ەنەرگەتيكا مينيسترلىگى رەسەيلىكتەردىڭ كەنەتتەن قارا تەڭىز تابانىنان جارىلعىش زاتتار ىزدەپ كەتۋى قازاقستاننان كاسپي قۇبىر كونسورتسيۋمى ارقىلى شىعاتىن مۇناي كولەمىن ازايتپايدى دەيدى. بىرىنشىدەن, بىزدە قاشاعان كەن ورنى ۋاقىتشا جۇمىس ىستەپ تۇرعان جوق. ياعني مۇناي وندىرمەيدى. سوندىقتان كقك-دە جالقى ايلاقتىق قۇرىلعىنىڭ (نەگىزى كقك-دە 3 ايلاقتىق قۇرىلعى بار) جۇمىس ىستەپ تۇرعانى دا بىزگە مولىنان جەتكىلىكتى.
ساراپشىلار دەرەگىنشە, ءبىر ايلاقتىق قۇرىلعىنىڭ ءوزى تانكەرلەرگە مۇنايدىڭ 50 پايىزىن تيەي الادى. بۇل دەگەنىڭىز – تاۋلىگىنە تاسىمالدانۋعا ءتيىس 1,3 ملن باررەلدىڭ 650 مىڭ باررەلى. ەگەر مولشەرى 10 پايىز بولاتىن رەسەيلىك مۇنايدى الىپ تاستاساق, تاۋلىگىنە جىبەرىلەتىن قازاق مۇنايىنىڭ كولەمى 600 مىڭ باررەل بولادى.
«قاشاعانداعى ماكسيمالدى مۇناي ءوندىرىسى – تاۋلىگىنە 400 مىڭ باررەل نەمەسە 50 مىڭ توننا. مۇناي ءوندىرىسىنىڭ تومەندەگەنىن iacng.kz سايتىنان («مۇناي جانە گاز اقپاراتتىق تالداۋ ورتالىعى» اق – رەد.) دا كورۋگە بولادى. ەگەر قازىر قازاقستان مۇناي ءوندىرىسىن توقتاتقىسى كەلمەسە, وندا تاۋلىگىنە 200 مىڭ باررەلدى باسقا مارشرۋتتارعا قايتا باعىتتاۋى كەرەك», دەپ جازادى Energy Analytics.
قازىر ەلىمىزدەگى تاۋلىكتىك مۇناي ءوندىرىسىنىڭ كولەمى – 200 مىڭ توننا. قازىر قازاق مۇنايىنىڭ 82,65 پايىزى – كقك, 11,25 پايىزى – «اتىراۋ-سامارا», 3,01 پايىزى – اقتاۋ تەڭىز پورتى, 2,59 پايىزى – «اتاسۋ-الاشانكوۋ», 0,49 پايىزى تەمىرجول ارقىلى ەكسپورتتالادى.
«كقك ارقىلى تاسىمال تاۋلىگىنە 141 مىڭنان 124 مىڭ تونناعا دەيىن نەمەسە 12 پايىزعا تومەندەدى. ءتىپتى قاشاعانداعى جوندەۋ جۇمىستارىن ەسەپكە الماعاندا. قۋانىشقا وراي, بۇل جالپى ەكسپورت كولەمىنە اسەر ەتە قويمايدى», دەيدى مۇناي-گاز سالاسىنىڭ ساراپشىسى ابزال نارىمبەتوۆ.
تاعى ءبىر ساراپشى نۇرلان جۇماعۇلوۆتىڭ ايتۋىنشا, مۇناي تاسىمالداۋدا كقك ەڭ وپتيمالدى نۇسقا بولىپ قالا بەرەدى جانە وعان بالاما ويلاپ تابۋ مۇمكىن ەمەس.
«كاسپي قۇبىر كونسورتسيۋمى – تەڭىزگە اپاراتىن ەڭ جىلدام مارشرۋت جانە ءتاريفى دە ىڭعايلى (تونناسىنا 38 دوللار). ينۆەستورلار قۇبىردى 67-دەن 83 ملن تونناعا دەيىن كەڭەيتكىسى كەلىپ وتىر. بالاما رەتىندە باكۋ-تبيليسي-جيھان مارشرۋتىن قاراستىرىپ كورەيىكشى: اتىراۋدان اقتاۋعا دەيىنگى لوگيستيكا – تونناسىنا 30 دوللار; تەڭىز بويىنشا فراحت – تونناسىنا 19 دوللار; باكۋدە جۇكتى اۋىستىرۋ – تونناسىنا 8 دوللار; قۇبىر بويىنشا تاريف – تونناسىنا 32 دوللار. ناتيجەسىندە, تونناسىنا 90 دوللار. قىمبات جانە ۇزاق مارشرۋت. ايتپەسە, جالپى قۋاتتىلىعى جىلىنا 60 ملن توننانى قۇرايتىن قۇبىردىڭ 45 پايىزى عانا تولتىرىلعان. بالاما رەتىندە باكۋ-تبيليسي-جيھانعا ترانزيتتىك مۇناي سانگاچلى تەرمينالى ارقىلى تۇسەدى. بۇل مارشرۋت بويىنشا مۇناي ساپاسى جوعارى (Brent-تەن 3-4 دوللارعا قىمبات), قازاقستاننىڭ كەز كەلگەن مۇنايى ساي كەلە بەرمەيدى. ەڭ باستىسى, كاسپيدىڭ بورلانۋىنا بايلانىستى تانكەرلەر 10 مىڭ توننادان عانا تيەيدى», دەيدى ساراپشى.
ەسكە سالايىق, قاشاعاندا جوندەۋ جۇمىستارى بيىل 1 ماۋسىمدا باستالدى. كەن ورنى 15 شىلدەدە جۇمىسىن قايتا باستاۋعا ءتيىس. تاعى ءبىر ماڭىزدى مۇناي ءوندىرۋشى – «تەڭىز» جوندەۋ جۇمىستارىن 1 تامىز – 1 قىركۇيەك ارالىعىندا جۇرگىزبەك. سوعان بايلانىستى تاۋلىكتىك ءوندىرىس 65,7 مىڭ تونناعا دەيىن ازايادى. قازىرگى ءوندىرىس دەڭگەيى – 81 مىڭ توننا.