اقىن رۋحىن ايالاعان شاڭىراق

قازاق پوەزياسىنىڭ قۇلاگەرى ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ مۋزەيى جەتىسۋ وبلىسى­نىڭ ورتالىعى تالدىقورعان قالاسىن­دا ورنالاسقان. بۇل رۋحاني وردانىڭ عيماراتىن 1898-1905 جىلدارى تاتار كوپەسى راحمەتوللا بۇعىباەۆ سالدىرعان. 1920 جىلدارى وبلىستىق «قوسشى» ودا­عىنىڭ ۋەزدىك ءبولىمى بولعان بۇل ۇيگە ۇلى اقىن اقسۋدان جۇمىس بابىمەن كەلىپ-كەتىپ جۇرگەن ەكەن. باياعى قالپىنان اينىماعان شىرايلى شاڭىراق اقىننىڭ كوزىندەي الىستان كوزگە وتتاي باسىلادى.

1918 جىلدان 1976 جىلعا دەيىن كەڭەس وكىمەتى ىشكى ساياساتىنا بايلانىستى ءار ءتۇرلى مەكەمە رەتىندە پايدالانعان. اتاپ ايتساق, وبلىستىق «قوسشى» وداعىنىڭ ۋەزدىك ءبولىمى, وبلىستىق «وكتيابر تۋى» گازەتىنىڭ رەداكتسياسى, اۋىلشارۋاشى­لىق مال ۇرىقتاندىرۋ لابوراتورياسى, 1976-1980 جىلدارى وبلىستىق ولكەتانۋ مۋزەيى سەكىلدى مەكەمەلەر رەتىندە كەڭەس يدەولوگياسىنا قىزمەت ەتكەن. ايتسە دە جەل ديىرمەنىندەي جىلدار شىر اينال­دىرعانىمەن قابىرعاسى قۇلاماعان, ىرگەسى سوگىلمەگەن. باياعى قالپىندا قالانىڭ قاق ورتاسىندا تۇر, قۇددى قاراشانىڭ رۋحاني مەكتەبى دەرسىز. اقىندى ساعىنعان جۇرت جىل سايىن اعىلىپ كەلىپ, ءنار الىپ كەتەدى. جاستاردىڭ وي قورىتار ورداسى.

وسىلايشا, قاراشاڭىراق حالىقتىڭ قالاۋىمەن 1984 جىلى مامىر ايىندا, ياكي اقىننىڭ 90 جىلدىق تورقالى تويىن­دا ء«ى.جانسۇگىروۆ ادەبي مۋزەيى» بولىپ جاڭادان اشىلدى. 2003 جىلى وبلىس ور­تالىعى تالدىقورعان قالاسىنا كوش­كەننەن كەيىن, قوعامدىق ۇيىمداردىڭ تىلەگىن ەسكەرە كەلە مۋزەي ءۇيى كەڭەيتىلەدى. قوسىمشا جادىگەرلەر قورىن ساقتايتىن بولمە, كىتاپحانا, ءماجىلىس زالى سالىنىپ, ۇلكەن ءىس-شارالار وتەتىن رۋحاني مەكەمەگە اينالادى.

مۋزەيدىڭ كولەمى – 268 شارشى مەتر, ەكسپوناتتاردىڭ جالپى سانى – 6 507. ءۇي ساۋلەت ونەرىنىڭ ءحىح عاسىرداعى ۇلگىسى رەتىندە مەملەكەتتىك قورعاۋعا الىنعان. مۋزەي بولىمدەرى 6 بولمەدەن تۇرادى. تۇستەپ وتسەك:

ء«ى.جانسۇگىروۆتىڭ دۇنيەگە كەلگەن, تۋىپ-وسكەن ورتاسى»; «اقىننىڭ ازاماتتىق تۇل­عاسىنىڭ قالىپتاسۋ, قالامىنىڭ ۇشتالا باستاعان ىزدەنۋ جولى»; «اقىننىڭ جۇمىس بول­مەسى»; «اقىننىڭ شىعارماشى­لىعى»; ء«ىلياس ماڭگى ەستە»; ء«ىلياس جانسۇگىروۆتىڭ ءىزبا­سارلارى».

مىنە, زاماننىڭ تالابىنا ساي تۇر­لەنگەن قاسيەتتى شاڭىراق 38 جىلدان بەرى حالىققا قالت­قىسىز قىزمەت ەتىپ كەلەدى. العاشقىداي ەمەس, جىل جاڭارعان سا­يىن مۋزەي دە جاڭارا تۇسكەن. عيماراتىنا كۇر­دەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, مۋزەي قورى قۇندى ەكسپوناتتارمەن تولىق­تىرىلىپ, جاڭا ەكسپوزيتسيالار كەلىپ قوسىلعان. وسى ۋاقىتقا دەيىن مۋزەيگە ەلى­مىزدىڭ تۇكپىر-تۇكپىرىنەن, ءتىپتى الىس-جاقىن شەت ەلدەردىڭ كەلگەن ادامداردا ەسەپ جوق.

مۋزەي قىزمەتكەرلەرى اقىننىڭ مۇرا­سىن كورۋگە حالىق ءجيى كەلەتىنىن ايتادى, اسىرەسە ولەڭ-جىرعا قۇمار, ادەبيەتكە اۋەس جاستاردىڭ تالابى ۇلكەن. راسىمەن, بۇگىن­دە مۋزەي كورەرمەندەردىڭ كوزايىمىنا اينالعان. جىلىنا ون مىڭنان استام ادام مۋزەي جۇمىسىمەن تانىسىپ, تاماشالاپ قايتادى ەكەن. ءىلىم ىزدەگەن جاستارعا وتكەن تاريحتان ءتالىم-تاربيە بەرىپ, پاتريوتتىق رۋح سىيلاپ, ىزگىلىككە باۋلىپ, يگىلىكتى ىستەردى جۇزەگە اسىرىپ كەلەدى.

مۇندا Iلياس جانسۇگىروۆتىڭ قۇجات­تارى, باسپا ىسىنە پايدالانعان ماشينكاسى, ءوزى ساتىپ العان كىلەمى, كيگەن پلاششى, ۇستاعان تاياعى, ءدام تاتقان ىدىس­تارى, قولجازبالار قورى, ءار جىلدارى شىعارىلعان كiتاپتارى جانە اقىن شىعارماشىلىعىن زەرتتەۋشiلەردiڭ ەڭبەكتەرi ساقتالعان. ءبارىن قوسقاندا التى مىڭنان استام قۇندى جادىگەر بار. قالامگەردىڭ قۇلاعىنا ازان شاقىرىپ, «قىزىرىلياس» دەپ ەسىمىن قويعان, كىن­دىك اكەسى سانالاتىن قوبىزشى مولىقباي بايساق ۇلىنىڭ قاسيەتتى قوڭىر قوبىزى – مۋزەيدەگى قۇندى ەكسپوناتتاردىڭ ءبىرى. بۇل قوبىزدىڭ تاريحىنا ءبىز گازەتىمىزدىڭ كەلەسى ءبىر سانىندا كەڭىرەك توقتالامىز.

«بۇل رۋحاني وردا – قۇندى قۇجاتتار مەن ءماندى مالىمەتتەرگە تولى ادەبي مۋزەي عانا ەمەس, جاستاردى ءبىلىم نارىمەن سۋسىنداتىپ قانا قويماي, قوعام قايراتكەرى­نىڭ ءومىر بەلەستەرىنىڭ بەيمالىم سىرلارىنا قانىقتىراتىن كيەلى ورىن. قاشاندا قازاق حالقى بارىن باعالاپ, ۇرپاعىونا ساپالى ءبىلىم بەرىپ, تاربيەلەي بىلگەن. مۋزەي – اسىرەسە جاس ۇرپاق ءۇشىن وتە باعا­لى مەكەمە. مۋزەيدەن العان مالىمەتتەرى ارقىلى كەلۋشى جاستار بىلىمدەرىن بەكى­تە تۇسەدى», دەيدى مۋزەي مەڭگەرۋشىسى نۇرگۇل جاۋىنباەۆا.

جىل سايىن اقىننىڭ تۋعان كۇنىن اتاپ ءوتۋ جانە رەپرەسسيا قۇربانى بول­عان ازالى جىلدارعا ارنالعان اقىندى ەسكە الۋ جيىندارىن وتكiزۋ داستۇرگە اينال­عان. اتاپ ايتساق, ء«ىلياس الەمى» اتتى رەس­پۋبليكالىق ستۋدەنت-جاستار فەستيۆالى, ء«ىلياس وقۋلارى» قالالىق, وبلىستىق باي­قاۋلارى «تالانتقا تاعزىم» قولونەر شەبەرلەرى مەن كاسىپقوي سۋرەتشىلەر باي­قاۋى, ء«ىلياس تاعىلىمى», جىلجىمالى كورمەلەر «ونەرگە ۇمتىل, ونەردى ءبىل, زامانداس!» اتتى مەكتەپارالىق, ساحنالىق قويىلىمدار بايقاۋى جىل سايىن ءداستۇر­لى تۇردە ءوتىپ تۇرادى. اقىننىڭ ونەگەلى ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىن كەڭىنەن ناسيحاتتاۋ ماقساتىندا «اقىننان قالعان ءان مۇرا», «سۇلۋ ءسوزدىڭ سۇلەيى», «ۇلتىن ۇلىقتاعان دارا تۇلعا», «جانسۇگىروۆتىڭ بالالارعا ارنالعان شىعارمالارىنداعى ۇلتتىق قۇندىلىقتار» اتتى لەكتسيالار مەن تاقىرىپتىق ەكسكۋرسيالار ۇزدىكسىز جۇرگىزىلىپ كەلەدى.

سوڭعى جىلدارى مۋزەي قورى قۇندى جادىگەرلەرمەن تولىعا تۇسكەن. ماسەلەن, 2016 جىلى اقسۋ اۋدانى, ەڭبەك اۋىلى­نىڭ تۇرعىنى ايتىسكەر اقىن بەكبولات اتامباەۆ مۋزەيگە ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ جەيدەسىن تاپسىرىپتى. 2017 جىلى الماتى وبلىستىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ اقپاراتتىق-اناليتيكالىق ورتالىعى ءى.جانسۇگىروۆتىڭ 1936 جىلى الماتى قالا­سىندا بەرىلگەن تولقۇجاتىن جانە اقىر­عى بەينەسى, ياكي تۇتقىندالعان كەزدەگى فوتو­سۋرەتىنىڭ تۇپنۇسقاسىن مۋزەي قورىنا سىيعا تابىستاعان.

العاشىندا نكۆد ارحيۆىندە ساق­تا­لىپ, كەيىن ىشكى ىستەر دەپارتا­مەن­تىنە بەرىلگەن اقىننىڭ جەكە كۋالىگى 80 جىلدان كەيىن ءوز مەكەنىن تاپتى. 2018 جىلى الماتى قالاسىنداعى ۇلت­تىق كىتاپحا­نانىڭ سيرەك كەزدەسەتىن قولجاز­بالار قو­رىنان بەلگىسىز سەبەپتەرمەن وسى ۋاقىت­قا دەيىن جيناقتارعا ەنگىزىلمەي قالعان ءى.جانسۇگىروۆتىڭ «قۋات» پوەماسى مەن «باقىتتى جامال» اڭگىمەسى تابىلىپتى. ونى مۋزەي قىزمەتكەرلەرى لاتىن قارپىنەن كيريلليتساعا ءتۇسىرىپ, «قازاق ادەبيەتى» گازەتىندە جاريالاعان.

«مەن قازاقتان «قۇلاگەردى» قىزعانامىن»

2016 جىلى نەمىس جازۋشىسى گەرت حايدەنرايح ءىلياس جانسۇگىروۆتىڭ «قۇلا­گەر» پوەماسىن نەمىس تىلىنە اۋدار­سا, 2019 جىلى «ۇلتتىق اۋدارما بيۋروسى» قوعامدىق قورى مەن ءىلياس جانسۇگىروۆ قورىنىڭ بىرلەسكەن جۇيەلى جۇمىسىنىڭ ناتيجەسىندە پوەما اعىلشىن ءتىلدى وقىر­ماننىڭ نازارىنا ۇسىنىلدى. شىعارمانى اعىلشىن تىلىنە اۋدارعان بەلگىلى اقىن, اۋدارماشى بەليندا كۋك.

بۇگىندە قازاق پوەزياسىنىڭ تورىنەن ورىن العان ءى.جانسۇگىروۆتىڭ «قۇلاگەر» پوەماسىنىڭ اعىلشىن تىلىنە اۋدارىلۋى – رۋحاني ومىرىمىزدەگى ەلەۋلى وقيعا بولىپ تابىلادى. نەمىس قالامگەرى كىتاپتىڭ تانىستىرىلىمى بارىسىندا «مەن قازاق­تان «قۇلاگەردى» قىزعانامىن» دەپ اعىنان ­جارىلا سويلەگەن ەكەن. بۇل ۇلى اقىندى الەم مويىندادى دەگەن ءسوز.

ايتا كەتەر تاعى ءبىر جاڭالىق, 2019 جىلى 18 مامىر – حالىقارالىق مۋزەي كۇنىندە اقىننىڭ ادەبي مۋزەيىنىڭ حا­لىققا قىزمەت ەتىپ جاتقانىنا 35 جىل تو­لۋىنا ارنالعان كەشتە 1972 جىلى تۇسى­رىلگەن ء«ى.جانسۇگىروۆتىڭ ءومىرى مەن شى­عار­ماشىلىعى» اتتى دەرەكتى فيلم كورسەتىلدى. 47 جىلدان كەيىن وڭدەلىپ ءھام جاڭا فورماتقا كوشىرىلگەن ء«ىلياس جانسۇگىروۆ. بيبليوگرافيالىق كورسەتكىش» جانە ء«ى.جانسۇگىروۆتىڭ شىعارمالارىن جاڭاشا وقىتۋ» كىتاپتارىنىڭ تۇساۋكەسەرى وتكەن. سونىمەن قاتار سول جىلى مۋزەي ءۇيى اعىمداعى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلىپ, جاڭا تىنىس الىپ, قالا قوناقتارى مەن وبلىس تۇرعىندارىن قۋانتقان ەكەن.

ء«ىلياس جانسۇگىروۆتىڭ ءومىر جولى مەن ادەبي-عىلىمي مۇراسىن تۇگەندەۋ, قولدا جوق شىعارمالارىن جيناستىرۋ جانە جازۋ ماقساتىندا اقىننىڭ 125 جىل­دىق مەرەيتويىنا وراي ء«ىلياس ىزىمەن» حالىق­ارالىق عىلىمي-تانىمدىق ەكسپەديتسيا رەسەي ەلىنە بارىپ قايتتى. ەكسپەديتسيا مۇشەلەرىنىڭ ىشىندە مۋزەيدىڭ اعا-عىلىمي قىزمەتكەرى سالتانات تولەگەنوۆا دا بولدى. ولار ماسكەۋ قالاسىنداعى ءىلياس جان­سۇگىروۆتىڭ كوزى تىرىسىندە جارىق كورگەن 18 كىتابىن تاۋىپ, رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ مەملەكەتتىك ارحيۆىنەن 73 تاريحي قۇجا­تىن الىپ كەلدى. سونىمەن قاتار اقىننىڭ ءومىرى مەن شىعارماشىلىعىنا ارنالعان 20 تومدىق شىعارمالار جيناعى جارىق كورىپ, مۋزەي قورىن تولىقتىردى. 19-شى تومى ء«ىلياس جانسۇگىروۆتىڭ ادەبي مۋزەيى» انىقتامالىق-كىتاپ بولىپ شىقتى. جاڭا كوپتومدىققا ارحيۆتە ساقتالعان ەڭبەك­تەرى, حاتتارى, قابىرعالى قالامگەر جونىن­دەگى زەرتتەۋلەر ەنگىزىلگەن», دەيدى ءىلياس جان­سۇگىروۆ ادەبي مۋزەيىنىڭ مەڭگەرۋشىسى نۇرگۇل جاۋىنباەۆا.

مۋزەيگە كەلۋشىلەر اراسىندا شەتەلدىكتەر جانە ەلىمىزدىڭ ءار وڭىرىنەن كەلگەن مەيماندار جادىگەرلەردى ءوز كوزىمەن كورىپ, وتكەن ءومىردىڭ ءبىر بەلەسىن سەزىنگەندەي بولىپ, ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ جاتادى ەكەن. بۇل دا بولسا مۋزەي قىزمەتكەرلەرىنىڭ ەڭ­بە­گىنە بەرىلگەن ۇلكەن باعا دەپ تۇسىنەمىز.

 جانسۇگىروۆتىڭ جەيدەسى

2016 جىلى 15 قىركۇيەكتە اتالعان جا­دىگەردى مۋزەي قورىنا اقسۋ اۋدانىنا قاراستى ەڭبەك اۋىلىنىڭ تۇرعىنى, ­ايتىسكەر اقىن بەكبولات اتامباەۆ سىيعا بەرگەن. 1921-1924 جىلدارى ءىلياس جانسۇگى­روۆ «مامانيا» مەكتەبىنىڭ باسشىلا­رى­نىڭ ءبىرى مەيىرمان ەرمەكتاسوۆتىڭ ۇيىندە تۇرىپتى دەگەن دەرەك بار. اقىن مەيىر­مان اعامەن ەكەۋى ەلدى ارالاپ, مۇزبۇلاق, كۇرەڭبەل تاۋلارىندا يت جۇگىرتىپ, قۇس سالىپ, اڭ اۋلاعان.

سول كىسىنىڭ ايتۋى بويىنشا قىلىشى­نان قان تامعان ستاليندىك كەڭەس وكىمەتى 30-جىلدارى جاپپاي قۋعىن-سۇرگىندى باستاعانى بەلگىلى. وسىنداي ەل باسىنا كۇن تۋعان كەزدە مەيىرمان ەرمەكتاسوۆ باس ساۋعالاپ قىتاي اسادى. وزىمەن بىرگە اقىننىڭ ءبىر كەزدەرى سىيعا تارتقان جەي­­دەسى مەن امانات ەتكەن ارابشا توتە قا­رىپ­تەگى قولجازباسىن الا كەتەدى. كەيىن قازاقستانعا 1958 جىلى بۇل جادىگەردى جا­رى التىن اپامىز اكەلگەن ەكەن. ال 1985 جىلى التىن اپامىز اقىننىڭ مۇراسىن بەكبولات اعامىزعا تابىستاعان. تالاي جىل­دار بويى ساقتالىپ كەلگەن باعالى جەيدە, 2016 جىلدان باستاپ ءى.جانسۇگىروۆ ادەبي مۋزەيىنىڭ ەكسپوزيتسياسىندا تۇر.

تاريحي تولقۇجات

مۋزەيىمىزدىڭ ەڭ قۇندى جادىگەرىنىڭ ءبىرى ۇلى اقىننىڭ قولىنىڭ تابى قالعان 1936 جىلى 11 شىلدە كۇنى بەرىلگەن تولقۇجاتى. قىلمىستىق ءىس ىشىندەگى تۇپنۇسقا 2 فوتو­سۋرەتتى «الدىنان, جانىنان تۇسىرىلگەن (پروفيل جانە انفاس)» مۋزەي قورىنا الى­نۋىنا مۇرىندىق بولعان الماتى وبلىس­تىق ىشكى ىستەر دەپارتامەنتىنىڭ اقپا­راتتىق-اناليتيكالىق ورتالىعى باس­­شىسىنىڭ ورىنباسارى پوليتسيا پول­كوۆ­نيگى جانار تۇرعانبەكوۆا.

80 جىلدان كەيىن تابىلعان تاريحي تولقۇجات العاشىندا نكۆد قابىرعا­سىن­دا ساقتالىپ, ارتىنان ىشكى ىستەر دەپار­تامەنتىنە بەرىلگەن. سول جەردەگى كوزى قاراقتى, كوكىرەگى وياۋ, جاناشىرلىق تانىتقان قىزمەتكەرلەردىڭ بۇل يگىلىكتى ىسىنە ءتانتى بولاسىز. تولقۇجاتتى ۇلى اقىندىكى ەكەنىن تانىپ, ادەبي مۋزەيگە تابىستاۋعا اسىققان.

تولقۇجاتتىڭ مۇقاباسىندا كەڭەس وكى­مەتىنىڭ ەلتاڭباسى جانە التى تىلدە جا­زىلعان «پاسپورت» دەگەن ءسوز بار. كەلەسى بەتىنە اۋىسساڭىز «پاسپورت 1941 جىل­دىڭ 11 شىلدەسىنە دەيىن جارامدى» دەگەن ءبولىم باستالادى. ودان كەيىنگى جول­داردا «دجانسۋگۋروۆ يلياس» دەپ باستالىپ, «1894 جىل اۋىل №4, اقسۋ اۋدانى, الماتى وبلىسى, ۇلتى قازاق, الەۋمەت­تىك جايى قىزمەتكەر, تۇرعىلىقتى جەرى الما-اتا قالاسى» دەپ تاڭبالانعان. ءارى قاراي اسكەرگە قاتىسى جوق ەكەنى ايتى­لىپ, ءىلياستىڭ ءوزىنىڭ قولتاڭباسى قويىل­عان. تولقۇجاتتىڭ ەڭ تومەنگى جولىندا «اە№503124» دەگەن ءارىپ ارالاس ساندار بەرىلگەن. 3-ءشى بەتىندە قۇجات يەسىنىڭ وتباسى جازىلعان.

ءبىرىنشى جولدا 1930 جىلى تۋعان ۇلى ازات, ەكىنشى جولدا قىزى 1933 جىلى تۋعان ءۇمىت جازىلسا, ءۇشىنشى جولدا 1935 جىلى تۋعان قىزى يلفا, تومەنگى جولدا پاسپورت ۇستەلىنىڭ باستىعىنىڭ قولى تۇر. ءۇشىن­شى بەتتە تۇگەلىمەن ءىلياستىڭ اتى-ءجونى, تۋعان جىلى, تىركەلگەن جەرى جونىندەگى مالىمەت لاتىن قارپىمەن جازىلعان. قال­عان بەتتەرىندە اقىن جونىندە ناقتى مالى­مەت, وتباسى جايلى تولىق اقپارات لاتىن قار­پىمەن تولتىرىلعان. ەڭ سوڭعى 31-ءشى بەتتە ءىلياستىڭ تۇرعىلىقتى جەرى تۋرالى ناقتى اقپار بار. الىپ اقىننىڭ مۇرا­سىن قولمەن ۇستاپ كورگەن ادام ۇزاق ۋاقىت وي ۇستىندە جۇرەتىنى انىق. قازاقتى ءىلياسشا سۇيگەن اقىندار از. بار مۇراسى مۋزەي­دىڭ قۇنىن ارتىرىپ, وقىرمانعا وي سالىپ تۇر.

جانىنان جانە الدىنان تۇسىرىلگەن فوتوسۋرەتتە ءىلياستىڭ قاتتى ازاپ شەگىپ, قاسىرەتكە بايلانعان كەلبەتى تۇسىرىلگەن, ارىپ-اشىپ شاشى مەن ساقال-مۇرتى ءوسىپ, كوزقاراسىن باسقا جاققا بۇرادى. ۇستىنە كيگەن جەيدەسىنىڭ اسا قونىمسىز ەكەن­دىگىن اڭعارۋعا بولادى. بۇل سۋرەت ءىلياستىڭ ءوزىنىڭ قىلمىستىق ىسىنەن الىنعان. بۇل سونىمەن بىرگە تۇپنۇسقا ەكەندىگىن ايتا كەتكەن ءجون.

ءىلياستانۋشى مۇراتبەك يمانعازينوۆ جىر يەسى الماتىنىڭ شىعىس جاعىندا ورنالاسقان تالعار اۋدانىنىڭ «جاڭالىق» اۋىلىندا جەرلەنگەنىن ايتادى. 2 500 ادام جەرلەنگەن قورىمنىڭ اۋماعى وتە ۇلكەن.

«كەش بولسا دا, اقىن سۇيەگىنىڭ قايدا جاتقاندىعى انىقتالدى. اقسۋ اۋدانىنىڭ ساعابۇيەن سەلوسىندا نۇرتازا دۇيسەكوۆ دەگەن ادام تۇرعان. ول كىسى ىلياسپەن تا­نىس بولىپتى. 1930 جىلدارى ەلگە اشتىق كەلىپ, دۇنيەنىڭ وسىنداي استان-كەستەڭى شىعىپ جاتقاندا: «قىتاي ەلىنە بارىپ باس ساۋعالايىق» دەگەنىنە ىلەكەڭ كەلىس­پەي, وسى جاقتا قالىپ قويعان ەكەن. سول اقساقالىمىز بۇگىنگى كۇنگە دەيىن «قايران اسىل ەر, وسىنداي بولارىن سەزىپ ەدىم, بوزداپ كەتتىڭ-اۋ!» دەپ كۇيىنەدى ەكەن. «ەلىم, جۇرتىم» دەپ قالىپ قويعان اقىننىڭ تاعدىرى قىتايعا كەتكەندە مۇنداي بولماس پا ەدى دەپ تە قوياسىڭ», دەيدى زەرتتەۋشى م.يمانعازينوۆ.

كوزى تىرىسىندە كەمەنگەر اقىن سۇيگەن جارى فاتيما عابيتوۆاعا سان الۋان عاشىق­تىق حاتتار جازعان ەكەن. كەڭەس يدەولو­گياسى كۇيە قولىمەن ۇستاپ, اقىن­نىڭ مۇراسىن وتقا جاقتى, جازىقسىز ەكە­نىن بىلە تۇرا قارالادى. ايتسە دە فاتيما انامىز ءىلياستى ءبىر ساتكە بولسا دا كۇرە­سىنگە تاستاماعان, ادال قالپىمەن دۇنيە­دەن وزعان. ونىڭ شىنايى ماحابباتىنا سوڭى­نان قالعان عاشىقتىق حاتتار كۋا. ەڭ ­اۋىرى اقىننىڭ جان جارى سۇيىكتىسىنىڭ ­قاي جەرگە جەرلەنگەنىن بىلمەي, ارماندا ­كەت­كەن ەكەن. ءسوز سوڭىن اقىننىڭ عاشىعىنا جاز­عان جىرىمەن تامامداساق.

ىلايلانىپ, شىر اينالىپ,

اقسۋ سۋى اعادى.

ءبىزدىڭ جۇرەك, ءبىزدىڭ سۇيەك,

الدەقايدا قالادى.

ىلايلانىپ, شىر اينالىپ,

اقسۋ سۋى تىنباسىن.

بىزدەر كەشكەن قيىن جىلدار,

ەسكەرۋسىز قالماسىن.

 

جەتىسۋ وبلىسى