تاياۋدا الەۋمەتتىك جەلىلەردە حالىقتىڭ قانتقا تالاسىپ جاتقان ۆيدەوسى تاراعان ەدى. بۇل – سەمەيدەگى ساۋدا ورتالىقتارىنىڭ بىرىندە ورىن العان جاعداي. قازىر جەرگىلىكتى دۇكەندەردەن اتالعان ازىق-ت ۇلىك ءونىمىن ارزان باعاعا تابۋ قيىن.
شىلدەنىڭ شىلىڭگىر كۇندەرى باقشاسى بار ازاماتتاردىڭ جەمىس-جيدەك ءوسىرىپ, توساپ قايناتاتىن ۋاقىتى سانالادى. بۇل مەزگىلدە قانتتىڭ قۇنى ادەتتەگىدەن ەكى ەسەگە قىمباتتايتىنىنا حالىقتىڭ ەتى ۇيرەنگەن. البەتتە, بۇعان ەرىكسىز كونەتىن الەۋمەت بار اقشاسىن جۇمساپ, ماڭىزدى تاۋاردى اۋپىرىمدەپ ءجۇرىپ ساتىپ الاتىن. الايدا بيىلعى جازدا ادەتتەگى قىمباتشىلىق جايىنا قالىپ, اتالعان ءونىمنىڭ باعاسى ەكى-ءۇش ەسەگە اسپانداپ كەتتى. سودان بولسا كەرەك, كوپشىلىكتىڭ ۋاقىتى شەكەردى ارزانعا ساتاتىن جەرلەردى اڭدۋمەن وتەدى.
ايتالىق, جۋىردا سەمەيدەگى سۋپەرماركەتتەردىڭ بىرىندە قانتقا كەزەككە تۇرعانداردىڭ قاتارى كوبەيىپ, ۇزىن-سونار كەپتەلىستىڭ اياعى تالاسقا ۇلاسقان. مۇنى الەۋمەتتىك مەسسەندجەرلەردە تاراعان ۆيدەودان دا بايقاۋعا بولادى. كەلەڭسىز جاعدايدىڭ ورىن الۋىنا قانتتىڭ كيلوسىنىڭ 495 تەڭگەدەن ساتىلۋى سەبەپ. ال جەرگىلىكتى دۇكەندەردە ونىڭ باعاسى مىڭ تەڭگەدەن باستاپ 1300 تەڭگەگە دەيىن بارىپ جاتىر.
ۆيدەودا بايقالعانداي, ءبىر ادامعا تەك ءۇش كيلو قانتتان عانا بەرىلىپتى. سول سەبەپتى اتالعان ساۋدا ورنىنا تۇرعىندار تۇتاستاي وتباسى مۇشەلەرىمەن بارعان.
قالالىق اكىمدىك بولعان جايتتان حاباردار. اكىمدىكتىڭ اقپاراتىنا سەنسەك, قانتتى جەتكىزۋدەگى ىركىلىستەر ءوندىرۋشى زاۋىتتارداعى لوگيستيكالىق پروبلەمالارمەن بايلانىستى.
«زاۋىتتاردىڭ باسشىلارىمەن قانتتى قالانىڭ كوتەرمە ساۋدا وكىلدەرىنە دەرەۋ جەتكىزىپ بەرۋ بويىنشا جۇمىس جۇرگىزىلدى. قانتقا قاتىستى جاعدايدى تۇراقتاندىرۋ ءۇشىن كەلەسىدەي شارالار قابىلدانادى. 5 شىلدەدە «ەرماكوۆا» جك كوتەرمە فيرماسىنا (قانت ورتالىعى) قانت تيەلگەن ۆاگون كەلىپ, قاجەتتى ءونىم قالاداعى ساۋدا كاسىپورىندارىنا جەتكىزىلەدى. 20 شىلدەگە دەيىن تاعى 3 ۆاگون كەلەدى دەپ كۇتىلىپ وتىر. سەمەي قالاسىن قانتپەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن وڭىرلىك تۇراقتاندىرۋ قورىنان قوسىمشا قانت جەتكىزۋ تۋرالى سۇرانىس جاسالدى», دەلىنگەن اكىمدىك تاراتقان اقپاراتتا.
جۋىردا ۇكىمەتتىڭ تسيفرلى كەڭسەسىندە وتكەن جيىندا ساۋدا جانە ينتەگراتسيا مينيسترلىگى ساۋدا كوميتەتىنىڭ توراعاسى ەرجان قازاقباەۆ رەسپۋبليكا كولەمىندە قانتتىڭ جالپى قورى ماۋسىمداعى ىشكى تۇتىنۋ كورسەتكىشىن (59 مىڭ توننا) ەسەپكە العاندا, 101,4 مىڭ توننانى قۇرايتىنىن ايتقان بولاتىن. دەمەك مينيسترلىكتىڭ مالىمەتىنە سايكەس نارىق 171,4%-عا قامتىلعان.
پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆ ء«ۇيدىڭ جانىنداعى» دۇكەندەردەگى باقىلاۋ جۇمىستارىن كۇشەيتۋ قاجەتتىگىن ايتىپ, ەلىمىزدى قانتپەن قامتاماسىز ەتۋ جونىندە تاپسىرما بەرگەن ەدى.
«اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ دەرەكتەرى بويىنشا, قانت قورى 100 مىڭ توننادان اسادى. ال ءبىر ايلىق تۇتىنۋ كولەمى – 59 مىڭ توننا. بۇل جەتكىلىكتى كولەم. دەسە دە ء«ۇيدىڭ جانىندا» ورنالاسقان جەكەلەگەن دۇكەندەردە قانت 700-800 تەڭگەدەن ساتىلادى. بۇل قولدان جاسالعان سۇرانىستى پايدالانىپ, ەكسترا-مارجانى تابۋدى كوزدەگەن جەكە تۇلعالاردىڭ زاڭسىز قىزمەتىنىڭ ناتيجەسىندە ورىن الادى. تۇتاستاي, قانتتىڭ ورتاشا باعاسى شامامەن 480-490 تەڭگە بولۋعا ءتيىس», دەگەن بولاتىن ءا.سمايىلوۆ.
ءبارىن ايت تا, ءبىرىن ايت. جەكەلەگەن دۇكەندەردى قايدام, مىسالى سەمەيدەگى كوتەرمە جانە بولشەك ساۋدا ورىندارىنىڭ وزىندە قانت باعاسى 700-800 تەڭگەنىڭ ارالىعىندا ساتىلىپ جاتىر.
سەمەي