مال باسى وسسە, ولجا كوبەيەدى

ال جىلدىڭ وتكەن التى ايى­نىڭ قورىتىندىسىنا قاراعاندا, ايماقتىڭ اگرارلارى 179,2 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمىن دايىنداعان. ياعني سالىستىرمالى تۇردە العان­دا سالاداعى تابىس ارعى جىل­دىڭ ءتيىستى كەزەڭىنە قاراعاندا 3,6 پايىزعا ارتىپ وتىر. سونداي-اق جىل باسىنان بەرى وبلىستاعى ءىرى قارا مالىنىڭ باسى 4,8 پايىز­عا وسكەن ەكەن. قازىر ايماق شارۋا­لارىنىڭ قوراسىندا 776,6 مىڭ باس مال بار. ونىڭ ىشىندە جىلقى سانى 251,1 مىڭ باس بولسا, تۇيە ت ۇلىگى 7,4 مىڭ باس بولىپتى. ال تىزىمگە ەنگەن قوي مەن ەشكىنىڭ سانى 2 ملن 988 مىڭ باسقا جەتتى.

مال باسى كوبەيگەن سايىن­ ودان الىناتىن ءونىمنىڭ دە ۇلە­­سى ارتاتىنى بەلگىلى. ياعني ەسەپ بو­يىنشا جارتى جىلدا ءتىرى سال­­ماقتا وندىرىلگەن ەتتىڭ كو­لەمى 131,6 مىڭ توننا بولىپ, بۇر­نا­عىمەن سالىستىرعاندا 2,4 پايىزعا كوبەيگەن. سول سياقتى اگروونەركاسىپ باعىتىنداعى ءسۇت ءوندىرىسى 255 مىڭ توننانى, ال جۇمىرتقا دايىنداۋ 275,8 ملن داناعا جەتىپ وتىر.

جالپى, قازىر ءتورت ت ۇلىك مال­­دىڭ دەنى جەكە ادامداردىڭ قو­لىندا. جۇرت مال ءوسىرۋدىڭ تابىسى كول-كوسىر بولاتىنىن باياعىدا-اق ۇعىنعان. سونىڭ ناتيجەسىندە قوراداعى ءىرى قارا مەن ۋاق مالدىڭ باسى جىل سايىن كوبەيىپ وتىر. دەرەككە قاراساق, الماتى وبلىسىندا ءىرى قارانىڭ 49,4 پايىزى, قوي مەن ەشكىنىڭ 36,5 پايىزى, جىلقىنىڭ 45 پايىزى, تۇيەنىڭ 0,07 پايىزى جانە قۇستىڭ 0,07 پايىزى جەكە ادامداردىڭ قو­لىن­دا شوعىرلانعان ەكەن. ال تۇر­عىندار وتكەن التى ايدا جالپى وندىرىلگەن اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىنىڭ ارتۋىنا كادىمگىدەي ۇلەس قوسىپتى. ياعني اۋىل ادامدارى نارىققا شىعارىلعان ەتتىڭ 34,8 پايىزىن, ءسۇتتىڭ 67 پايىزىن جانە جۇمىرتقانىڭ 15 پايىزىن قامتاماسىز ەتكەن.

– جەكە ادامداردىڭ قولىن­داعى مالدىڭ ونىمدىلىگىن جانە ءونىم ساپاسىن ارتتىرۋ ءۇشىن تۇقى­مىن اسىلداندىرۋ جۇمىسىن, جايىلىمدىق جەرمەن قامتىلۋىن جانە تومەن باعادا مال ازىعىمەن قامتۋدىڭ ماڭىزى زور. ءبىزدىڭ قازىرگى جۇمىس باعىتىمىز وسى مىندەتكە ساي وربۋدە. بۇگىندە وبلىس كولەمىندە ءىرى قارانىڭ انالىعىن اسىلداندىرۋدىڭ جالپى ۇلەسى 29,7 پايىزعا قامتىلدى. اتاپ ايتقاندا, وسى باعدارلاما بويىنشا بالقاش اۋدانىندا – 22 پايىز, ۇيعىر اۋدانىندا – 12 پايىز,تالعار اۋدانىندا – 23 پايىز, رايىمبەك اۋدانى – 17 پايىز جانە قوناەۆ قالاسىندا 6 پايىز شاماسىندا بولىپ وتىر, – دەيدى وبلىستىق اۋىل شارۋا­شىلىعى باسقارماسىنىڭ باسشىسى داستان قۇداباەۆ.

اگروونەركاسىپ كەشەنىندەگى ماڭىزدى باعىتتىڭ ءبىرى – مال بور­داقىلاۋ الاڭدارىنىڭ كو­بەيۋى. بۇل تاراپتاعى ىستە دە ىلگە­رى­لەۋشىلىك بار. بۇگىندە وبلىس­تا قۋات­تىلىعى 50,1 مىڭ باسقا ار­نالعان 54 ءىرى قارا بورداقىلايتىن ارنايى الاڭ جۇمىس ىستەيدى. بيىل قۋاتتىلىعى 1,6 مىڭ باسقا ارنالعان 2 ءىرى قارا بورداقىلاۋ الاڭى ىسكە قوسىلدى. بۇل قاتاردا ەڭبەكشىقازاق اۋدانىنداعى «يساەۆ» شارۋا قوجالىعىنىڭ 100 باسقا ارنالعان الاڭى مەن «اگرو بالتاباي» سەرىكتەستىگىنىڭ 1 500 باسقا ارنالعان بورداقىلاۋ ورنىن ايتۋعا بولادى. ودان بولەك, جىل سوڭىنا دەيىن قۋاتتىلىعى 1,7 مىڭ باسقا ارنالعان 3 ءىرى قارا مال بورداقىلاۋ الاڭى ىسكە قوسىلادى دەپ جوسپارلانۋدا.

تاعى ءبىر مىندەت – ءتاۋارلى­سۇت فەرماسىنىڭ سانىن كوبەيتۋ. قازىر وبلىستا قۋاتتىلىعى 20,4 مىڭ باس بولاتىن 54 تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى بار. ولار بۇگىندە 75 پايىز ءسۇت وندىرۋدە. جاقىندا قۋاتتىلىعى 400 باس بولاتىن تاعى ءبىر تاۋارلى-ءسۇت فەرماسى ىسكە قوسىلدى. ال جىل سوڭىنا دەيىن قۋاتتىلىعى 1 مىڭ باسقا ارنالعان جانە ءبىر تاۋارلى-ءسۇت فەرماسىنىڭ ءوندىرىسىن كەڭەيتۋ جۇمىسى اياقتالماق.

ارينە, مال باسىن كوبەيتكەن وڭىردە قىستىڭ قامىن دا ەرتە باستان ويلاۋ كەرەك. بيىل وڭىردە مال ازىعىن دايىنداۋ جۇمىسى شيراق ءجۇرىپ جاتىر. مامىر ايىنىڭ سوڭىنان باستالعان ءشوپ شابۋ جۇمىسى ناتيجەلى. بيىلعى جوسپار بويىنشا 1,7 ملن توننا ازىق جينالۋعا ءتيىس. ونىڭ ىشىن­دە قۇرعاق ءشوپ 1 524,4 مىڭ تون­نا, سابان 191,5 مىڭ توننا جانە 671,3 مىڭ توننا شىرىن­دى ازىق دايىندالۋى كەرەك. قازىر ديقان مەن شارۋا بۇل مە­جەنى ورىنداۋعا شاق قالدى. مىنە, كوپ­جىلدىق داقىلداردىڭ ءبىرىنشى وراعى اياقتالىپ, ەكىنشى وراق جۇ­مىستارى دا باستالدى. دەرەك بو­يىنشا 827,7 مىڭ توننا ءشوپ, 53,3 مىڭ توننا پىشەندەمە, 45,7 مىڭ توننا سابان جينالىپ, 22,6 مىڭ توننا جەم ازىعى دايىندالىپتى.

– وتكەن جارتىجىلدىقتىڭ قورىتىندىسى بويىنشا وبلىستا اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى ءونىم كولەمى 3,6 پايىزعا ءوسىپ, 179,2 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. بۇل – رەسپۋبليكادا ەكىنشى كورسەتكىش. ال اگروونەركاسىپ كەشەنىن قولداۋعا 34,4 ملرد تەڭگە بيۋدجەت قاراجاتى باعىتتالدى. بۇل قارجىنىڭ ىشىندە 31 ملرد تەڭگە سۋبسيديا بار. ناتيجەسىندە, اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ ەگىس الاڭى وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 1,7 مىڭ گەكتارعا ۇلعايىپ, 459 مىڭ گەكتارعا جەتتى. بۇل دەگەنىڭىز جەم-ءشوپ قورىن مولايتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. سونداي-اق جايىلىم ماسەلەسى دە وڭ شەشىمىن تاۋىپ كەلەدى, – دەدى د.قۇداباەۆ.

جايىلىم دەمەكشى, بۇگىندە وبلىس بويىنشا 461,7 مىڭ گەكتار جايىلىمدىق جەر بەلگىلەنگەن. بىراق بۇل قاجەتتى القاپتىڭ 29,6 پايىزى عانا. ال ەل-جۇرتتىڭ جازعى ماۋسىمدا ەركىن مال جايۋى ءۇشىن 1 559,1 مىڭ گەكتار جەر كەرەك. ەسەپكە جۇگىنسەك, ايماقتاعى جايىلىممەن ەڭ از قام­تاماسىز ەتىلگەن قاراساي ­اۋدانى. بۇل جاقتا 5,9 مىڭ گەكتار عانا جايىلىم بار نەمەسە مال وسىرۋشىلەردىڭ 3,7 پايىزى عانا قامتىلعان. جالپى, الما­تى سياقتى الىپ مەگاپوليس­تىڭ ماڭىنداعى اۋدانداردا جايى­لىم ماسەلەسى وتە كۇردەلى. قازىر تالعار اۋدانىنداعى جايى­لىم­دىق جەردىڭ ۇلەسى 2,7 مىڭ گەكتار بولسا, جامبىل اۋدانىندا 43,2 مىڭ گەكتار جانە ىلە اۋدانىندا 10 مىڭ گەكتار شاماسىن­دا عانا بولىپ وتىر. سونداي-اق وبلىس بويىنشا 1,3 ملن گەكتار پايدا­لانىلمايتىن اۋىل شا­رۋا­شىلىعى جەرى انىقتال­عان بولاتىن. ونىڭ 1,2 ملن گەكتارى نەمەسە 89,6 پايىزى قاجەتتى ماقساتقا پايدالانۋعا بەرىلدى. ال 27,5 مىڭ گەكتار جەر مەملەكەتتىك مەنشىككە قايتارىلىپتى.

الماتى وبلىسى