ەلدىڭ كۇتكەنى – اۆتوباننىڭ بىتكەنى

ۇزىندىعى 363 شاقىرىم بولاتىن بۇل جولدىڭ قۇرىلىسىن ءوز كوزىمىزبەن كورىپ, جاۋاپتى ماماندارمەن سويلەسكەندە, بۇل سۇراقتارعا دا تام-تۇمداپ جاۋاپ الدىق. «قاز­اۆتوجول» ۇك» اق قاراعاندى وبلىس­تىق فيليالىنىڭ ديرەكتورى سى­رىم حامزين كۇرە جول قۇرىلىسىنا كى­دى­رىس بولعان سەبەپتەردى بىلايشا جىپكە ءتىزىپ بەردى.

– 2020 جىلى پاندەمياعا بايلانىس­تى قيىندىقتار تۋىندادى. ول كەزدە مامىر ايىنا دەيىن بلوك-بەكەتتەر بولدى. وزگە قالالار مەن شەتەلدەردەن كەلگەن جۇمىسشىلار كەزەك-كەزەگىمەن 14 كۇندىك كارانتينگە جىبەرىلىپ وتىردى. سونىڭ سالدارىنان جۇمىسشى كۇشى جەتىسپەي, جول قۇرىلىسىنىڭ ەكپىنى باسەڭدەدى. ودان كەيىن ەكى باس مەردىگەردىڭ ءبىرى جوبادان شىعارىلدى. ءسويتىپ, جۇمىستىڭ بار اۋىرتپاشىلىعى مەن جاۋاپكەرشىلىگى قىتايدىڭ Construction Co. Ltd. كومپانيا­سىنا ارتىلدى, – دەدى س.حامزين.

ودان كەيىنگى پروبلەمانىڭ ءبىرى بيتۋم مەن ديزەل وتىنىنىڭ جەتىسپەۋشىلىگى بولعان ەكەن. ديزەل وتىنى دەمەكشى, مۇنداي ماسەلە بيىل دا تۋىنداۋى مۇمكىن.

– بىزدەگى تەحنيكانىڭ ءبارى سولياركامەن جۇرەدى. كۇنىنە 100 تونناعا دەيىن جاعامىز. ال ەندى, تاياۋدا ەگىن ورۋ ناۋقانى باستالادى. ديزەل وتىنىنا دەگەن تاپشىلىقتان ءبارىبىر قاشىپ قۇتىلمايمىز, – دەيدى جاۋاپتى مامان.

مۇنداي تىعىرىقتان شىعۋ ءۇشىن باس مەردىگەرلەر ديزەل وتىنى ءۇشىن تولەمدى الدىن الا جاساپ قويعان ەكەن. وسىنىڭ ناتيجەسىندە ۇلكەن پروبلەما بولماۋعا ءتيىس دەگەنگە سەنگىسى كەلەدى ماماندار.

«قاراعاندى – بالقاش» اۆتوبانىنىڭ قۇرىلىسى باستالعالى جۇرگىزۋشىلەر ءۇشىن ازاپتى كۇندەر تۋعانى راس ەدى. ەندى ءوزىڭىز ويلاپ قاراڭىزشى, ءۇش جىل بويى 148 شاقىرىم بولاتىن سەكسەنگە تارتا اينالما جولمەن شاڭعا كومىلىپ, سالدىر-گۇلدىر ەتىپ ءجۇرۋ وڭاي دەيسىز بە؟ ۋاقىتشا دەپ امالداپ سالىنعان بۇل جولدار تالاي كولىكتىڭ تۇبىنە جەتتى, تالاي جۇرگىزۋشىنىڭ شاشىن اعارتىپ, جۇيكەسىن توزدىردى.

ايتەۋىر, بيىل بۇل قۇرىلىستىڭ بويىندا تىرشىلىكتىڭ نىشانى بايقالدى. قازىرگى تاڭدا كۇرە جولدىڭ بارلىق سەگىز تەلىمىندە قۇرىلىس جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ جاتىر. ءاربىر تەلىم بويىنشا ءىس-شارا جوسپارى ازىرلەنىپ, جۇمىس كەستەسى بەكىتىلگەن. ما­مانداردىڭ ايتۋىنشا, بيىل اينالما جولداردىڭ سانى 94 %-عا ازايىپتى. مۇنى ءوزىمىز دە بايقادىق: بۇگىندە 70 شا­قى­رىمنان استام اسفالت توسەلگەن. بۇعان دەيىن اينالما جولداردىڭ جالپى ۇزىندىعى 148 شاقىرىم بولاتىن ەدى, قازىر ونىڭ توعىز شاقىرىمى عانا قالىپتى. سونىمەن قاتار كۇرە جولدىڭ بويىندا جاساندى كونسترۋكتسيالار قۇ­رىلىسى دا قارقىندى ءجۇرىپ جاتىر ەكەن. اتاپ ايتقاندا, جوبا اياسىندا مال ايداۋ, جول وتپەلەرى, كولىك ايرىقتارى مەن كوپىرلەر سياقتى 46 ءىرى جاساندى كونسترۋكتسيا قۇرىلىسى قاراستىرىلعان. ال قازىرگى ۋاقىتتا بۇل جۇمىستاردىڭ 65 %-ى اياقتالىپتى. بۇدان بولەك, جول قۇرىلىسشىلارى سۋ وتكىزگىش 298 قۇبىر ورناتىپ, اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكالارى وتەتىن 18 كوپىر سالعان.

اتالعان جولدىڭ اڭگىمەسى كوبەيىپ تۇر­عان ۋچاسكەسى شەت اۋدانىنىڭ اۋماعىنداعى قىزىلقوي جانە نۇراتالدى اۋىلدارى ارا­س­ىندا بولاتىن. قازىر مۇندا ەكى جولاق بويىمەن قوزعالىس اشىلعان. مۇنىڭ ءوزى الماتىعا قاراي جانە الماتى جاقتان اعىل­عان كولىكتەرگە ءسال دە بولسا دەمەۋ بولدى.

جالپى, «قازاۆتوجول» ۇك» اق قارا­عاندى وبلىستىق فيليالىنىڭ باسشىسى سىرىم ءحامزيننىڭ سوزىنە قۇلاق تۇرسەك, قۇرىلىس جۇمىستارى ءۇش نەگىزگى باعىت بويىنشا ءجۇرىپ جاتىر. اتاپ ايتقاندا, اينالما جولدار جويىلىپ, كوپىرلەر مەن مال وتكەلدەرىن سالۋ بويىنشا جۇمىستار جالعاسادى جانە اسفالت توسەۋ دە قولعا قىزۋ الىنعان. «قازىرگى ۋاقىتتا 260 شا­قى­رىمدا قوزعالىس قامتاماسىز ەتىلىپ وتىر. شارت تالاپتارىنا سايكەس, قۇرىلىس جۇمىستارىن تولىق اياقتاۋ 2023 جىلدىڭ سوڭىنا كوزدەلگەن», دەيدى ول.

ءيا, جول قۇرىلىسىنىڭ سوزىلىپ كەت­كەنىن, جۇرگىزۋشى بىتكەننىڭ وكپە-نازىن ايتا بەرسە, اڭگىمە كوبەيەيىن دەپ تۇر. وسى تۋرالى ەل ىشىندە ونسىز دا ءتۇرلى قاۋەسەت كەزىپ ءجۇر. ايتسە دە, كۇڭىرەنە بەرمەگەن ءجون-اۋ دەگەن ۇيعارىمعا كەلدىك, كۇرە جولدىڭ بويىنداعى قىزعان جۇمىستى كورىپ. بيىل جول قۇرىلىسىنداعى ارنايى تەحنيكا سانى ءۇش ەسە, ال جۇمىسشىلاردىڭ سانى ءتورت ەسە ارتتى. ناقتى ايتار بولساق, بۇگىندە جول سالۋ جۇمىستارىنا 560 بىر­لىك ارنايى تەحنيكا مەن 1 مىڭعا جۋىق جۇمىسشى جۇمىلدىرىلعان.

جول سالۋ بار دا, ونىڭ ۇزىنا بويىن اباتتاندىرىپ, قىزمەت كورسەتۋ نىساندارىنا تولتىرۋ جۇمىستارىن دا ۇمىتپاعان ءجون. مىسالى, «قازاۆتوجول» ۇك» اق قاراعاندى وبلىستىق فيليالى باسشىسى بەرگەن مالىمەتكە ساي, وڭىردە بۇل سالانى ودان ءارى دامىتۋ ءۇشىن 19 دەمالىس الاڭى دايىن تۇرعان كورىنەدى. بۇل الاڭدار بولاشاقتا جول بويىندا ورنالاسقان قىزمەت كورسەتۋ نىساندارىنا اينالماق. قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالعاننان كەيىن «قاراعاندى – بالقاش» تاسجولىنىڭ بو­يىندا ءاربىر 100-150 شاقىرىم سايىن «ا» جانە «B» ساناتىنا جاتاتىن ءۇش سەرۆيس نىسانى اشىلادى.

جاسىراتىنى جوق, بۇل كۇندە قاراعان­دى مەن بالقاشتى جالعاپ جاتقان جاڭا جولدىڭ ساپاسىنا قاتىستى ەل ىشىندە قاۋە­سەت كوپ. بازبىرەۋلەر ءدال قازىرگى ۋاقىت­تا جۇمىسى قاۋىرت ءجۇرىپ جاتقان جول قۇرىلىسىنىڭ ساپالى بولارىنا كۇمانمەن قارايدى. ەندى ءبىر جۇرگىزۋشىلەر جاڭا جول تابانىنىڭ كەيبىر جەرلەرى قازىردىڭ وزىندە تومەن ءتۇسىپ كەتكەنىن ايتىپ ءجۇر. ولاردىڭ ءبارى مۇنى اسىققاننىڭ شارۋاسى دەپ ەسەپتەيدى.

ال جاۋاپتى ماماندار بولسا, جول قۇرىلىسىندا مۇنداي ولقىلىقتارعا جول بەرىلمەيتىنىنە نىق سەنىمدى. ولار جول ساپاسىن باقىلاۋدىڭ ءوزى بەس ساتىلى جۇيەدەن تۇراتىنىن ايتادى. مىسالى, بيتۋمنىڭ, توپىراقتىڭ, قيىرشىق تاستىڭ جانە باس­قا دا قاجەتتى ماتەريالداردىڭ ساپاسى مەردى­گەرلەردىڭ وندىرىستىك بازالارىنداعى زەرتحانالار دا قاتاڭ تەكسەرۋدەن وتەدى. ودان كەيىن تەحنيكالىق باقىلاۋ بار. بۇل ۇيىمنىڭ سەگىز بىردەي ينجەنەرى كۇن سا­يىن نىساندا ءجۇرىپ, جول جۇمىستارىنىڭ بارىسىن قاداعالايتىن كورىنەدى. بۇدان بولەك, اۆتورلىق باقىلاۋ دەگەن بار. ياعني جوبالاۋشى مەردىگەر جۇمىسى­نىڭ جوبالىق قۇجاتتامالارعا سايكەستىگىن تەك­سەرەدى. سوسىن بۇل جۇمىسقا «ۇلتتىق جول اكتيۆتەرى ساپاسىنىڭ ورتالىعى» ارالاسادى. ونىڭ ماماندارى ماتەريالداردىڭ ۇلگىلەرىن الىپ, الۋان ءتۇرلى ساراپتاما جۇرگىزىپ, كىنارات بىتكەندى مايشاممەن ىزدەيدى. ال ەڭ سوڭىندا تاپسىرىس بەرۋشى, ياعني «قازاۆتوجول» كومپانياسى جول ساپاسىن تەكسەرۋدىڭ تىزگىنىن ءوز قولىنا الادى. كەسىمدى ءسوزدى ايتىپ, تۇپكىلىكتى شەشىمدى شىعاراتىن دا سولار.

ساپا دەمەكشى, اۆتوبان قۇرىلىسىندا بۇل ماسەلەگە ايرىقشا ءمان بەرىلىپ وتىر­عانعا ۇقسايدى. مىسالى, تەكسەرۋشىلەر اقشاتاۋ كەنتىنىڭ تۇسىندا 80 مەتردەي اسفالت جابىنىنىڭ ستاندارتتارعا ساي كەلمەيتىنىن انىقتاپ, مەردىگەرگە سول ۋچاس­كەنى قايتادان دۇرىستاپ سالدىرتقان.

سونىمەن, ءۇش جىل بويى قۇرىلىسى اششى ىشەكتەي سوزىلىپ, بىتپەي قويعان اۆتوبان كەلەسى جىلدىڭ سوڭىنا تامان تولىقتاي ىسكە قوسىلۋى مۇمكىن. انە بىتە­دى, مىنە بىتەدى دەپ جۇرگەن جاۋاپتى مامان­داردىڭ اۋىزى كۇيگەن بولسا كەرەك, بۇل كۇندە ولار ساق سويلەيدى. جاۋاپتارى سىر­عاق. ء«بارى جاقسى بولسا, ارينە» دەگەندى قوسىپ قويادى.

ءيا, بۇل اۆتوبان قۇرىلىسىنىڭ بىتكەنىن ەلدىڭ ءبارى كۇتىپ ءجۇر. اينالما جولدار ابدەن زىقىسىن شىعارعان اۆتوجۇرگىزۋشىلەر قۋاناتىن كۇن دە تاياۋ قالعانداي. «ەستىگەن – تانىق, كورگەن – انىق» دەگەن بار عوي, كۇرە جولدىڭ بويىنداعى بۇرقىراعان جۇمىستى كوزبەن كورگەندەگى تۇيگەن وي وسىلاي دەۋگە نەگىز بەرەدى.

قاراعاندى وبلىسى