بەرەكەلى بولاشاقتىڭ قامى

قازىرگى قالىپتاسىپ وتىر­عان گەوساياسي جاعداي مەن جاھان­دىق ۇدەرىستەردىڭ شەكتەن تىس شيە­لەنىسىپ, جاھاندىق پروتسەستەردىڭ ديناميكاسى جەدەلدەپ, ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك دامۋى قيىندىقتارعا تاپ بولىپ تۇرعان شاعىندا بۇل شەشىمنىڭ ورنى مەن ءمانى تاع­دىر­شەشتى سيپات الارى انىق. ويت­كەنى كونستيتۋتسيالىق رەفورما اۋقى­مىندا ىسكە اسىرىلماق قو­عام­­دىق-ساياسي وزگەرىستەر ءتيىستى زاڭ­دارمەن ناقتىلانىپ, زاڭنا­مالىق پروتسەدۋرالار وتكىزىلۋى شارت. كونستيتۋتسيالىق رەفور­مادا كوزدەلگەن بارلىق ينستيتۋ­تسيونالدىق وزگەرىستەر جىل سو­ڭى­نا دەيىن زاڭنامالىق تۇرعى­دان اياقتالۋى ءتيىس. پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ۇسى­نعان باستامالار  بيلىكتى مونوپوليالاۋ تاۋە­كەل­دە­رىن ايتارلىقتاي تومەندەتىپ, ساياسي رەفورمالاردى ناقتى ىسكە اسىرۋعا كىرىسۋ ءۇشىن ەسكى ۇلگى بويىنشا سايلانعان بيلىكتىڭ وكىلدى ور­گان­دارىن جاڭارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. ول كەلەسى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا وتكىزىلىپ, پارلامەنت پەن ءماسليحاتتاردىڭ قۇ­رامىن جاڭارتىپ, دەپۋتات­تاردىڭ جاڭا لەگىنىڭ ساياسي ساحناعا شىعۋىنا مۇمكىندىك جاساماق. كونستيتۋتسيالىق رەفورما ايا­سىندا پارلامەنتاريزم دامىپ, ويىننىڭ ءادىل جانە اشىق ەرەجە­لەرى بار ساياسي جۇيە قۇرىلماق. ساياسي رەفور­مالار بارىسىندا ساياسي پارتيا­لار كوبەيەدى جانە ساياسي باسەكەلەستىك كۇشەيەدى. ناتي­جە­سىندە, بۇل وكىلدى ورگانداردىڭ جۇمى­سىنىڭ تيىمدىلىگى ارتپاق.

ادىلەتتى قازاقستاننىڭ قۇرى­لىسى ەندى عانا قولعا الىنىپ وتىر­عاندىقتان, ءبىزدى كوپتەگەن قيىندىقتار مەن تاباندىلىقتى تالاپ ەتەتىن وتە جاۋاپتى مىندەت­تەر كۇتىپ تۇر. الدىمەن ساياسي جاڭ­عىرۋدى ەكونوميكاداعى وزگەرىس­تەرمەن ۇشتاستىرىپ, جاڭا ەكو­نوميكالىق ساياسات قالىپتاستىرۋ كەرەك. ويتكەنى مۇندا قوردالانعان دامۋدىڭ شيكىزاتقا تاۋەلدىلىگى, ەڭبەك ونىمدىلىگى مەن حالىقتىڭ ءال-اۋقاتىنىڭ تومەندىگى سياقتى ما­سە­­لەلەر ءالى دە جەتەرلىك.  ناقتى سەكتورعا بيۋدجەتتەن قىرۋار قارجى بولىنسە دە, ول قاراجات­­تىڭ قايتارىمىنا جانە كوزگە كورى­نەرلىك ناتيجە­نىڭ ماردىمسىز­دىعى مەن جەم­قور­لىقتىڭ ءورىس الۋىنا حالىقتىڭ كوڭىلى تول­ماۋ­دا. دەنساۋلىق ساقتاۋ, ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى قىزمەت كورسە­تۋ­دىڭ ساپاسى دا بۇگىنگى كۇننىڭ تالاپ­تارىنا ساي كەلمەۋدە. مەملە­كەتتىك باسقارۋ جۇيەسىندەگى كەلەڭ­سىز­دىكتەر, بوس ءسوز بەن جالىندى ۇران­دار جۇرتتى ابدەن مەزى قىلدى. زاڭ مەن ءتارتىپ زامان تالا­بىنا, ەلدەگى ءجۇرىپ جاتقان دەمو­كراتيالىق ۇدە­رىستەرگە ىلەسە الماي وتىر. سوت جۇيەسى, كۇشتىك قۇ­رىلىمدار مەن قۇقىق قورعاۋ ور­گاندارىنىڭ قىز­مەتى دە سىن كوتەرمەيدى. ەندەشە وسى تۇيتكىلدەردى شەشپەك كەرەك.

ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «ەQ»

بۇل پروبلەمالاردى ەڭسەرۋ ءۇشىن كونستيتۋتسيالىق رەفورمادا قاراستىرىلىپ, اتا زاڭىمىزدا بەكىتىلگەن ساياسي باعىت مىزعىماس جانە ىشكى جانە سىرتقى سيپاتتاعى كەز كەلگەن جاعدايلارعا قاراماستان ءوز جالعاسىن تابۋى شارت. ول ءۇشىن بۇرىنعى كونستيتۋتسيا نەگىزىندە سايلانىپ, جاڭاشا باسقارۋدىڭ مورالدىق تۇستارىن ەسكەرە كەلە جانە مەملەكەت مۇددەسىن بارىنەن دە جوعارى قويا وتىرىپ, پرەزيدەنت ق.توقاەۆ ادىلەتتى قازاقستاندى قۇرۋ جولىنداعى تۇبەگەيلى جانە جان-جاقتى رەفورمالاردى ءساتتى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن حالىقتىڭ جاڭا سەنىم مانداتىنا يە بولۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن جاقسى تۇسىنەدى. سوندىقتان ول ءوز وكىلەتتىلىك مەرزىمىن قىسقارتىپ, كەزەكتەن تىس پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا بارۋعا دايىن ەكەندىگىن مالىمدەپ, كۇزدە كەزەكتەن تىس پرەزيدەنت سايلاۋىن وتكىزۋدى ۇسىندى.

ق.توقاەۆ ادىلەتتى قازاقستان يدەيا­سىنىڭ تۇپكى ءمانى ەلدى ىزگى ماقساتقا جۇمىلدىرۋ مەن بەرە­كەلى بىرلىككە باعدارلاۋ ەكەندىگىن ەسكەرتتى. پرەزيدەنت الەمدە قالىپ­تاسىپ وتىرعان گەوساياسي جاعداي­دا رەفورمالار مەن جاڭارۋ باع­دارىن نىق ۇستانۋ ار­قىلى ولار­دىڭ قارقىنىن ساقتاپ, ساياسي ما­سە­لەلەردىڭ ءبارىن كەيىن­گە قالدىرماي شەشۋدى ۇسىندى. سونىمەن قاتار ول باستى مەم­لەكەتتىك ينستيتۋتتاردى كەشەندى تۇردە قايتا جاڭعىرتىپ, بيلىكتى مو­نوپوليزاتسيالاۋ قاۋپىن بولدىر­ماي, تۇراقتىلىقتى نىعاي­تىپ, قوعامدىق قۇرىلىستىڭ قازاق­ستاندىق ۇلگىسىن ورنىقتىرۋعا باسىم­دىق بەرمەك. دەمەك ق.توقاەۆ رەفورما جولىن تاڭداۋ ارقىلى قازاقستان حالقىن جاڭا ساياسي دا­ۋىرگە باستاپ,  جۇرتتى جاقسىلىققا جۇمىلدىرىپ وتىر.

جاپسارباي قۋانىشەۆ,

قوعام قايراتكەرى