پارتيا تۇعىرناماسى: «ادام – مەملەكەتتىڭ باستى بايلىعى»

پارتيا توراعاسى ەرلان قوشانوۆ ال­قالى قۇرىلتايدىڭ ماڭىزى دا, ماقساتى دا, ساياسي سالماعى دا ايرىقشا ەكەنىن ايتتى.

– وزدەرىڭىزگە ءمالىم, قازىر كۇللى الەم كۇردەلى كەزەڭدى باستان وتكەرۋدە. ال قازاقستان – الىپ جەر شارىنىڭ ءبىر بولشەگى عانا. كەيىنگى جىلدار ەلىمىز ءۇشىن دە وڭاي بولعان جوق. دەگەنمەن ەلىمىز سىندارلى ساياسات, باتىل قادامدار ارقىلى قوعامنىڭ بىرلىگىن, حالقىمىزدىڭ تاتۋلىعى مەن تۇتاستىعىن ساقتاۋدىڭ ۇلگىسىن كورسەتىپ وتىر. كەشەگى جالپىحالىقتىق رەفەرەندۋم مەن كونستيتۋتسيالىق وزگەرىستەردەن كەيىن تاۋەلسىز قازاقستاننىڭ جاڭا ساياسي ءداۋىرى باستالدى. زاماننىڭ اعىمىنا ساي پارتيانىڭ اتى عانا ەمەس, زاتى دا وزگەردى. تۇعىرناماسى تۇبەگەيلى قايتا جازىلىپ شىقتى. قاتارىمىز قوعامدا ايرىقشا ورنى بار مەملەكەتشىل ازاماتتارمەن تولىقتى. اسىرەسە جىگەرلى جاستاردىڭ پارتيا جۇمىسىنا بەلسەنە ارالاسۋى كوڭىل قۋانتادى. بۇل جاستاردىڭ ەل الدىنداعى جاۋاپكەرشىلىگىن, ەرتەڭگە دەگەن سەنىمىن كورسەتەدى. قازىرگى الەمدەگى كۇردەلى جاعدايدا, الماعايىپ ۋاقىتتا بىزگە ەڭ اۋەلى مەملەكەتتىك جاۋاپكەرشىلىكتى تەرەڭ سەزىنەتىن تەگەۋرىندى تۇلعا كەرەك. «ەر جولداسى – تاۋەكەل!» دەگەن ءسوز بار. قاسىم-جومارت توقاەۆ ەل تىزگىنىن قولعا العالى بەرى تاۋەكەل مەن سىناقتار از بولعان جوق. قوس وكپەدەن قىس­قان پاندەميا, ايتىپ كەلمەيتىن ءتۇرلى تابي­عي اپاتتار, الىس-جاقىندا بولىپ جاتقان قاق­تى­عىستار حالىقتى الاڭداتۋمەن بولدى. وسى سىن­داردىڭ ءبارىن مەملەكەت باسشىسى حالقى­مەن بىرگە كوردى, بەل ورتاسىندا بولدى, قيىن­دىقتىڭ ءبارىن تويتارىپ, ەلىن العا باستاپ كەلەدى. جىل باسىنداعى «قاسىرەتتى قاڭتار» وقيعاسى قازاقستان تاريحىنداعى ەڭ اۋىر كەزەڭنىڭ ءبىرى بولدى. بۇل مەملەكەتتىڭ ىرگەسىن سوگىپ, شاڭىراعىن شايقالتۋعا باعىتتالعان تەرىس پيعىلدى كۇشتەردىڭ قاساقانا ارەكەتى ەدى. سول اۋىر ساتتەردە پرەزيدەنتىمىز بۇكىل جاۋاپكەرشىلىكتى ءوز موينىنا الىپ, ەلىمىزدىڭ بولاشاعى ءۇشىن شۇعىل ءارى باتىل شەشىمدەر قابىلدادى. كوك بايراعىمىزدى قۇلاتپاي, ءوز تۇعىرىندا ساقتاپ قالدى.

بۇگىنگى رەفورمالاردىڭ باستى ماقساتى – ادىلەتتىلىك, تەڭدىك, بىرلىك پرينتسيپتەرىن ورنىقتىرۋ. ءبىز وتكەنگە كەرى قايتپاۋىمىز كەرەك. اۋقىمدى وزگەرىستەر ءوزىنىڭ زاڭدى جالعاسىن تابۋعا ءتيىس. ال مەملەكەت الدىندا تۇرعان ۇلى ماقسات-مۇراتتارعا قول جەتكىزۋ ءۇشىن بىزگە لايىقتى كوشباسشى كەرەك. سوندىقتان پرەزيدەنتتىككە ۇمىت­كەر رەتىندە قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆتى ۇسىنامىن!

الداعى 20 قاراشا – ەلىمىزدىڭ ساياسي ومىرىندەگى تاريحي وقيعا بولارى انىق. ءدال سول كۇنى قازاقستان حالقى ءوز تاڭداۋىن جاسايدى. بۇل سايلاۋ ادىلەتتى قازاقستاننىڭ دامۋداعى باعىت-باعدارىن ايقىندايدى! ساي­لاۋدا حالقىمىز ءوز ۇمىتكەرىنە ەل تاع­دىرىن, بولاشاعىن سەنىپ تاپسىرادى! ءبىز ءۇشىن ەڭ لايىقتى ۇمىتكەر – قاسىم-جومارت كەمەل ۇلى توقاەۆ! سىزدەردى وسى ۇسىنىستى قولداۋعا شاقىرامىن! – دەدى ەرلان قوشانوۆ.

بۇدان كەيىن جارىسسوزگە شىققان سپيكەرلەر ءوز ويلارىن ورتاعا سالدى. قازاق­ستاننىڭ تۇڭعىش ەڭبەك ەرى, ۇستاز اياگۇل ميرازوۆا پرەزيدەنت رەفورمالارىنىڭ باعىتىن قولداي وتىرىپ, قوعامدا بەيبىت­شىلىك پەن كەلىسىمدى ساقتاۋ قاجەتتىگىن اتاپ ءوتتى. «وتان وتباسىنان باستالادى». ولاي بولسا ءبىز وتباسى قۇندىلىقتارىن, ۇلتتىق سالت-ءداستۇرىمىزدى, ءتول بولمىسىمىزدى, انا ءتىلىمىزدى قۇرمەتتەپ, ساقتاۋعا ءتيىسپىز. قاسىم-جومارت توقاەۆ كوپقىرلى ساياسات جۇرگىزۋدە. اۋقىمدى رەفورمالاردى قولعا الدى. ول ءوزىن حالىققا جانى جاقىن تۇلعا, تاجىريبەلى باسقارۋشى رەتىندە كورسەتتى. سوندىقتان ونىڭ جانىنا توپتاسۋىمىز قاجەت», دەدى اياگۇل ميرازوۆا.

قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن جاتتىق­تىرۋ­شىسى, وليمپيا ويىندارى­نىڭ كۇمىس جۇلدەگەرى داۋلەت تۇرلىحانوۆ پرەزي­دەنتتىڭ ءاربىر ءىس-ارەكەتى مەن رەفورما­لارىنىڭ نەگىزىندە تەك قانا حالىق مۇددەسى تۇرعانىن جەتكىزدى. «قاسىم-جومارت توقاەۆ – تاۋەلسىزدىك قۇندىلىقتارىن قورعاپ كەلە جاتقان پاتريوتتىڭ جارقىن ۇلگىسى. جاڭا وبلىستاردىڭ اشىلۋى, جەردى ساتۋعا تىيىم سالۋ, قازاق ءتىلىنىڭ مارتەبەسى – وسىنىڭ ءبارى ماڭىزدى شوعىرلاندىرۋ­شى ءرول اتقارادى. قاسىم-جومارت توقاەۆتى قولداپ, ادىلەتتى قازاقستاندى بىرگە قۇرايىق», دەدى د.تۇرلىحانوۆ.

ايتىسكەر اقىن, پارتيا ساياسي كەڭەسى­نىڭ مۇشەسى بەكارىس شويبەكوۆتىڭ ايتۋىنشا, ەڭ قيىن كەزەڭدەردە قاسىم-جومارت توقاەۆ ءاردايىم حالىقپەن بىرگە تۇيتكىلدى ماسەلەلەردىڭ شەشۋ جولدارىن تابا ءبىلدى. بۇعان ارىس, ماقتاارال, قاڭتار وقيعاسى مىسال بولا الادى. «ارانداتۋشىلار­دىڭ جەتەگىندە كەتپەۋ كەرەك. تەك ەلدەگى بەيبىتشىلىكتى ساقتاي وتىرىپ, تۇراقتى دامي الامىز. ەتنوستىق, ءدىني, تىلدىك قاتىستىلىعىنا قاراماستان جالپىۇلتتىق بىرلىكتى ساقتاۋ – پرەزيدەنت باعىتىنىڭ نەگىزى. سوندىقتان ماڭىزدى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ جولىندا «اmanat» پارتياسى كانديداتىنىڭ اينالاسىنا توپتاسۋىمىز كەرەك», دەدى اقىن.

كاسىپكەر, كورۋ قابىلەتىن قالپىنا كەل­تىرۋ جانە الدىن الۋ مەكتەبىنىڭ نەگىزىن قالاۋ­شى اننا ياكوۆلەۆا ادىلەتتى قازاق­ستان بارشا ازاماتتىڭ ادال ەڭبەگى ارقىلى عانا قۇرىلادى دەپ سانايدى. «ەلىمىز­دە جانە الەمدە بولىپ جاتقان وقيعالار­دىڭ ماڭىزىن تۇسىنە وتىرىپ, ءوز پرەزيدەنتىمىزگە ايرىقشا سەنىم ارتامىز. سوندىقتان بارشا وتانداسىمىزدى قاستەرلى قازاقستاننىڭ قاۋىپسىزدىگى جانە ودان ءارى وركەندەۋى ءۇشىن قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ اينالاسىنا بىرىگۋگە شاقىرامىن!», دەدى اننا ياكوۆلەۆا.

ماڭعىستاۋ وبلىستىق ءماسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى ايات سۇگىرباي پرەزيدەنت قولعا ال­عان وزگەرىستەر زاڭ ۇستەمدىگىنە نەگىزدەلگەن دەمو­كراتيالىق قوعامدى قالىپتاستىرۋعا باعىتتالعانىن اتاپ ءوتتى. «ازاماتتار ءاربىر ادامنىڭ قۇقى قورعالعانىن, لايىقتى جالاقى مەن تۇراقتى جۇمىس ورنى بولعانىن قالايدى. ەل ىشىندەگى «قوسارلانعان بي­ل­ىك, وليگوپوليانىڭ ىقپالى» سياقتى الىپ-قاشپا اڭگىمەلەرگە نۇكتە قوياتىن مەزگىل جەتتى. پرەزيدەنتتىڭ قاڭتارداعى ساياسي ەرىك-جىگەرى, سەنىمدى ارەكەتتەرى ونى حالىق اتىنان ساياسي جاۋاپكەرشىلىكتى ارقالاي الاتىن بىلىكتى باسشى رەتىندە كورسەتتى. قازىرگى ۋاقىتتا قازاقستانعا ءدال وسىنداي كوش­باسشى قاجەت! سوندىقتان ءبىز الداعى سايلاۋدا قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ كانديداتۋراسىن قولداۋىمىز كەرەك», دەدى ايات سۇگىرباي.

سەزدىڭ ەكىنشى بولىگىندە پارتيانىڭ ساياسي تۇعىرناماسى قابىلداندى. نەگىزگى يدەولوگيالىق قۇجات دامۋدىڭ باستى باعىتتارى مەن ساياسي بىرلەستىكتىڭ پرينتسيپ­تەرىن كورسەتەدى. پارتيا توراعاسى ەرلان قوشانوۆ بۇگىن قابىلدانعان «اmanat»-تىڭ ساياسي تۇعىرناماسى ۇزاق مەرزىمدى جانە ستراتەگيالىق قۇجات ەكەنىن اتاپ ءوتتى. «جالپى, بۇگىنگى سەزدى تاريحي دەپ ايتۋعا تولىق نەگىز بار. ءبىز پارتيانىڭ جاڭا ساياسي تۇعىرناماسىن قابىلدادىق. تۇعىرنامانىڭ باستى قاعيداسى – ادام, قوعام جانە مەملەكەت. ونداعى پرينتسيپتەر پرەزيدەنتىمىزدىڭ ساياسي رەفورمالارىمەن ۇندەس ءارى ساباقتاس. پارتيا الداعى قىزمەتىندە وسى ۇستانىمداردى باسشىلىققا الادى», دەدى ەرلان قوشانوۆ.

ساياسي تۇعىرنامانى ازىرلەۋ جونىندەگى جۇمىس توبىنىڭ جەتەكشىسى, «اmanat» پارتيا­سىنان سايلانعان ءماجىلىس دەپۋتاتى ايدوس سارىم بۇل قۇجاتتا پارتيا قازاقستاننىڭ بولاشاعى تۋرالى يدەياسىن ايقىن كورسەتىپ, ءوزىنىڭ نيەتى مەن ماقسات­تارىن بەلگىلەگەنىن اتاپ ءوتتى. «بار­لىق وڭىردەن ۇسىنىس جيناۋ جانە الەۋ­مەتتىك ساۋالدامالار جۇرگىزۋ ارقىلى پارتيانىڭ ءاربىر مۇشەسىنە قۇجاتقا قاتىستى ءوز پىكىرىن ايتۋعا مۇمكىندىك بەرىل­دى. سونىڭ ناتيجەسى رەتىندە, پارتيانىڭ جاڭا قۇجاتى قوعامىمىزدىڭ ءارتۇرلى توپ­تارى­نىڭ كوزقاراستارى مەن مۇددەلەرىن كورسەتەدى. باسقاشا بولۋى مۇمكىن دە ەمەس, ويتكەنى پارتيا – قازاق­ستان­داعى ەڭ مىقتى قوعامدىق ينستيتۋت», دەدى ءماجىلىس دەپۋتاتى.

«اmanat» پارتياسىنان سايلانعان ءماجىلىس دەپۋتاتى ەكاتەرينا سمىشلياەۆا ءوز سوزىن­دە تۇعىرنامادا ۇسىنىلعان تاسىلدەر ساپالى تۇراقتى ەكونوميكالىق ءوسۋدى قامتا­ماسىز ەتىپ قانا قويماي, قازاقستاننىڭ ءاربىر ازاماتىنىڭ ونىڭ يگىلىگىن كورۋىنە مۇمكىندىك بەرەتىنىن ايتتى. «پارتيانىڭ ءپرينتسيپتى ۇستانىمى – مۇنايدىڭ ءاربىر تامشىسى, كەننىڭ ءاربىر گرامى, جەردىڭ ءاربىر سانتيمەترى ەسەپتەلىپ, ازاماتتارىمىز­دىڭ يگىلىگى ءۇشىن جۇمسالۋى كەرەك! جەر قويناۋىنان تۇسەتىن كىرىستەر وتاندىق ەكونوميكا سالالارىن دامىتۋدىڭ بازاسى بولۋعا ءتيىس. جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلار سالىق تولەۋدەن بولەك, ساپالى جۇمىس ورىندارىن قۇرۋعا, بىزدەگى ورتا جانە شاعىن بيزنەستىڭ شارۋاسىن دوڭگەلەتۋگە, تىكەلەي وزدەرى جۇمىس ىستەيتىن وڭىرلەردى دامىتۋعا قاتىسۋى قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى دەپۋتات.

م.وتەمىسوۆ اتىنداعى باتىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى, پارتيا ساياسي كەڭەسىنىڭ مۇشەسى نۇرلان سەرعاليەۆ قۇجاتتا ءبىلىم مەن عىلىم ەرەكشە ورىن الاتىنىن اتاپ ءوتتى. «ۇلكەن قارقىن­مەن وزگەرىپ جاتقان قازىرگى الەمدە ءبىلىم بەرۋ سالاسى دا وزگەرىسسىز قالۋى مۇمكىن ەمەس. ناقتى انىقتالعان ماقسات – وزىق وي­لى, تىڭ يدەيالارعا اشىق, ەركىن ويلاي­تىن جانە كرەاتيۆتى ازاماتتاردى تار­بيە­لەۋ ءۇشىن كەشەندى جۇيەلى وزگەرىستەر قاجەت. ءبىز مەكتەپتەردىڭ, جاتاقحانالاردىڭ جەتىس­پەۋ­شىلىگى جانە ءبىلىم بەرۋ نىساندارىن ماتە­ريالدىق-تەحنيكالىق جاراقتاندىرۋ پروب­لەما­لارىن جۇيەلى تۇردە شەشۋگە ءتيىسپىز. سونداي-اق جاستاردى عىلىمعا تارتۋ جانە ولار­دىڭ دامۋىنا جاعداي جاساۋ دا ءوز الدىنا بولەك ماسەلە. بۇل – مەملەكەتتىڭ دامۋى ءۇشىن قاجەتتى نەگىزگى العىشارت», دەدى ن.سەرعاليەۆ.

بەلگىلى ساياساتتانۋشى, پارتيا ساياسي كەڭە­سى­نىڭ مۇشەسى مارات شيبۇتوۆتىڭ پىكى­رىنشە, جاڭا ساياسي تۇعىرناما: «ادام – مەم­­لەكەتتىڭ باستى بايلىعى» يدەياسىنا نەگىز­دەلگەن. «بۇل ءتاسىل ادىلەتتى قازاق­ستان­دى قۇرۋ يدەياسىنا ساي كەلەدى. قۇجات­تا بايقال­عان­داي, پارتيا «حالىق ۇنىنە قۇلاق اساتىن مەم­لەكەت» قاعيداتىن ناقتى ۇستا­نادى. پار­تيا­نىڭ ماقساتى – ازاماتتىڭ قۇقىق­تارى مەن مۇد­دەلەرى قورعالاتىن, ال ادال ەڭ­بەك پەن ءبىلىم ءار ادامعا ءوز جوسپارلارىن جۇزەگە اسى­رۋعا جانە جەتىستىككە جەتۋگە مۇم­كىن­دىك بە­رەتىن دەموكراتيالىق, ادىلەتتى جانە ورك­ەن­دەگەن مەملەكەت قۇرۋ. ادامدار ءۇشىن وت­باسى, دەنساۋلىق, ءبىلىم, جۇمىس ىستەپ لا­يىق­تى تابىس تابۋ, قاۋىپسىزدىك ماڭىزدى», دەدى ول.