىپكەرلەر پالاتاسى جانىنان ۇلىتاۋ وبلىسى ءۇشىن قاناتقاقتى جوبا ازىرلەنىپ جاتىر. وندا وڭىرگە قاجەتتى ەڭ تارتىمدى تسيفرلىق جوبالار ىرىكتەلەتىن بولادى. پيلوتتىق جوباعا قاتىسۋ ءۇشىن ونەركاسىپ كاسىپورىندارى وپەراتورلارمەن بىرلەسىپ الدىمەن وزدەرىن جوعارى جىلدامدىقتى ينتەرنەتپەن قامتاماسىز ەتۋگە ءتيىس. سونداي-اق ءىرى ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار ورتا جانە شاعىن بيزنەسكە كومەكتەسە الادى. ول ءۇشىن جەرگىلىكتى جەرلەردە قاجەتتى تسيفرلىق شەشىمدەردى جاساۋعا كومەكتەسەتىن بىرقاتار اكسەلەراتسيالىق باعدارلاما بار. سونىمەن قاتار ايماقتىڭ تسيفرلىق جوبالارىن ESG (environmental – قورشاعان ورتا, social – الەۋمەتتىك جاۋاپكەرشىلىك, governance – كورپوراتيۆتىك باسقارۋ) تۇجىرىمداماسىمەن بايلانىستىرۋ كەرەك. بۇل تۇتاس مەنەدجمەنتتى تسيفرلاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى ءارى ەكولوگيا مەن ادامدارعا قامقورلىق جاساۋعا كوڭىل بولىنەدى, – دەيدى «Techgarden» يننوۆاتسيالىق تەحنولوگيالار پاركى» دەربەس كلاستەرلىك قورى باس ديرەكتورىنىڭ كەڭەسشىسى اسقار سەمبين.