قانتتى دا «قارۋ» ەتكەن الاياقتار

وسى رەتتە ەلىمىزدىڭ ءتارتىپ ساقشى­لارى شەتەلدىك ارىپتەستەرىمەن تىعىز قارىم-قاتىناس ورناتۋعا كوشكەن. ناتيجە جوق ەمەس. اقش-تىڭ پوليتسەيلەرىمەن بىرلەسىپ, وسكەمەن جانە پاۆلودار قالا­لا­رىنداعى قىلمىستارعا قاتىسى بار 2 ازامات قۇرىقتالعان. ءوز جەرىندە وتىرىپ الىپ, تالايدى وكىندىرگەن وزبەك ازاماتى دا قولعا ءتۇسىپتى. رەسەيلىك قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىمەن دە باياندى بايلانىس ورناتىلىپ, بىرنەشە قىلمىستىڭ بەتى اشىلعان.

«ينتەرنەت-الاياقتىققا قارسى ءىس-قي­مىل جونىندەگى شارالار تۋرالى» اتتى بريفينگتە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى كري­مينالدىق پوليتسيا دەپارتامەنتى كيبەرقىلمىسقا قارسى كۇرەس ورتالى­عى­نىڭ باستىعى جاندوس ءسۇيىنباي تۇر­عىن­دار­دى بارىنشا ساق بولۋعا شاقىردى.

– كيبەرقىلمىستى اقپاراتتىق تەح­نو­لوگيالارداعى سوڭعى جاڭا­لىق­تار­دىڭ ەسەبىنەن كۇن سايىن قۋاتتانىپ, جاڭالانىپ كەلە جاتقان قىلمىس ءتۇرى دەسە دە بولادى. كيبەرقىلمىستىڭ, ونىڭ ىشىندە ينتەرنەت-الاياقتىقتىڭ وتە جىلدام ورشۋىنە پاندەميا كەزىندەگى ساۋدا ورىندارى مەن دۇكەندەر قىزمەتىنىڭ كىدىرىسى اسەر ەتتى. ازاماتتار وزدەرىنىڭ تۇتىنۋ تالاپتارىن قاناعاتتاندىرۋ ءۇشىن تاۋارلار مەن قىزمەت كورسەتۋ تۇرلەرىنە تاپسىرىستى ينتەرنەت ارقىلى بەرە باستادى. مىنە, وسى ارادا فەيك پەن جالعان حابارلاندىرۋدىڭ مازمۇنىن اجىراتا الماعان ازاماتتار قىلمىسكەرلەردىڭ قۇرىعىنا ءىلىنىپ جاتتى. اتالعان قىلمىستىڭ كيبەرسالادا تەز ءورىس الىپ كەتۋىنە قازاقستاننىڭ ىشىندەگى جانە تاياۋ شەتەلدەگى جۇمىسسىزدىق ماسەلەسى دە كەرى اسەرىن تيگىزدى.

قىلمىستى ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ دەنى قازاقستاننان تىس جەرلەردە مەكەن­دە­گەنىن دە باسا ايتۋىمىز كەرەك. ولار كاسىبي سحەماسىن جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن ەلىمىزدىڭ ىشىنەن قولۇشىن بەرۋشىلەردى تارتقان. سول ازاماتتار بانكىلەردەن شوت اشتى نەمەسە قازاقستان ازاماتتارىنىڭ ەسەپشوتتارى تۋرالى اقپاراتتاردى قول­دى ەتكەن.

جىل باسىنان بەرى بۇل باعىت بويىن­شا 11 مىڭ 500 قىلمىس تىركەلدى. بۇل كور­سەتكىش وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 15 پايىزعا تومەن (13 515). بيىل 7 ايدىڭ ىشىندە بانك قىزمەتكەرلەرى مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ اتىن جامىلىپ جاسالعان الاياقتىق قىلمىس سانى 2,5 مىڭدى قۇراپ وتىر, – دەيدى ج.ءسۇيىنباي.

سوڭعى ۋاقىتتا ەلىمىزدە قانت تاپ­شى­لىعىنا بايلانىستى تۇسىن­بەۋ­شى­لىك كوپ. تۇرعىندار تاپشى دەسە, قۇزىرلى مينيسترلىكتەر الاڭداماۋعا كەڭەس بە­رە­دى. بۇل قاراما-قايشىلىقتى ءوز پايداسىنا جاراتۋعا تىرىسقان الاياقتار دا تابىلدى. الماتى قالاسىنىڭ پولي­تسيا دەپارتامەنتى كريمينالدى پولي­تسياسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى ەلىمىزدەگى قانت تاپشىلىعىن ء«ساتتى» پايدالانعان ينتەرنەت-الاياقتى ۇستادى. قىلمىسكەر olx.kz سايتىنا تومەن باعامەن كوتەرمە جانە بولشەك ساۋدا ارقىلى قانت ساتاتىنى تۋرالى جالعان حابارلاندىرۋ جاريالاعان. اقشا قولىنا تۇسكەن سوڭ الاياق ءىزىن جاسىرعان. وسىنداي 15 ارەكەت جاساعان. قىلمىسكەر قازىر قاماۋدا وتىر.

سونىمەن عالامتورداعى اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىك نەگىزدەرى قانداي, الاياقتاردىڭ قۇربانى بولماۋ ءۇشىن نە نارسەگە نازار اۋدارۋ كەرەك؟ بانك قىزمەتكەرلەرىنىڭ نەمەسە قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ تەلەفون ارقىلى جاسالىناتىن – نەسيە تولتىرۋ تۋرالى, م ۇلىكتى ساتۋ مەن قاراجاتتى قاۋىپسىز شوتقا اۋدارۋ نەمەسە قارىز تولتىرۋ تۋرالى «نۇسقاۋلارىنا» ەش ۋاقىتتا قۇلاق اسپاعان ءجون. قۇقىق قورعاۋ ورگاندارى تەلەفون ارقىلى ارنايى وپەراتسيا جاسامايدى.

ەشكىمگە جەكە مالىمەتتەردى, پلاستيك كارتاداعا رەكۆيزيتتەردى, اقشا اۋدا­رى­مى تۋرالى تۇبىرتەكتى, كود پەن كودتىق ءسوزدى, ءتىپتى «بانكتىڭ جانە پوليتسيا قىزمەتكەرىمىن» دەگەن جاعدايدا دا ءتىس جارىپ ايتپاۋعا ءتيىس. بەيتانىس ادام­عا, تەكسەرىلمەگەن سايتقا, باسقا دا كۇ­مان­دى «كوزدەرگە» جەكە مالىمەتتەردى سەنىپ بەرۋگە بولمايدى. ناقتى كوز جەت­كى­زىپ تەكسەرمەيىنشە, اقشا اۋدارىمى جا­سال­ماۋ­عا ءتيىس. تاۋار الىنعان سوڭ عانا تولەم جاساۋعا كەلىسۋ كەرەك.