مايتالمان مامان, تاجىريبەلى تالىمگەر

تايپاق وڭىرىندە 1965 جىلى دۇنيەگە كەلگەن قايىرعالي جۇما ۇلىنىڭ ەڭبەك كىتاپشا­سىندا كوپ جازبا جوق. 1991 جىل­عى ساۋىردە باتىس قازاقستان ايماقتىق ەلەكترجە­لىلىك كومپانياسىنىڭ مەحانيكالاندىرۋ جانە اۆتوموبيل كولىگى قىزمەتىنە جۇرگىزۋشى بولىپ ورنالاسقان. سودان بەرى اتتاي 35 جىل ءوتىپتى. وسى سالادا تابان اۋدار­ماي قىزمەت ەتىپ كەلە جاتقان كەيىپكەرىمىز 2006 جىلى «باتىس ەنەرگەتيكا ارداگەرى» اتاعىنا يە بولعان. تاجىريبەسى تولىسقان مامان رەتىندە ارىپتەستەرى ونى ايرىقشا قۇرمەتتەيدى.

«مەن مەكەمەگە جۇمىس­قا كەلگەندە قايىر­عالي اعا سان جىلعى ەڭبەك ءوتىلى بار تاجىريبەلى مامان ەدى. قازىر ءبىر سالادا, ءبىر بريگا­دادا قىزمەت ەتەمىز. ول «ەتل-35» اتالاتىن ەلەكتر-تەح­­نيكالىق زەرتحانامىزدىڭ كولىگىن تىزگىندەيدى. ۇنەمى ساپاردامىز, اۋىل-ايماقتى ارالاپ, قوسالقى ستانسالارعا بارامىز. جىلدىق كەستەگە سايكەس وبلىستىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىن شارلاپ, ەلەكتر قۇرىلعىلارىن پروفيلاكتيكالىق سىناقتان وتكىزىپ, اقاۋلاردى انىقتايمىز.ۇنەمى جولدا جۇرەتىندىكتەن, كولىگىمىزدىڭ كىدىرمەۋى, دىتتەگەن جەرگە تەز جەتۋىمىز وتە ماڭىزدى. قايىرعالي اعا ەشقاشان جولدا قالدىرعان ەمەس. بۇل كىسىنىڭ «تەمىر تۇلپارى» جىلدىڭ قاي مەزگىلىندە دە ساقاداي ساي», دەيدى مەكەمەنىڭ وقشاۋلاۋ جانە كەرنەۋدەن قورعاۋ قىزمەتىنىڭ باسشىسى سانجار امىرەەۆ.

قازاقتا «مال يەسىنە تارتادى» دەگەن ءسوز بار. قايرەكەڭ قىز­مەت­تىك كولىگىن ءاردايىم بابىن­دا ۇستايدى: اي سايىنعى تەحني­كا­لىق كۇتىم, جوسپارلى جون­دەۋ, قاۋىپسىزدىك, باقىلاۋ تەتىك­تەرىن تەكسەرىپ وتىرۋ – بۇلجى­ماس داعدىعا اينالعان. «اۋى­رىپ ەم ىزدەگەنشە, اۋىرماي­تىن جول ىزدە» قاعيداسى ادامعا عانا ەمەس, تەحنيكاعا دا قاتىستى دەيدى ول. بۇل, ارينە, كوپ جىلعى تاجىريبە مەن جاۋاپكەرشىلىكتەن تۋىندايتىن قاسيەت.

ەنەرگەتيكتەردىڭ جۇمىسى اسكەري قىزمەتكە ۇقساس. تاۋلىك­تىڭ كەز كەلگەن ۋاقىتىندا, اۋا رايىنىڭ قولايسىزدىعىنا قارا­ماستان جولعا شىعۋعا تۋرا كەلەدى. وسىنداي ساتتە قايىر­عالي جۇما ۇلىنىڭ سابىرلى مىنەزى مەن سەنىمدى ءىس-ارەكەتى بۇكىل توپقا دەمەۋ بولادى.

2024 جىلعى كوكتەمدە باتىس قازاقستان وبلىسىندا الاپات سۋ تاسقىنى بولدى. ءتىلسىز جاۋ كوپتەگەن ەلدى مەكەنگە قاۋىپ ءتوندىردى. بىرنەشە شاقىرىمدىق ەلەكتر جەلىسى سۋ استىندا قالىپ, باعانالار قۇلادى. ءبورلى اۋدانىنىڭ اقساي قالاسىندا, پۋگاچەۆ اۋىلىندا ەنەرگەتيكتەر قۇتقارۋشىلارمەن بىرگە كۇنى-ءتۇنى قىزمەتتە ءجۇر­دى. قۋاتى 35/10 كۆ «ارالتال» قو­سالقى ستانساسىن قالپىنا كەلتىرۋ وڭايعا سوقپادى. قۇلا­عان تىرەۋلەردى قايتا ورناتۋ, تىرەكتەر مەن سىمداردى اۋىس­تىرۋ  ءۇشىن «باتىس قازاقستان اەجك» جشس-نىڭ جەدەل توبى سول جەردەن تابىلدى. ارناسىنان اسقان شىڭعىرلاۋ وزەنىنىڭ جاعاسىندا, سارقىراعان سۋ مەن كۇركىرەگەن سەڭمەن الىسىپ ءجۇرىپ, قايىرعالي جۇما ۇلى 1 شاقىرىم قاشىقتىقتاعى ەلەكتر وتكىزگىشىن اۋىستى­رىپ, بۇزىلعان 10 كۆ ەلەكتر جەلى­سىن قالپىنا كەلتىرىپ جاتقان ماماندارعا ەرەكشە كومەك كورسەتتى. سونداي-اق ءتۇن ىشىندە «اقسايجىلقۋات» مەملەكەتتىك كاسىپورنىنىڭ 600 مەترلىك تىرەكتەرىن, وقشاۋلاعىشتار مەن وتكىزگىشتەردى اۋىستىرعانى دا ارىپتەستەرىنىڭ ەسىندە.

«ەنەرگەتيكا سالاسى – ەكونو­ميكانىڭ كۇرەتامىرى. جارىق پەن جىلۋدى ۇزدىكسىز جەتكىزىپ وتىرعان ماماندار ەلدىڭ تۇ­راقتى دامۋى مەن حالىقتىڭ تۇر­مىس ساپاسىنا تىكەلەي ۇلەس قوسىپ كەلەدى. قىستىڭ قاقا­عان ايازىندا دا, جازدىڭ اپتاپ ىستىعىندا دا ءبىز تاۋلىك بويى تىنىمسىز ەڭبەك ەتەمىز. اسىرەسە كەيىنگى كەزدە سالادا ين­فرا­قۇرىلىمدى جاڭعىرتۋ, تسيفرلاندىرۋ مەن بالامالى ەنەرگيا كوزدەرىن دامىتۋ باعىتىندا ماڭىزدى جوبالار جۇزەگە اسىرىلىپ جاتىر. ەلىمىز ەڭبەگىمىزدى ەلەپ, وتكەن جىلدىڭ سوڭىندا پرەزيدەنت III دارەجەلى «ەڭبەك داڭقى» وردەنىن ءوز قولىمەن كەۋدەمىزگە تاقتى. قاراپايىم جۇمىسشىنىڭ ەڭبەگى ەسكەرىلىپ, مەرەيى وسكەنى – ۇلكەن مارتەبە. ءبىزدىڭ جەتىستىك – ۇجىمدىق ەڭبەكتىڭ ناتيجەسى. ماسەلەن, مەن ءوز ارىپتەستەرىم – ۋچاسكە باسشىسى سانجار امىرەەۆ پەن ينجەنەر التىنبەك كەرەەۆتىڭ كوپتەگەن جۇمىسشى-ەڭبەككەردى باۋلىپ, تاربيەلەپ جۇرگەن ەڭبەگى ەسكەرىلسە, كەلەشەكتە ولاردىڭ دا قاجىرلى ءىسى ءوز باعاسىن السا دەپ تىلەيمىن», دەيدى ەڭبەك ارداگەرى.

ەنەرگەتيكا – قولعا ۇستال­مايتىن, كوزگە كورىنبەيتىن, بىراق قازىرگى ەكونوميكانىڭ ەڭ قاجەتتى شەشۋشى كۇشى. اعزا­نى تۇگەل تورلاپ, تىرناقتىڭ ۇشى­نان توبە قۇيقاعا دەيىن تارالاتىن جۇيكە تامىرلارى سەكىلدى, ەنەرگەتيكا دا بۇكىل سالانى قامتىپ جاتىر. مۇنى قاراپايىم ادام بار كەزىندە بايقاماس, بىراق وشكەن ساتتە بىردەن ىزدەيتىنى انىق. ەندەشە, وسىنداي ماڭىزدى سالانىڭ ۇزدىكسىز جۇمىس ىس­تەپ تۇرۋىنا ۇلەس قوسقان ءار ادام­نىڭ ەڭبەگى قادىرلى.

باتىس قازاقستان وبلىسى