سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمى قۇمار اقساقالوۆ ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە «مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرمالارى اياسىندا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋى» تاقىرىبىندا جۋرناليستەر الدىندا بريفينگ بەردى.
ءوڭىر باسشىسى اتا زاڭعا وزگەرىستەر ەنگىزۋگە ارنالعان رەفەرەندۋمنىڭ وبلىستاعى ناتيجەلەرىن جەتكىزدى. «وبلىس بويىنشا داۋىس بەرۋشىلەردىڭ 75%-ى رەفەرەندۋمعا قاتىسىپ, ولاردىڭ 81%-ى وزگەرىستەر ەنگىزۋدى قولداپ داۋىس بەردى. وسىنىڭ ءوزى ءوڭىر حالقىنىڭ ساياسي ساۋاتتىلىعى جوعارى ەكەنىن, جاڭا وزگەرىستەرگە دايىندىعىن كورسەتتى», دەدى ول.
وبلىس اكىمىنىڭ سوزىنە قاراعاندا, بيىل بەس ايدا وبلىستىڭ ەكونوميكالىق ءوسىمى 3,3%-ى قۇرادى. سوڭعى بەس جىلدا وبلىس بيۋدجەتى 2,2 ەسە ءوسىپ, 429 ملرد تەڭگەگە جەتتى. ءوڭىر قازىناسىنىڭ جارتىسىنان كوبى الەۋمەتتىك سالانى دامىتۋعا باعىتتالدى. ال وتكەن 5 ايدا وبلىسقا بارلىعى 100 ملرد تەڭگەگە جۋىق ينۆەستيتسيا تارتىلدى, سونىڭ 87%-ى – جەكە ينۆەستيتسيالار.
ق.اقساقالوۆ پرەزيدەنت ق.توقاەۆ جولداۋىندا «اگروونەركاسىپ كەشەنىنىڭ باستى مىندەتى – ەلدى نەگىزگى ازىق-ت ۇلىك ونىمدەرىمەن تولىق قامتاماسىز ەتۋ» دەپ تاپسىرعانىن ايتا وتىرىپ, اتالعان سالانىڭ جەتىستىكتەرىنە توقتالدى.
ء«وڭىر الەۋمەتتىك ماڭىزى بار 19 ازىق-ت ۇلىك ءتۇرىنىڭ 15-ءىن وندىرەدى. وبلىس ءوز قاجەتتىلىگىن ءسۇت بويىنشا 8 ەسە, ماكارون بويىنشا 18 ەسە, كارتوپ بويىنشا 10 ەسە, جۇمىرتقا بويىنشا 4 ەسە, ءسابىز جانە ەت بويىنشا 2,5 ەسە, سارى ماي بويىنشا 1,6 ەسە ارتىق ءوندىرىپ, قالعانىن ەلدىڭ ىشكى جانە سىرتقى نارىعىنا شىعارادى», دەدى وبلىس اكىمى.
سولتۇستىك قازاقستان ەلدەگى بيدايدىڭ تورتتەن ءبىرىن, مايلى داقىلداردىڭ ۇشتەن ءبىرىن, جۇمىرتقانىڭ 11 جانە ءسۇت ونىمدەرىنىڭ 23%-ىن وندىرەدى. سوڭعى بەس جىلدا وبلىس اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىنىڭ جالپى كولەمىن 2 ەسە ارتتىرىپ, قۇنىن 902 ملرد تەڭگەگە جەتكىزدى. سونىڭ ىشىندە وسىمدىك شارۋاشىلىعىنىڭ ۇلەسى 679 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. وسىمدىك القاپتارىن ءارتاراپتاندىرۋدىڭ ماڭىزدىلىعىن دا اتاپ ءوتتى. ءداندى داقىلدارعا قاراعاندا مايلى داقىلداردىڭ باعاسى جوعارى ەكەنى ايتىلدى. مىسالى, بيىل بيدايدىڭ 1 تونناسى 170 مىڭ تەڭگە بولسا, زىعىردىڭ 1 تونناسىنىڭ باعاسى 340 مىڭ تەڭگەگە جەتتى. «مايلى داقىلداردى ءوندىرىپ قانا قويماي, ونى قايتا وڭدەۋ دە ماڭىزدى جۇمىس. قازىر وبلىستا مايلى داقىلداردى ەكستراكتسيالاۋ زاۋىتى سالىنۋدا. بۇل ەلدەگى ەڭ مىقتى كاسىپورىن بولماق. وعان 15 ملرد تەڭگە ينۆەستيتسيا تارتىلۋدا. زاۋىتتا 200 ادام جۇمىس ىستەيتىن بولادى. جاڭا نىسان مايلى داقىلداردىڭ 90 پايىزىن وڭدەۋگە مۇمكىندىك بەرەدى», دەدى ول.
پەتروپاۆل قالاسىندا 3,7 گەكتار جەرگە قۇنى 7 ملرد تەڭگە بولاتىن زاماناۋي جىلىجاي كەشەنى سالىنۋدا. جاڭا جىلىجاي وبلىستى 2,7 مىڭ توننا كوكونىسپەن قامتاماسىز ەتپەك. وبلىستا ءسۇت فەرمالارىن سالۋعا ارنالعان باعدارلاما جۇزەگە اسىرىلىپ, جەڭىلدەتىلگەن نەسيەلەر بەرىلۋدە. جىل سايىن 10 تاۋارلى ءسۇت ءوندىرۋ كەشەنى پايدالانۋعا بەرىلەدى. مىسالى, وتكەن جىلى 10 فەرما ىسكە قوسىلسا, بيىل تاعى 11 كەشەن سالىنۋدا. بۇل كاسىپورىندار 2 مىڭنان استام اۋىل تۇرعىنىن جۇمىسپەن قامتيدى. جاڭا فەرمالار ارقىلى 5 جىلدا ءسۇت ءوندىرىسى 30%-عا ءوسىپ, 227 مىڭ تونناعا جەتەدى دەپ جوسپارلانعان. پرەزيدەنتتىڭ «اگرارلىق سەكتورعا ءداستۇرلى قولداۋ كورسەتۋمەن قاتار, اۋىل شارۋاشىلىعى ونىمدەرىن تەرەڭ وڭدەۋگە بارىنشا ءمان بەرۋ كەرەك» دەگەن تاپسىرماسى دا مۇندا بەلسەندى تۇردە جۇزەگە اسۋدا. 5 جىلدا وبلىستا ءسۇتتى قايدا وڭدەۋ 55%-عا, ال ەتتى وڭدەۋ 50%-عا وسكەن.
«بىزدە ءالى كۇنگە دەيىن سىرتتان اكەلىنەتىن ءسۇت ونىمدەرى بار. مىسالى, قازاقستاندا جىل سايىن 23 مىڭ توننا ىرىمشىك وندىرىلسە, وسىنشا كولەم يمپورتتالادى. وبلىستا يمپورتتى الماستىرۋ ءۇشىن وسى ءونىمنىڭ ءوندىرىسى ۇلعايۋدا. 2021 جىلى وڭىردە ىرىمشىك ءوندىرىسى 2,3 مىڭ توننانى قۇراعان. بۇل 2020 جىلمەن سالىستىرعاندا 43%-عا كوپ», دەدى ق.اقساقالوۆ.
وڭىردە جىلىنا 2,5 مىڭ توننا ىرىمشىك وندىرۋگە باعىتتالعان «ەۆرازيان ميلك» جاڭا ءسۇت زاۋىتى ىسكە قوسىلعان. ينۆەستور جوباعا 13 ملرد تەڭگە قۇيعان جانە سول ارقىلى 120 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان. 2021 جىل بويىنشا وندىرىلگەن ءسۇتتىڭ جالپى كولەمىنىڭ 55%-ى وڭدەۋگە جىبەرىلدى. ال جاڭا زاۋىتتىڭ ىسكە قوسىلۋىمەن بۇل ۇلەس 60%-عا جەتكىزىلەدى. وتكەن جىلى ەلىمىزدە قۇس ەتىنىڭ سۇرانىسى 427 مىڭ توننا بولسا, سونىڭ 64%-ىن وتاندىق قۇس فابريكالارى قامتاماسىز ەتكەن. سولتۇستىك قازاقستاندا قازىر 3 برويلەر قۇس فابريكاسى سالىنۋدا. ونىڭ ەكەۋى جىل سوڭىنا دەيىن ىسكە قوسىلادى. بۇل كاسىپورىندار قۇس ەتى يمپورتىن ازايتادى جانە 200-دەن استام تۇراقتى جۇمىس ورنىن اشادى. وبلىستىڭ قۇس ەتىنە دەگەن قاجەتتىلىگى – 8,5 مىڭ توننا. ال 3 جاڭا فابريكانىڭ قۋاتتىلىعى – 16 مىڭ توننا. جالپى, اكىمنىڭ ايتۋىنا قاراعاندا, وبلىس بيىل اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ جالپى كولەمىن 1 ترلن تەڭگەگە جەتكىزبەك.
ونەركاسىپ بويىنشا بيىل وبلىستا 36 ملرد تەڭگەنىڭ 19 ينۆەستيتسيالىق جوبالارىن ىسكە اسىرۋ قولعا الىنعان, جاڭادان 1 مىڭداي جۇمىس ورنى اشىلماق. قۇرىلىس سالاسىن ماتەريالدارمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بىرنەشە جاڭا زاۋىت سالۋ قولعا الىنعان. سونىڭ ىشىندە بيىلعى مامىر ايىنىڭ سوڭىندا قۇنى 1,8 ملرد تەڭگەنى قۇراپ, 80 جۇمىس ورنىن اشقان جاڭا كىرپىش زاۋىتى بار. كاسىپورىن جىلىنا 40 ملن دانا كىرپىش شىعارىپ, وسى ونىمگە دەگەن سۇرانىستىڭ 30 پايىزىن جابادى. شىلدە ايىندا اۆتوكلاۆتى گازبلوكتارىن جانە تەمىربەتون ونىمدەرىن شىعاراتىن ەكى زاۋىت ىسكە قوسىلماق. بۇل ەكى زاۋىتتىڭ ونىمدەرى دە قۇرىلىس سالاسىنا اۋاداي قاجەت.
ەلىمىز قازىر ا4 فورماتىنداعى كەڭسەلىك قاعازعا ءزارۋ بولىپ قالعانى بەلگىلى. وسى سۇرانىستى جابۋ ءۇشىن پەتروپاۆل قالاسىندا قىركۇيەك ايىندا قاعاز فابريكاسى ىسكە قوسىلعالى جاتىر. وعان 2,5 ملرد تەڭگەنىڭ ينۆەستيتسياسى تارتىلعان. فابريكا جىل سايىن 5 مىڭ توننا قاعاز ءوندىرىپ, جاڭادان 80 جۇمىس ورنىن اشادى. بىلتىر اشىلعان ەلەكترتەحنيكالىق زاۋىت بيىل 4 مىڭ دانا ترانسفورماتور شىعارادى. ال تولىق قۋاتىنا شىققاندا زاۋىت جىلىنا 13 مىڭ دانا ءونىم بەرمەك. سول كەزدە جۇمىسشىلار سانى 350-گە جەتەدى, ال ازىرگە وندا 200-گە جاقىن ادام ەڭبەك ەتۋدە.
«قىزىلجار» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعىنداعى جۇمىس قارقىنى دا جوعارى. بيىل وندا قۇرىشتان جاسالاتىن جۇقا قابىرعالى جەڭىل كونسترۋكتسيالار جوباسى ىسكە اسىرىلادى. جالپى, ونەركاسىپتىڭ ءوسۋ قارقىنى جوعارى, سوڭعى 5 جىلدا ونىڭ ونىمدەرى 1,8 ەسە ارتىپ, 198 ملرد تەڭگەدەن 365 ملرد تەڭگەگە دەيىن ارتتى. بيىلعى ءوسىمدى 410 ملرد تەڭگەگە جەتكىزۋ كوزدەلگەن.
وبلىستاعى شاعىن جانە ورتا بيزنەس ونىمدەرىنىڭ دامۋى دا سوڭعى بەس جىلدا 2 ەسە ارتىپ, 490 ملرد تەڭگەدەن 912 ملرد تەڭگەگە دەيىن ءوستى. تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسىنا تارتىلعان ينۆەستيتسيا كولەمى 3 ەسە ارتتى. قازىر وبلىس بويىنشا 50 قۇرىلىس الاڭى بار, جىل سوڭىنا دەيىن ونىڭ سانىن 61-گە جەتكىزۋ جوسپارلانعان. سونىڭ ىشىندە 26 ءۇي بيۋدجەت قاراجاتىنا, 24 ءۇي كوممەرتسيالىق قۇرىلىمداردىڭ قاراجاتىنا سالىنۋدا. جىلدىڭ اياعىنا دەيىن 20 ءۇي پايدالانۋعا بەرىلمەك.
پەتروپاۆل قالاسىندا «جاس وركەن», «بەرەكە» جانە «ورتالىق» اتتى جاڭا شاعىن اۋداندار پايدا بولدى. ۇزاق جىلدار بويى سۇرۋگە ەشكىمنىڭ ءتىسى باتپاعان, ەسكى ۇيلەرى مەن جاتاقتارى قاپتاعان «كوپاي» شاعىن اۋدانىندا 117 تۇرعىن ءۇي بۇزىلدى, ورنىنا جاڭادان 9 توعىزقاباتتى كوپپاتەرلى ءۇي سالۋ كوزدەلىپ وتىر. ال بارلىعى 27 ءۇي تۇرعىزىلىپ, 2,8 مىڭ پاتەر تاپسىرىلماق. بيىل كوپ جىلدان بەرى كەزەكتە تۇرعان 120 كوپبالالى انا پاتەر الادى. سونداي-اق 120 جەتىمگە دە ءۇي بەرىلەدى. 2026 جىلعا دەيىنگى كەشەندى جوسپار بويىنشا جالپى كولەمى 3,3 ملن شارشى مەتر بولاتىن تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرۋ جوسپارلانعان. بۇل 144 مىڭ تۇرعىن ءوزىنىڭ تۇرعىن ءۇي جاعدايىن جاقسارتادى دەگەن ءسوز.