قاي جۇيەدە بولسىن وزەكتىلىگىن جويماي كەلە جاتقان ۇراننىڭ ءبىرى – ء«بارىن دە كادر شەشەدى» دەگەن ءسوز. اسىرەسە, مەملەكەتتىك قىزمەت سالاسىندا بۇل ۇراننىڭ وزەكتىلىگى وراسان. مەملەكەت باسشىسى ەلدىڭ ەكونوميكالىق جاعدايىن, الەۋمەتتىك احۋالىن, قورعانىس قۋاتىن جاقسارتۋ تۋرالى قانداي دا ءبىر جاقسى شەشىمدەر قابىلداسا دا ونى ىسكە اسىراتىن كادرلار تابىلماسا ءبارى دە اياقسىز قالا بەرەدى.
كادرلاردىڭ شەبەرلىگى ەڭ تومەنگى ساتىدان باستاپ كورىنەدى. باستىعىنىڭ تاپسىرماسىن تەك باس شۇلعىپ ورىنداۋعا ءازىر تۇراتىنداردىڭ جۇمىس تيىمدىلىگى تومەن. ۇنەمى ۇلكەن ماسەلەلەرمەن اينالىساتىن, باستىققا تومەندەگى احۋال تۋرالى تولىق اقپارات جەتكىزە الماي, تەك بۇزىپ-جارىپ باستىقتىڭ ايتقانىن عانا ورىندايتىن باعىنىشتىلاردىڭ جۇمىسى جاقسى ناتيجە بەرمەيدى. ماسەلەن, ناتيجەلى جۇمىس ىستەپ جاتقان ءبىر باسقارمانى نەمەسە ءبولىمدى تاراتۋ تۋرالى تاپسىرمانى كوزسىز ورىنداۋ – جالپى جۇيەنىڭ قالىپتى جۇمىس ىستەۋىنە كەدەرگى كەلتىرەدى. باستىققا ماسەلەنى جان-جاقتى تۇسىندىرە المايتىن باعىنىشتىلاردىڭ قىزمەتى – قامشى نەمەسە تاياقپەن عانا جۇمىس ىستەيتىن تۇيە مەن وگىزدىڭ جۇمىسىنا تەڭ. جۇمىس جالپى ورىندالعانىمەن ءتيىمدى ناتيجە جوق.
بىزدە ۇزاق جىلدار بويى سىرتتان كەلگەن نەمەسە شەتەلدەن وقىپ كەلگەندەر بىلگەن دۇنيەسىن قالىپتاسقان تارتىپپەن ساناسپاي, بۇزىپ-جارىپ ەنگىزۋ جاپپاي ورىن الدى. قالىپتاسىپ, جۇلگەلەنىپ قالعان جۇيەنى جەتىلدىرۋ دەگەن جوق, تەك جاپوننىڭ, اعىلشىننىڭ, ماجاردىڭ تاجىريبەسى دەپ, بىزدەگىمەن ۇيلەسپەيتىن جاڭا ءتارتىپ, مۇلدە باسقا تاسىلگە كوشىرۋدى قالايتىندار شىقتى. جاڭا جۇيەنى ەنگىزۋگە, جاڭا باعدارلامانى قابىلداۋعا قىرۋار قاراجات بولىنەتىنىن كورگەن كەيبىر جىلپوستار مۇندايعا ءتىپتى جانىن سالىپ كىرىسەتىن. ءبىر جىلدارى قازاق تىلىنەن باسقا ءپاندى اعىلشىنشا وقىتامىز, سول ءۇشىن 2-3 ايدا اعىلشىنشا ساباق بەرەتىن ۇستازداردى دايارلايمىز دەگەن شەشىم قانشاما قارجىنى بوسقا قۇرتقانىن جاقسى بىلەمىز...
بارلىق سالادا وسىندايعا جول بەرمەيتىن, بەرىك قالىپتاسقان كادرلىق جۇيە بولۋى كەرەك. ونداعى كادرلار باستىققا جاماناتتى بولۋدان قورىقپاي, ءوز ىسىنە جانى اشىسا, ناقتى جاعدايدى جاڭا باستىققا ءتۇسىندىرۋى كەرەك. سوڭعى جىلدارى حالىق مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەرگە سەنىمسىزدىكپەن قارايتىن بولدى, ولاردىڭ دەنى قولدارىنان ءىس كەلمەيتىن, تەك بيۋدجەت قاراجاتىن قولدى قىلۋدى بىلەتىن جەمقورلار, بيۋروكراتتار دەگەن تۇسىنىك قالىپتاستى.
جاڭا قازاقستاندى قۇرۋ ءۇشىن بارلىق سالاداعى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ جۇمىس تيىمدىلىگىن ارتتىرۋ كەرەك. ۇلتتىق قۇرىلتايدا سويلەگەن سوزىندە پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ: «مەملەكەتتىك قىزمەتشىلەردى قولىنان تۇك كەلمەيدى دەپ كەمسىتۋدى دوعارۋ كەرەك. ءتىپتى ولاردى «حالىق جاۋلارى» سياقتى كورەتىندەر دە بار. «شەنەۋنىك» دەگەن ءسوز جاعىمسىز ۇعىمعا اينالىپ بارادى. بۇل – دۇرىس ەمەس. مەملەكەتتىك قىزمەتتە ادال ءارى بىلىكتى كادرلار وتە كوپ. ولار وتانىمىزدىڭ يگىلىگى جولىندا تىنباي ەڭبەك ەتىپ ءجۇر. بىراق وكىنىشكە قاراي, ء«بىر قارىن مايدى ءبىر قۇمالاق شىرىتەدى» دەگەن دە بار. ونداي ادامدارمەن ءبىز بىردەن قوشتاسىپ جاتىرمىز. بولاشاقتا دا سولاي بولادى», دەگەن پىكىر ايتتى.
شىنىندا بارلىق قىزمەتكەرگە تۇتاستاي كۇيە جاعۋعا بولمايدى. ولاردىڭ اراسىندا پاتريوتتار دا, ءوز ءىسىن شەمىشكەشە شاعاتىن بىلىكتى ازاماتتار دا كوپ. مىنە, وسىلاردىڭ كۇش-قۋاتىن, اقىلى مەن ءبىلىمىن ەلدىڭ يگىلىگىنە ءتيىمدى جۇمساي ءبىلۋ كەرەك. وندايدى جاسايتىن الدىمەن ءوزىنىڭ تىكەلەي باسشىلارى. باعىنىشتىسىنىڭ ىسكەرلىگىن كورگەن باسشى ونى ءوزىنىڭ تاپسىرماسىن بۇلجىتپاي ورىنداعانىنا ءماز بولماي قىزمەتىن وسىرۋگە, كادرلىق رەزەرۆكە جىلجىتۋعا تىرىسۋى كەرەك. وسىندايدى ورىنداپ جۇرگەن ءاربىر باسشىنىڭ ءىسى دە باعالانىپ, ىنتالاندىرىلىپ وتىرسا – ءتىپتى قۇبا-قۇپ بولار ەدى.
قانشاما جازىپ, قانشاما سىناپ جاتسا دا بىزدەگى مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ سانى كوپ. بىلتىرعى جەلتوقساندا ۇكىمەت مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەردىڭ سانىن قىسقارتۋ تۋرالى قاۋلى قابىلداعانىمەن, ونىڭ ناتيجەسى شامالى بولدى. ماسەلەن, سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا قازىر 4 مىڭداي مەملەكەتتىك قىزمەتكەر بار. بۇل بىلتىرعى جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 14 بىرلىككە عانا ازايعان دەگەن ءسوز.
مەملەكەتتىك قىزمەتكەرلەر سانىنىڭ تۇراقتىلىعىن ساقتاۋ, ولاردىڭ ءجيى اۋىسۋىنا جول بەرمەۋ – مەملەكەتتىك قىزمەت ىستەرى جونىندەگى اگەنتتىكتىڭ ستراتەگيالىق كورسەتكىشتەرىنىڭ ءبىرى. وبلىستىق دەپارتامەنتتىڭ باسشىسى ەلەنا ستەپانەنكونىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بۇل كورسەتكىش بويىنشا سولتۇستىك قازاقستان رەسپۋبليكا بويىنشا الدىڭعى قاتاردا. ەگەر ەلدەگى ورتاشا كورسەتكىش 6,8 پايىز بولسا ءبىزدىڭ وبلىستا ول 1,9 پايىز عانا ەكەن. بىلتىر جەتى ايدا 146 ادام قىزمەتتەن شىقسا, بيىل 82 ادام عانا باسقا قىزمەتكە اۋىسقان. ارينە, كادرلاردىڭ اۋىسپاي, ءبىر جەردە تۇراقتى جۇمىس ىستەۋىنە قازىر بارلىق جاعداي جاسالعان. وسى دەپارتامەنتتىڭ باسقارما باسشىسى ەركىن جاقسىلىقوۆتىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, قازىر اۋداندىق دەڭگەيدە جۇمىسقا تۇرعان مەملەكەتتىك قىزمەتكەردىڭ ءوزى ايىنا كەم دەگەندە 200 مىڭ تەڭگە ەڭبەكاقى الادى ەكەن. بۇرىن كوپ جىل بويى, ءوتىلى كەم قىزمەتكەرلەر از ەڭبەكاقى الاتىن. ەندى وسى ەڭبەكاقىعا مەرەكەلەردە بەرىلەتىن سىياقىلاردى جانە جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا تولەنەتىن بونۋستاردى قوسساڭىز – قوماقتى سوما شىعا كەلەدى. جۇمىس ءوتىلى ارتقان سايىن تولەنەتىن قوسىمشاسى تاعى بار. وسىنداي جاعدايدا جۇمىس ىستەمەيتىن نەسى بار؟ سوندىقتان دا بيىل مەملەكەتتىك قىزمەتكە تۇرۋعا ۇمتىلعاندار سانى بىلتىرعى جىلدىڭ سايكەس مەرزىمىمەن سالىستىرعاندا 1,5 ەسە ارتىپ, 1 551 ادامعا جەتكەن. الايدا كانديداتتاردىڭ بىلىكتىلىگى تومەن. ءتيىستى تەستتەردەن تەك 31 پايىزى عانا وتە العان.
وسىنىڭ وزىنەن كانديداتتاردى تەستىلەۋ ءادىل جولمەن وتەتىن بولۋى كەرەك دەگەن سەنىم تۋادى. ويتكەنى قازىرگى جاستاردىڭ جالپى بىلىكتىلىگى تومەن ەكەنىن وڭىردە كورىپ جۇرەمىز. دەمەك سولتۇستىكتە مەملەكەتتىك قىزمەتكە تەك بىلىكتى, ءبىلىمدى جاندار عانا وتەتىن سياقتى. ەندەشە, ەرتەڭگى كۇنى ولاردىڭ كاسىبي بىلىكتىلىگىنەن باسقا مەملەكەتشىلدىگى, پاتريوتتىعى جوعارى بولار دەپ ۇمىتتەنەسىڭ. جوعارىدا ايتىلعان تالاپتاردى دا تەك وسىنداي جاستار عانا ورىنداي الاتىنى ءسوزسىز.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى