بۇزىلعان قورادان «بەردەڭكە» تابىلدى

«بەردەڭكەنى» قازاق بالاسى جاقسى بىلەدى. دالامىزعا باسىپ كىرگەن كازاكتار دا, پاتشا دراگۋندارى مەن سولداتتارى دا وسى ءبىر وقتى قارۋدى ۇستاپ كەلگەن. امەريكا پولكوۆنيگى حايرەم بەردان ويلاپ تاپقان وسى قارۋ كەيىن تۋلا مەن يجەۆسكىنىڭ قارۋ زاۋىتتارىندا كونسترۋكتور پەتر فرولوۆتىڭ باسشىلىعىمەن جەتىلدىرىلىپ, كەشەگى ءىى دۇنيەجۇزىلىك سوعىستا دا قولدانىلعان. جەتىلدىرىلگەن ءتۇرى ورىس اراسىندا «فرولوۆكا» دەپ اتالادى. بىراق قازاقتار ونى ەسكى اتىمەن «بەردەڭكە» دەپ قانا اتايتىن. 

«بەردەڭكە» قازاق اڭشى­لارى مەن بارىم­تاشىلاردىڭ, پاتشا وكىمەتىنىڭ قۋعىنىنا ۇشىراپ, «قاشقىن» اتانعان ازاماتتاردىڭ سۇيىكتى قارۋى بولعان. ءحىح عاسىردىڭ اياعىندا اسكەرگە 2-3, كەيىن 5 رەت اتىلاتىن (بەساتار) ۇڭعىلى ۆينتوۆكا بەرىلىپ, ەسكى «بەردەڭكەلەر» حالىققا ساتۋعا شىعارىلعان ەكەن. سول كەزدەگى قۇنى 18 رۋبل بولعان ونى قازاق جىگىتتەرى دە جاپپاي ساتىپ العانعا ۇقسايدى. تۋرا ساتىپ الماسا دا تالاي «تامىرلارى» ارقىلى الۋى مۇمكىن. ويتكەنى پاتشانىڭ قازاقتارعا وتتى قارۋ ساتۋعا تى­يىم سالعان جارلىعى  توڭكەرىسكە دەيىن كۇشىندە بولعان.

«قاراش-قاراش» وقيعاسىندا باقتىعۇلدىڭ سۇيىكتى قارۋى دا وسى مىلتىق. ول دا «بەردەڭكەنى» بۇرىن قاشقىن اتانعان ءوزىنىڭ ورىس تامىرىنان الاتىنى بەلگىلى. موينىنىڭ ۇزىن­دىعى 70 سم-گە جەتەتىن بۇل مىلتىقتىڭ ارتىقشىلىعى سول, ونىڭ وعى ءبىرشاما الىسقا جەتەدى. سونى بىلگەن ۇلى جازۋشى مۇحتار اۋەزوۆ كەيىپكەرى باقتىعۇلعا تاۋدىڭ بيىك شىڭىنان وق اتقىزىپ, وزەكتە كەلە جاتقان ەكىنشى كەيىپكەرى جاراسپايعا ونى ءدال تيگىزدىرىپ, جەر جاس­تاندىرادى عوي... 

پەتروپاۆل تۇرعىنى ءبىر جارىم عاسىر بۇرىن جاسالعان وسى قارۋدى ىشكى ىستەر ورگاندارىنا تاپسىردى. قارۋدىڭ ساپاسىن زەرتتەگەن كريميناليستەر بۇل قارۋ كەيىن اڭ­شى مىلتىعىنا وزگەرتىلگەن, حالىق اراسىندا «فرولوۆكا» دەپ اتالىپ كەتكەن 1870 جىلعى بەردان ۆينتوۆكاسى ەكەنىن انىقتادى.

«كريميناليستەردىڭ قو­رى­­تىن­دىسىنا سايكەس قارۋ اتۋعا جارامسىز», دەپ حابارلادى پد اكىم­شىلىك پوليتسيا باسقار­ماسى­نىڭ ەرەكشە تاپسىرمالار جونىندەگى اعا ينسپەكتورى پو­ليتسيا مايورى قۇرمان مۋسين. «قازىرگى ۋاقىتتا سيرەك كەزدە­سەتىن زاتتى سقو پوليتسيا دەپار­تامەنتىنىڭ مۋزەيىنە تاپسىرۋ ماسەلەسى شەشىلۋدە», دەدى ول.

پەتروپاۆل