حالىقارالىق ەنەرگەتيكا اگەنتتىگى «رەسەي كوپتەگەن ەلگە گاز تاسىمالداۋدى توقتاتۋى مۇمكىن», دەپ مالىمدەدى. وسىعان وراي باتىس ەلدەرى قويمالارىن قىسقى وتىنمەن تولتىرىپ ۇلگەرە الماي قالامىز با دەپ الاڭداپ وتىر.
حالىقارالىق ەنەرگەتيكا اگەنتتىگىنىڭ باسشىسى فاتيح بيرول ەۋروپا ەلدەرىن الداعى قىستا رەسەي بارلىق ايماققا گاز تاراتۋىن توقتاتقان جاعدايدا, حالىق جىلۋسىز قالماس ءۇشىن ەل ۇكىمەتتەرىنە وسى باستان دايىندىق جۇمىستارىن جۇرگىزۋ قاجەتتىگىن ەسكەرتتى. ول گازعا دەگەن تاۋەلدىلىكتى ازايتىپ, اتوم ەلەكتر ستانسالارىنىڭ جۇمىسىن جانداندىرۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيدى. «سوڭعى اپتالاردا كرەمل جوندەۋ جۇمىستارىمەن بايلانىستى دەپ گاز جەتكىزۋدى قىسقارتتى, شىن مانىسىندە, بۇل رەسەيدىڭ باتىس ايماقتارىنا ىقپال ەتۋدى كوزدەپ, ولاردىڭ قىسقى ماۋسىمعا قويمالارىن وتىنمەن تولتىرۋدى بولدىرماۋ ماقساتىندا جاساپ وتىرعان ارەكەتتەرى», دەدى فاتيح بيرول. «ەۋروپا رەسەيلىك گازدىڭ تولىعىمەن توقتاتىلاتىنىنا دايىن بولۋى كەرەك. قىس مەزگىلى جاقىنداعان سايىن رەسەيدىڭ نيەتىن تەرەڭىرەك تۇسىنەمىز», دەپ قوستى ول Financial Times گازەتىنە بەرگەن سۇحباتىندا.
وسى حاباردى ەستىگەن ەۋرووداق ەلدەرى قويمالارىن تولتىرۋعا اسىعۋدا, ماسەلەن, گەرمانيا قاراشا ايىنا دەيىن ەلدەگى قوردى 90%-عا دەيىن جەتكىزۋدى كوزدەپ وتىر. بۇگىندە بۇل ەلدىڭ قويماسى وتىننىڭ 45%-نا تولى. وداققا مۇشە مەملەكەتتەر, سونداي-اق وزگە ەلدەردەن, سونىڭ ىشىندە اقش-تان گاز ساتىپ الۋ جانە جاڭارتىلاتىن قۋات كوزدەرىنە كوشۋدى جەدەلدەتۋ ارقىلى رەسەيلىك قازبا وتىندارىنا تاۋەلدىلىگىن ازايتۋعا تىرىسۋدا. دەگەنمەن شەنەۋنىكتەر رەسەيلىك مۇناي مەن گازدان باس تارتۋ كومىردى كوبىرەك تۇتىنۋعا جانە اتوم ەلەكتر ستانسالارىن قولداۋعا اكەلەتىنىن مويىندايدى. سونىمەن قاتار فاتيح بيرول ەۋروپالىق ۇكىمەتتەردىڭ ەنەرگياعا سۇرانىستى ازايتۋ ماقساتىندا قابىلداعان توتەنشە شارالارى ءالى شىرقاۋ شەگىنە جەتە قويماعانىن اتاپ ءوتىپ, ەلدەردى ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن جۇمىستارىن توقتاتپاي, ودان ءارى جانداندىرۋعا شاقىردى.
سوڭعى اپتالاردا ماسكەۋ ەۋرووداقتىڭ بىرنەشە ەلىنىڭ ۋكرايناعا باسىپ كىرۋىنە بايلانىستى كرەملگە سانكتسيا سالۋ شەشىمىنە جاۋاپ رەتىندە ولارعا گاز جەتكىزۋدى قىسقارتتى, كەيبىر ەلگە ءتىپتى توقتاتىپ تاستادى. بالتىق تەڭىزى ارقىلى گەرمانياعا وتەتىن «سەۆەرنىي پوتوك-1» قۇبىرى ارقىلى ەۋروپاعا رەسەيلىك گاز جەتكىزۋ ازايىپ بارادى. وتكەن اپتادا رەسەيدىڭ مەملەكەتتىك «گازپروم» ەنەرگەتيكالىق كومپانياسى قۇبىرى ارقىلى تاسىمالداناتىن گازدى ەكىنشى قايتارا قىسقارتىپ, جەتكىزۋ قۋاتتىلىعىن 40%-عا دەيىن قىسقارتقانىن حابارلادى. سونداي-اق يتالياندىق Eni ەنەرگەتيكالىق كومپانياسى «گازپرومنىڭ» يتالياعا گاز جەتكىزۋىن ەكى ەسە قىسقارتاتىنىن حابارلادى, ول يمپورتتالاتىن گازدىڭ شامامەن 40%-ىن رەسەيدەن الادى. بۇل رەتتە فرانتسۋزدىق GRTgaz جەلى وپەراتورى فرانتسيانىڭ مامىر ايىنىڭ ورتاسىنان بەرى رەسەي گازىن گەرمانيا ارقىلى الماعانىن ايتتى.
ال رەسەي بولسا جوندەۋ جۇمىستارىن العا تارتىپ وتىر. كرەملدىڭ ءباسپاسوز حاتشىسى دميتري پەسكوۆ وتكەن اپتادا رەسەي كاناداعا جوندەۋگە جىبەرىلگەن جابدىقتىڭ قايتارىلۋىن قامتاماسىز ەتە المادى دەگەن بۇرىنعى پىكىرلەرگە سىلتەمە جاساي وتىرىپ, جەتكىزۋدىڭ قىسقارۋىن تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتۋ ماسەلەلەرىمەن بايلانىستىردى.
سايكەسىنشە, گاز باعاسى دا شارىقتاپ بارادى. ەۋروپاداعى ەتالوندىق گاز باعاسى ءبىر مۆت/ساعات ءۇشىن شامامەن 127 ەۋرونى (109 فۋنت ستەرلينگ) قۇرايدى, بۇل ءبىر جىل بۇرىنعى كورسەتكىشپەن سالىستىرعاندا 300%-عا جوعارى.
RBC Europe ساراپشىلارى بولسا ەۋروپالىق ساياساتكەرلەر ءتيىمسىز ارەكەتتەرگە جول بەرمەك دەيدى. ولار Equinor, Shell جانە TotalEnergies گاز جەتكىزۋشىلەرى جانە كومىر ءوندىرۋشى Glencore كومپانيالارى رەسەيدىڭ گاز جەتكىزۋدى قىسقارتۋ ارەكەتىنەن پايدا كورەدى دەپ سانايدى. سارسەنبىدە Ineos Energy امەريكالىق Sempra Infrastructure كومپانياسىمەن 20 جىل بويى سولتۇستىك امەريكادان جىلىنا 1,4 ميلليون توننا سۇيىتىلعان تابيعي گاز جەتكىزۋ تۋرالى كەلىسىمگە قول قويدى. ميللياردەر دجيم رەتكليفف باسقاراتىن Ineos گازدى ساۋدالاپ, ونى ءوز پايداسىنا, ونەركاسىپتىك قىزمەتىنە جاراتۋعا نيەتتى. گاز مەكسيكا شىعاناعىنداعى ەكى جوبا بويىنشا جەتكىزىلەدى.
ەسكە سالساق, ەۋرووداق رەسەيلىك مۇناي مەن گازعا تاۋەلدىلىكتى مۇمكىندىگىنشە تەزىرەك توقتاتۋ ءۇشىن كۇن مەن جەل ەنەرگياسىن ءوندىرۋدى, سونداي-اق كومىردى (قىسقا مەرزىمدە) پايدالانۋ كولەمىن ارتتىرۋدى جوسپارلاعان ەدى. الايدا رەسەي گاز جەتكىزۋدى ازايتىپ, توقتاتقان كەزدە, مۇناي مەن گازدىڭ «قادىرىن» تۇسىنە باستاعان سەكىلدى.