سەمەيدىڭ سيمۆولىنا اينالعان اسپالى كوپىر جوندەۋدى قاجەت ەتەدى. وسىدان جيىرما جىل بۇرىن پايدالانۋعا بەرىلگەن ستراتەگيالىق ينفراقۇرىلىمنىڭ ابدەن توزىعى شىقتى. بۇل ارالىقتا جەرگىلىكتى ماماندار قانشا جەردەن كوپىردى كۇتىپ ۇستاۋعا تىرىسقانىمەن بۇدان ماردىمدى ناتيجە شىقپاعان.
ەندى قالا اكىمدىگى شەتەلدىك مامانداردى تارتىپ, ءبىر كەزدەرى شاھاردىڭ كوركىن كەلتىرگەن بىرەگەي نىساننىڭ بۇرىنعى كەلبەتىن قايتا جاڭعىرتپاق نيەتتە. وسى ماقساتتا جاپونيالىق ITOCHU Corporation جانە IHI Infrastructure System Co, Ltd كومپانيالارىمەن ءتيىستى كەلىسسوزدەر جۇرگىزىلىپتى. كۇنشىعىس ەلىنىڭ ماماندارى كوپىرگە مۇقيات ساراپتاما جۇرگىزۋگە قامدانىپ وتىر.
سەمەيدىڭ سول جانە وڭ جاعالاۋىن جالعاعان نىساندى كەزىندە جاپونيالىق IHI Corporation كومپانياسى سالعان ەدى. وسى جوبانى ىسكە اسىرۋعا تۇركيالىق «الاركو السيم» كومپانياسى دا اتسالىسقانىن ايتا كەتكەن ورىندى. كوپىر 2001 جىلى پايدالانۋعا بەرىلگەن بولاتىن. ونىڭ پيلوندارىنىڭ بيىكتىگى – 98,5 مەتر, ۇزىندىعى – 1 086 مەتر (750 م – اسپالى بولىگى) جانە ىرگەلەس جولداردىڭ ۇزىندىعى – 14,5 شاقىرىم. بەس ينفراقۇرىلىمدىق جول وتپەسى, ءۇش جەراستى وتكەلى جانە كوپىردىڭ استىندا دەمالىس ايماعى قاراستىرىلعان. اتالعان جوبانى قازاقستان مەن جاپونيا ۇكىمەتى بىرلەسىپ قارجىلاندىرعان.
كولىك قوزعالىسىنا قاراستىرىلعان مۇنداعى التى جولاق ەسكى كوپىردىڭ, رەسپۋبليكالىق جانە حالىقارالىق جولداردىڭ, ونىڭ ىشىندە رەسەيدىڭ ومبى-ءنوۆوسىبىر باعىتىنداعى تاس جولىنىڭ جۇكتەمەسىن جەڭىلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ايتسە دە قۇرىلىس اياقتالىسىمەن كوپىرگە ءتيىستى قىزمەت كورسەتىلمەي, بۇل جول جابىندىسىنىڭ ايتارلىقتاي ناشارلاۋىنا اكەلدى. تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋگە قاجەتتى قاراجاتتىڭ بولىنبەۋى, بىلىكتى مامانداردىڭ تاپشىلىعى جول توسەمىنىڭ بۇزىلۋىنا, مەتالل قۇرىلىمدارىنىڭ تات باسۋىنا, ليفتىلەردىڭ, سول سەكىلدى ەلەكتر جابدىقتارى مەن ەلەكتر جەلىلەرىنىڭ توزۋىنا اسەر ەتتى.
ITOCHU Corporation جانە IHI Infrastructure System Co, Ltd كومپانيالارىنىڭ ماماندارى ورتالىق تاس جولدىڭ ۇستىڭگى بولىگىن كەسۋگە دايىن ەكەنىن جەتكىزدى. كوپىردىڭ تۇتاستاي جاعدايىن انىقتاۋ ءۇشىن التى ءتۇرلى ۋچاسكەدە زەرتتەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلەدى. جۇمىستىڭ بۇل ءتۇرى ەكى ايدىڭ ىشىندە اياقتالادى دەپ بولجانىپ وتىر. ساراپتاماعا الىنعان ۇلگىلەر جاپونياعا ءتيىستى زەرتحاناعا جىبەرىلەدى. بۇعان قوسا كورروزيا مەن توزۋدىڭ دەڭگەيىن انىقتاۋ ءۇشىن مەحانيكالىق جانە حيميالىق تەكسەرۋگە كابەل ۇلگىلەرى الىنادى. ونىڭ ناتيجەلەرى شامامەن ەكى اي ىشىندە دايىن بولادى.
كومپانيا وكىلدەرى قاجەتتى ۇلگىلەردى زەرتتتەۋگە الۋ كوپىردەگى قوزعالىس قاۋىپسىزدىگىنە اسەر ەتپەيتىنىن ايتتى. اسفالت جابىندىسى مەن كابەلدىڭ جاعدايىن تەكسەرۋ جىل سوڭىنا دەيىن جۇرگىزىلەدى. «وسىدان كەيىن عانا جۇمىس كولەمىن جانە ولاردىڭ كۇردەلىلىگىن انىقتاۋعا بولادى», دەدى كۇنشىعىس ەلىنىڭ وكىلدەرى.
تەكسەرۋ ناتيجەلەرىنە سايكەس قورىتىندى بەرىلىپ, ونىڭ نەگىزىندە كوپىردى جوندەۋگە بايلانىستى جوبالىق-سمەتالىق قۇجاتتاما ازىرلەۋ جوسپارلانىپ وتىر.
«ماڭىزدىسى, مۇنى كىم جوبالايدى؟ ەگەر دە بۇل شەتەلدىك كومپانيا بولسا, وندا جوبانىڭ جەرگىلىكتى جاعدايلارعا بەيىمدەلۋىن جانە جۇمىس قورىتىندىلارى قازاقستاننىڭ زاڭناماسىمەن ىقشامدالۋىن ەسكەرۋ قاجەت. وتاندىق مامانداردىڭ قورىتىندىسى مىندەتتى تۇردە بولۋعا ءتيىس», دەدى سەمەي قالاسىنىڭ اكىمى باقىتجان باياحمەتوۆ.
قارجىلاندىرۋ ماسەلەسى كەلەسى جىلدىڭ اياعىندا نەمەسە 2024 جىلى شەشىلەتىنى بەلگىلى بولدى. بۇدان سوڭ جۇمىستاردىڭ قاي بولىگىن جاپونيالىق تاراپ, قايسىسىن قازاقستان جاعى قارجىلاندىراتىنى تۋرالى شەشىم قابىلدانادى.
بىلتىر جاپونيا ۇكىمەتىنىڭ جەر, ينفراقۇرىلىم, كولىك جانە تۋريزم مينيسترلىگى سەمەيدەگى اسپالى كوپىردى ءتيىستى قالپىنا كەلتىرۋگە بايلانىستى تەحنيكالىق-ەكونوميكالىق نەگىزدەمەگە قاراجات بولگەندىكتەن تەكسەرۋ جۇمىستارى تەگىن جۇرگىزىلمەك. بۇل جاپونيالىق كومپانيالاردىڭ وسى باعىتتاعى باستى ۇستانىمدارىنىڭ ءبىرى دەپ ناقتىلادى اكىمدىك وكىلدەرى.
سەمەي