قىزىلجاردان كوكشەتاۋعا كەلە جاتقان ۇلكەن جولدىڭ بويىنداعى ەلدى مەكەندەردىڭ اتاۋى كىل ورىسشا: «ترۋدوۆايا نيۆا», «چاپاەۆ», «استراحانكا», «رۋبلەۆكا», «كەللەروۆكا», «دراگوميروۆكا», «يۆانگورود», «وبۋحوۆكا», ت.ب. الايدا وسى اتالعان اۋىلداردىڭ ءبارىنىڭ دە جەر مەن سۋعا قاتىستى قازاقشا اتاۋلارى (توپونيمدەرى) بار.
ولار ءتىپتى ەسكى كارتالاردا دا كورسەتىلگەن. كەزىندە ونى ەشكىم ەلەمەگەن. ويتكەنى ورىس پاتشالىعىنىڭ دا, كەڭەستىك ساياساتتىڭ دا تۇپكى كوزدەگەن ماقساتى ەلدى عانا ەمەس, جەردى دە جاپپاي ورىستاندىرۋ بولعان. بۇل ساياسات ءوزىنىڭ ماقساتىنا جەتتى دە.
قازىر سولتۇستىكتە قازاق توپونيمدەرى مەن انتروپوتوپونيمدەرى (كىسى ەسىمىمەن اتالعان جەرلەر) ۇلكەن جولداردىڭ بويىنداعى اۋىلداردا جوقتىڭ قاسى. ارينە, بۇگىنگى سانالى جۇرت تاۋەلسىز ەلىمىز بولا تۇرا ەلدى مەكەندەردىڭ اتاۋى ءالى كۇنگە وزگە تىلدە بولعانىنا نامىستانادى, كۇيىنەدى.
«جەرىڭنىڭ اتى – ەلىڭنىڭ حاتى» دەيدى, جات اتاۋلار ەستىگەن قۇلاققا تۇرپىدەي تيەتىنى بەلگىلى. شۇكىر, قازىر ەلىمىزدەگى قازاقتاردىڭ ۇلەسى 70 پايىزعا جەتىپ قالدى. سوندىقتان قازاقستاندىق ءاربىر جاستى ەلىمىزدىڭ ءار بۇرىشىن سۇيۋگە, ءار بۇتاسىنا دەيىن كۇتىپ, ايالاۋعا تاربيەلەۋ كەرەك. حالقىمىزدىڭ ماقتانىشىنا اينالعان ەرلەردىڭ ەسىمدەرىن ۇلىقتاساق, ەجەلگى ەرلىكتىڭ كۋاسى بولعان جەرلەر اتاۋىن جاڭعىرتساق, جاس ۇرپاق سوعان قاراپ بوي تۇزەيدى.
ازىرگە جوعارىداعى اتاۋلاردى وسكەلەڭ قازاق جاستارى ءوز جەرىم, ءوز ەلىم دەپ اتاۋعا قۇلقى سوقپاسى انىق. سول اۋىلدارعا وڭتۇستىك وڭىرلەردەن كەلىپ جاڭادان قونىستانىپ جاتقان وتباسىلاردىڭ دا ارعى تۇيسىگىندە «قايدا كەلدىم؟» دەگەن سياقتى الاكوڭىلدىلىك تۋارى ءسوزسىز.
ءبىر قىزىعى, وسى جولدىڭ بويىنداعى بارلىق اتاۋعا قاراپ, ونىڭ تەك كەڭەس وداعى جىلدارىندا تۇسكەن اۋىلدار ەكەنىن كورۋگە بولادى. ماسەلەن, ترۋدوۆايا نيۆا, چاپاەۆ, استراحان, لەنينسكيلەر تىڭ يگەرۋ جىلدارىنان كەيىن تۇسكەنى كەڭەستىك ۇراندارىنان كورىنىپ تۇر. ولار تۇسكەن قازىرگى اققايىڭ اۋدانى بۇرىن سوۆەت دەپ اتالاتىن ەدى. ال وعان دەيىن بەينەتقور بولعان. كەڭەس وداعىنىڭ باتىرى جالەل قيزاتوۆ سوعىستان كەيىن وسى اۋداننىڭ پارتيا كوميتەتىنە باسشى بولىپ تاعايىندالعان جىلدارىن ەسكە العاندا وندا نەگىزىنەن قازاقتار تۇراتىنىن ايتادى. سول اۋدان تىڭ كوتەرۋ جىلدارىندا وبلىس ورتالىعى – پەتروپاۆل قالاسىنا جاقىن بولعاندىقتان كوشىپ كەلۋشىلەر قاپتاپ كەلىپ, بوگدە جۇرتتىڭ ۇلەسى كۇرت ارتىپ كەتتى. جەر, سۋ اتاۋلارى دا سول كەزدەن باستاپ قاتتى وزگەرىسكە ۇشىرادى. اۋداندا ءتىپتى جالعىز عانا قازاق ورتا مەكتەبى قالىپتى.
وبلىس اۋماعىندا پاتشا زامانىنداعى «قاسىرەت بەلدەۋىنىڭ» («نوۆويشيمسكي» شەكارالىق بەلدەۋىن حالىق «گوركايا لينيا» دەپ اتاپ كەتكەن, قازاقشاعا سولاي اۋدارىلعان) بويىنا تۇسكەن دەرەۆنيالار مەن ستانسالاردىڭ ءبارىنىڭ اتاۋى حريستيان ءدىنى قايراتكەرلەرى جانە مەرەكەلەرىنىڭ اتاۋىمەن اتالعان. مىسالى, قازاق ادەبيەتىنىڭ كلاسسيكتەرى ءسابيت, عابيت پەن قازاقستانداعى ورىس ادەبيەتىنىڭ كورنەكتى وكىلى يۆان شۋحوۆتىڭ اۋىلدارىنا اپاراتىن پەتروپاۆل – بلاگوۆەششەنكا تراسساسىنىڭ ءون بويىنداعى اۋىل, سەلولار بۇگىنگە دەيىن پوكروۆكا, ۆوسكرەسەنەۆكا, دۋبروۆنوە, نوۆو-دۋبروۆنوە, كلادبينكا, سەنجاركا, ميروليۋبوۆو, پرەسنوۆكا, پەتروۆكا, سۆياتودۋحوۆكا, بلاگوۆەششەنكا دەپ اتالادى. وسى تراسسانىڭ بويىندا جالعىز عانا ءايىمجان دەگەن قازاق اۋىلى بار. ال ەندى وسى جولدارمەن كەلە جاتقان ادام ءوزىنىڭ قازاقستاندا جۇرگەنىنە كۇمان كەلتىرمەۋى مۇمكىن ەمەس. ايتىپ ايتپاي نە كەرەك, پەتروپاۆلدان رەسەيدىڭ ومبى, قورعان, تۇمەن وبلىسىنا شىعاراتىن ۇلكەن جولدارىنىڭ بويىندا دا كىلەڭ باسقا تىلدەگى اتاۋلار سامساپ تۇر. وسىلاردىڭ ءبارىن بولماسا دا ءبىراز بولىگىن قازاقشالاۋ – مىندەت. بۇل – ەلىمىزدىڭ قازىرگى گەوساياسي جاعدايىنىڭ, قاۋىپسىزدىگى مەن ساياسي-ەكونوميكالىق مۇددەلەرىنىڭ تالابى.
ارينە, وسى باعىتتا بۇعان دەيىن دە ءبىرشاما جۇمىس جۇرگىزىلگەن. تاۋەلسىزدىك العان جىلداردان بەرى ءبىرشاما اۋىل, سەلولاردىڭ اتاۋلارى وزگەرتىلدى. بولشەۆيك كوسەمدەرىنىڭ جانە كەڭەستىك ۇرانداردىڭ – لەنين, ۆولودارسكي, فۋرمانوۆ, قىزىلتۋ, پارتسەزد, كوممۋنيزم, ت.س.س. يدەولوگيالىق تۇرعىدان ەسكىرگەن اتاۋلارى اۋىستىرىلدى. سوڭعى ەكى جىلدا اۋىلدارداعى 300-دەي كوشەنىڭ اتى وزگەرتىلدى. تاعى 150-دەيى تىركەلۋگە بەرىلدى. ەندى وسى جۇمىستاردى ودان ءارى جەدەلدەتۋ كۇن تارتىبىندە تۇر.
جۋىردا وبلىستىق ونوماستيكالىق كوميسسيانىڭ توراعاسى, وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى عاني ساقتاعانوۆتىڭ قولداۋىمەن «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ توراعاسى جانات مۇحامەدجانوۆ باستاعان توپ ونوماستيكالىق ساياساتتى تۇسىندىرمەك بولىپ جولعا شىقتىق. ءبىزدىڭ توبىمىزدا الماتىدان ارنايى كەلگەن «ۇلت تاعدىرى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى, بەلگىلى ساياساتكەر دوس كوشىم, وبلىستىق مادەنيەت جانە ءتىل باسقارماسىنىڭ ءبولىم باستىعى ەرنياز سۇلتانوۆ جانە «قازاق ءتىلى» قوعامى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى ءانۋار توقپان بولدى.
ات باسىن الدىمەن قىزىلجاردان 30 شاقىرىم جەردەگى چاپاەۆ اۋىلىنا بۇردىق. بۇل مەكەننىڭ «اقباس» دەگەن ەجەلگى اتاۋى بار. ونىڭ ۇستىنە اتاۋى يدەولوگيالىق تۇرعىدان ەسكىرگەن, بولشەۆيكتەردىڭ قاندى قاسابىن ىسكە اسىرۋشى ادامنىڭ اتىن الىپ تۇر. چاپاەۆتىڭ قىزىلجار وڭىرىنە ەش قاتىسى جوق, كەزىندە جاپپاي ۇرانداتۋدىڭ قيقۋىمەن بەرىلە سالعان. ونىڭ ۇستىنە تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا اۋىل اتاۋىن وزگەرتۋ ماسەلەسى بىرنەشە رەت قوزعالعان دا ەكەن. قونىس اۋدارۋشىلار لەگى دە مۇندا ءبىرشاما بار. سوندىقتان شىعار, ۇناتپاعاندار بولعانىمەن نەگىزگى تۇرعىندار اۋىل اتىن وزگەرتۋگە قارسى ەمەس. اۋىل تۇرعىنى جۇماعالي قوجاحمەتوۆ اقساقال دا ءبىزدىڭ ءسوزىمىزدى قۇپتاپ, پىكىر ءبىلدىردى. بۇرىن پارتورگ بولىپ حالىق الدىندا سويلەۋگە داعدىلانعان جان ەكەن, ونىڭ ءسوزىن تۇرعىندار ىجداھاتپەن تىڭدادى. ەندى باستاماشىل توپ شىعىپ, وزگەرتۋدى قولعا السا, بۇل اۋىلدىڭ اتىن اۋىستىرۋ قيىن بولماس. قونىس اۋدارۋشىلار قاتارىندا ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىنەن كەلگەن ءبىر-ەكى جىگىت تە اۋىلعا باسقا اتاۋدىڭ بەرىلگەنىن قالايتىندارىن ايتتى.
چاپاەۆتاعى كەزدەسۋدەن شىققان ءبىزدىڭ كوتەرىڭكى كوڭىلىمىزدى لەنينسكوە دەگەن جولدان ءسال قالتارىستا جاتقان اۋىلدىڭ تۇرعىندارى سۋ سەپكەندەي باستى. مۇندا وزگە ۇلت وكىلدەرى دە كوپ تۇرادى ەكەن, ونىڭ ۇستىنە كونسەرۆاتيۆتى پيعىلدارى اتويلاپ تۇر. ء«بىز لەنيننىڭ اتىن دا وزگەرتپەيمىز, ەسكەرتكىشىن دە قۇلاتپايمىز, ءوزىمىز كۇتىپ وتىرامىز», دەپ ەكىلەندى بىرەۋى. «وسى اۋىل اتاۋىن اۋىستىرۋدىڭ نە كەرەگى بار, باسقا شارۋا جوق پا, قانشاما اۋرە-سارساڭ, قانشاما شىعىن» دەپ اقىلسىندى ەكىنشىسى. ونوماستيكانىڭ مەملەكەتتىك ءتىل ساياساتىنىڭ ءبىر پۇشپاعى ەكەنىن, ول مەملەكەت مۇددەسىنە قىزمەت ەتۋى كەرەكتىگىن ەشقايسى كەرەك قىلىپ تۇرعان جوق. تىڭداعىسى دا كەلمەيتىن سىڭاي تانىتتى. وسى اۋىلعا بەرتىن كوشىپ كەلگەن ءبىر-ەكى قازاق قارسى سويلەمەك بولىپ ەدى, ولاردى دا سويلەتپەۋگە تىرىستى. ابدەن باسا-كوكتەپ, باسىپ-جانشىپ ۇيرەنىپ قالعان شوۆينيستىك پيعىل اتويلاپ تۇر. ازىرگە بۇلارعا ءسوز شىعىن قىلۋدىڭ ءوزى ارتىق سياقتى. وسى وڭىردە تۋعان جانسۇگىر باتىردىڭ ەسىمىن العان دۇرىس بولماس پا ەدى دەگەن ۇسىنىستى دا ەلەگەن جوق.
قىزىلجار اۋدانىنان شىعىپ اققايىڭ اۋدانىنىڭ اۋماعىنداعى رۋبلەۆكا اۋىلىندا دا بولدىق. بۇل اۋىلعا بۇرىن ءتىپتى «باياندى» دەگەن قازاق اۋىلىن دا قوسقان ەكەن. ال جەردىڭ اتاۋى ءاپ-ادەمى اقسۋات بولىپتى. الايدا ونى كوشىپ كەلگەندەر كەرەك قىلىپ تۇرعان جوق. وسىندا 40 جىل مۇعالىم بولدىم دەگەن ولگا ماحينا دەگەن ايەل ءوزىنىڭ پىكىرىن بارىنشا سىپايىلىقپەن جەتكىزۋگە تىرىسسا دا ىشكى ويى قازاق اتاۋىنا قارسى ەكەنى اڭعارىلىپ تۇر. ءبىزدىڭ ماقسات – اۋىل اتاۋىن قولما-قول وزگەرتۋ ەمەس, سىزدەرگە ەلدىڭ ونوماستيكالىق ساياساتىن ءتۇسىندىرۋ عانا دەگەن ءسوزىمىزدى دە كەيبىرەۋلەر ۇققىسى كەلمەدى. قارجىلىق شىعىنداردى سىلتاۋراتقاندار دا كوپ بولدى. ونداي شىعىندار بولمايتىنى, تەك دەرەكتەر بازاسىنداعى اۋىل اتى عانا وزگەرتىلەتىنى ايتىلدى. جالعىز شىعىن – اۋىلدىڭ اتاۋى كورسەتىلەتىن جولداعى كورسەتكىشتەر جاساتۋعا عانا كەتەتىنى, ونى اۋىلدىق وكرۋگ اكىمدىگى جاساتاتىنى دا ايتىلدى. سالىستىرۋ ءۇشىن باسقا ەلدەر دە يدەولوگيالىق ەسكىرگەن اتاۋلاردان قۇتىلعانىن مىسالدارمەن كەلتىردىك. وسى پروبلەمانى كوپتەن زەرتتەپ جۇرگەن مامان رەتىندە دوس كوشىم رەسەيدە ءتىپتى سەلولار مەن قالالارعا ءۇش مىڭداي جاڭا اتاۋ بەرىلگەنىن ەسكەرتتى.
كەلەسى توقتاعان ەلدى مەكەن –تايىنشا اۋدانىنىڭ كەللەروۆكا اۋىلى بولدى. بۇل كەزىندە وسى اتتاس اۋداننىڭ ورتالىعى بولعان ءبىرشاما ۇلكەن اۋىل, وكرۋگتىڭ ورتالىعى. قاراماعىنا كەللەر, بوگاتىروۆ, كرەمەنچۋگ, ليپوۆكا دەگەن اۋىلدار كىرەدى. اۋىلدىڭ نەگىزىن ۆولگا بويىنان 1905 جىلدارى قازاق دالاسىنا كوشىپ كەلگەن نەمىس تۇرعىندار قالاعان ەكەن. جاز بويى ءجۇرىپ كەلىپ, كۇز تۇسە باستاعاندا ولار جەرتولەلەر سالا باستايدى دا قونىستىڭ اتاۋىن دا «كەللەر» دەپ اتاپتى. ونىڭ قازاقشاسى «جەرتولە» دەگەن ءسوز ەكەن. سوندىقتان قيماي قالاتىن اتاۋ ەمەس. بىزبەن كەزدەسكەن تۇرعىندار دا ءارى-ءسارى حالدە ەكەندىكتەرىن كورسەتتى, نە دە بولسا وزگەرتپەيمىز دەپ تابان تىرەپ تۇرعان ادامداردى ايتەۋىر مۇندا كورگەن جوقپىز.
ەسەسىنە اۋداننىڭ «دراگوميروۆكا» دەگەن اۋىلىنىڭ تۇرعىندارى قارسىلىقتارىن ايتىپ اتويلاپ تۇردى. وسى اۋىلدىق وكرۋگكە دراگوميروۆكادان باسقا يۆانگورود, ليۋبيموۆكا, وبۋحوۆكا دەگەن ءۇش اۋىل قارايدى ەكەن, ءبارى دە ۇلكەن جولدىڭ بويىندا, حالقىنىڭ ۇلەس سالماعىندا قازاقتار – 9, ورىستار – 27, ۋكرايندار – 21, نەمىستەر – 19, قالعانى باسقا ۇلتتاردىڭ وكىلدەرى كورىنەدى. «جاركول» دەگەن قازاق جەرىنە تۇسسە دە بىزگە دراگوميروۆ دەگەن گەنەرالدىڭ جەسىرى شىركەۋ سالدىرىپ بەرگەن, اۋىل سونىڭ ەسىمىمەن اتالعان, وزگەرتپەيمىز دەۋشىلەر كوپ بولدى. وزدەرى ءتىپتى دايىندالىپ كەلىپتى, ءبىرىنىڭ ءسوزىن ەكىنشىسى قوستاپ ورەكپىپ باقتى. ءبىزدىڭ ماقساتىمىز اۋىلدىڭ اتىن اۋىستىرۋ ەمەس دەگەنگە دە سەنبەي, قولما-قول قول جيناپ جاتتى.
قىزىلجار, اققايىڭ, تايىنشا, اقجار اۋداندارىنىڭ ورىستىلدەس اعايىندار كوپ تۇراتىن 8 اۋىلىن قامتىعان ساپارداعى وقيعالاردى ءبىر ماقالادا تولىق قامتۋ مۇمكىن ەمەس. تەك ايتەۋىر ورىسشا اتاۋ العان اۋىلداردىڭ ءبارىنىڭ دە ەجەلگى قازاقى اتاۋى بولعانىنا كوزىمىز جەتتى. مىسالى, چكالوۆ اۋىلىنىڭ جەر اتى قاراقوعا, يليچەۆكانىڭ تۇرعان جەرى بەسقاراعاي جانە ت.ب. اتالادى ەكەن. ء«تىپتى قازاقى جەر اتاۋى بولماسا دا ءبىز اۋىلدار اتىن وزگەرتىپ ۇرپاعىمىزعا ءوز باتىرلارىمىزدى تانىتىپ, سولاردىڭ ەرلىك, ادامگەرشىلىك ۇلگىسىمەن ءوسىرۋىمىز كەرەك قوي», دەدى چكالوۆ اۋدانىنىڭ اكىمى ساكەن سادۋاقاسوۆ ءوزىنىڭ سوزىندە. يليچەۆكا قارايتىن اماندىق اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ جاڭا اكىمى بولات ساعىندىقوۆ تا وزگەرتۋگە قۇلشىنىپ تۇر. ونىڭ وكرۋگىندەگى قازاق تۇرعىندارىنىڭ ۇلەسى دە باسىم. تەك وسى ۋاقىتقا دەيىن قولعا الىنباعانى ەسكى ادەتتەن ارىلماي جۇرە بەرگەننىڭ كەسىرى سياقتى.
سوڭعى توقتاعان اۋىلىمىز اقجار اۋدانىنداعى لەنينگرادسكوە دەگەن اۋىل بولدى. بۇل اۋىلدىڭ جەرىن قازاقتار ەجەلدەن «شاتقايىڭ» اتاپتى, ال كولحوز قۇرىلعان جىلدارى «جاڭاجول» اتانعان. تاعى ءبىر اقساقال جەردىڭ اقجار اتالعانىن ايتتى. بۇرىن اۋدان ورتالىعى بولعان لەنينگراد اۋىلىندا 43 كوشە بار ەكەن, سونىڭ يدەولوگيالىق تۇرعىدان ەسكىرگەن 10-ى وزگەرتىلگەن. بۇرىنعى پيونەر, يۋبيلەينىي, ليحاچەۆ, دزەرجينسكي, سوۆەت, كومسومول, كوممۋنيستىك جانە ت.ب. اتاۋلار ءا.بوكەيحان, جامبىل, اقان سەرى, ءاليا مولداعۇلوۆا, ع.مۇسىرەپوۆ, س.مۇقانوۆ, كەنەسارى اتاۋلارىن الىپتى. وسى ارادا ءبىر كەلەڭسىزدىك تە بار ەكەن. جەرگىلىكتى بيلىك الدىمەن حالىق جينالىسىنىڭ حاتتاماسىن جاساپ, ودان ونوماستيكالىق كوميسسيانىڭ, ءماسليحاتتاردىڭ شەشىمىن الىپ, ەڭ سوڭىنان جاڭا اتاۋدى ادىلەت مينيسترلىگىنە تىركەتۋى كەرەك. بىراق جالپى رەسپۋبليكا بويىنشا كەلەتىن وسىنشا قاعازداردى ءۇش-اق ادام عانا سارالايدى ەكەن. ال ءبىر ايدىڭ ىشىندە ولار ۇلگەرمەسە نەمەسە بولماشى قاتەلىك تاپسا قۇجاتتاردى كەيىنگە قايتارىپ, قايتا جاساتۋدىڭ اۋرە-سارساڭىنا سالىپ قوياتىن كورىنەدى. وسىنىڭ كەسىرىنەن وزگەرتىلگەن جەتى كوشە ءالى كۇنگە تىركەلمەپتى. ال بۇرىنعى ءتارتىپ بويىنشا قاعازداردى ادىلەت مينيسترلىگىنە اپارماي وبلىستىق ادىلەت باسقارماسى تىركەي سالادى ەكەن. «سول ءتارتىپتى قايتا ەنگىزسە دۇرىس بولار ەدى», دەدى اۋدان اكىمىنىڭ ورىنباسارى ب.جۇرىنتاەۆ.
ءبىزدىڭ تۇسىندىرمە جۇمىسىمىزدىڭ بارىسىندا «لەنينگراد» اتاۋىن وزگەرتۋگە قارسى شىققاندار دا بولدى. سونىڭ ىشىندە بۇرىن اۋپارتكومدا ىستەگەن ءبىر قازاق شالى «اسىقپاڭدار, اسىقپاڭدار» دەگەن «اقىل» بەرىپ, ءوزىنىڭ جاڭبىر جاۋماي سۋ بولىپ جۇرەتىندىگىن كورسەتتى. تاعى ءبىر قازاق ەكىلەنىپ, «رەسەي قازاق اۋىلدارىنىڭ اتىن وزگەرتىپ جاتقان جوق قوي, سەندەر نەگە بىزگە وزگەرت دەيسىڭدەر» دەپ ءوزىنىڭ ورىسشىلدىعىن كورسەتتى. رەسەيدەگى قازاق اۋىلدارى ءوزىنىڭ تاريحي اتاۋىندا تۇر, ول جەرلەر دە بۇرىن قازاقتىكى بولعان, ال كەڭەستىك ەسكىرگەن اتاۋلاردى ولار باياعىدا وزگەرتىپ تاستاعان دەسەك تە كورشى ەلدىڭ ءسوزىن سويلەپ, ءتىپتى وزەۋرەپ كەتتى.
قازاق تۇرعىندارى باسىم كوپشىلىك بولسا دا ءالى كۇنگە «لەنينگراد» اتاۋىنان ايىرىلماي وتىرعاندىقتىڭ وسىنداي سىرلارى بار ەكەن. ءوز قازاعىمىز قارسى بولعان سوڭ جەرگىلىكتى بيلىك تە قارىمدى قادامدار جاساي المايتىن سياقتى. دەگەنمەن قوزعالىس بولاتىنىنا سەنىمدى بولىپ اتتاندىق.
مىنە, ەلدىڭ تەرىسكەيىندەگى ونوماستيكالىق احۋالدىڭ جاي-كۇيى وسىنداي. حالىق اراسىنداعى ۇسىنىستار قاتارىندا جەرگىلىكتى بيلىك تۇرعىنداردان سۇراماي ەسكى كەڭەستىك ادەتپەن جوعارىدان وزگەرتە سالسا, ەشقانداي پروبلەما بولماس ەدى دەگەندى ايتتى. ەشكىممەن تالاس-تارتىس, ايتىس بولىپ, ءوزارا الاگوزدىك تە تۋماس ەدى دەيدى. بۇل ءسوزدىڭ جانى بار. الايدا بىزدەگى زاڭ بويىنشا جەرگىلىكتى تۇرعىنداردىڭ پىكىرلەرى ەسكەرىلۋى كەرەك. ايتپەسە كەيبىر اكىمدەر بۇرا تارتىپ, ءوزىنىڭ اتا-باباسىنا, ناعاشى, قايىن جۇرتىنا كوشە, اۋىل اتتارىن دا بەرىپ جىبەرۋى مۇمكىن عوي. وڭتۇستىك وبلىستاردا وسىنداي كەلەڭسىزدىكتەرگە جول بەرىلگەنى دە بەلگىلى.
بىراق بىلەتىندەردىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, بىزدەگى ونوماستيكالىق زاڭدى دا ءتيىمدى پايدالانا الۋعا بولادى ەكەن. ويتكەنى ماسەلەنى شەشۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى رەفەرەندۋم جاساپ, داۋىسقا سالۋدىڭ قاجەتى جوق, تەك جينالىس حاتتاماسىن تولتىرىپ, ونوماستيكالىق كوميسسياعا وتكىزۋ كەرەك. ال ونوماستيكالىق كوميسسيا قولداسا, قۇجاتتاردى ودان ءارى جىلجىتۋعا بولادى. بىزدە نەگىزگى شەشىم ونوماستيكالىق كوميسسيادا كورىنەدى. وسىنداي ادىستەردى جاساۋدا اكىمدەر مەن باستاماشىل توپتىڭ يكەمدىلىگى مەن بەلسەندىلىگى كەرەك.
دەگەنمەن زاڭناماعا «ەسكى كارتالارداعى اتاۋلاردىڭ باسىمدىعى بولۋى كەرەك» دەگەن قوسىمشا ەنگىزىلگەنى دۇرىس. ال ولاردا قازىرگى سامساعان جات اتاۋلاردىڭ ءبارى قازاق جەرىنە تۇسكەندىگى قولمەن قويعانداي كورسەتىلگەن.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى