ىلگەرى ادىمداعان ىلە اۋدانى الەۋمەتتىك ماسەلەدەن دە ادا ەمەس

اۋداندا 309 كاسىپورىن جۇمىس ىستەيدى, ونىڭ ىشىندە 245 كاسىپورىن وڭدەۋ ونەركاسىبىن وركەندەتىپ وتىر ەكەن. ال وتكەن 5 ايدا اۋداندا  241,6 ملرد تەڭگەنىڭ ءونىمى ءوندىرىلىپ, ءوسىم 19,2 پايىزدى قۇراپتى. ەكونوميكالىق دامۋدىڭ كوشباسشىسىنا اينالعان «فيليپ مورريس كازاحستان», «دجەي تي اي», Raimbek-Agro, Galans Bottlers, «پەرۆىي پيۆزاۆود», «لۋكويل لۋبريكانتس تسەنترالنايا ازيا» سياقتى التى جۇيە قۇراۋشى كاسىپورىن وسى ىلە اۋدانىندا ورنالاسقان. اتالعان ونەركاسىپ ءوندىرىسى اۋدانداعى ءوندىرىس كولەمىنىڭ جارتىسىنان استامىن شىعارادى, ياعني 54 پايىزعا جەتكەن. ناتيجەسىندە, جەرگىلىكتى بيۋدجەتكە تۇسەتىن تۇسىمدەرى دە قوماقتى, ول ۇلەس 42 پايىزعا جەتكەن. جالپى, 2026 جىل­عا دەيىن الماتى وڭىرىندە جالپى قۇنى 1 ترلن تەڭگە بولاتىن 134 ينۆەستيتسيا­لىق جوبالار پۋلى قۇرىلۋدا. ولار­دى جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە 9 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى اشىلادى. مۇنداعى ىلە اۋدانىنىڭ ۇلەسى وراسان. ال اۋدان ينۆەستيتسيا تارتۋ بويىنشا 17 پا­يىز ۇلەسكە يە, بۇل وبلىستاعى ەكىنشى ورىن. سول سياقتى اۋداندا شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋعا جاقسى كوڭىل بولىنگەن. 2021 جىلى «بيزنەستىڭ جول كارتاسى» باعدارلاماسى اياسىندا 213 جوباعا مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلدى.

ىلە اۋدانىندا اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىنىڭ جالپى ەگىس القابى 71,5 مىڭ گەكتاردى قۇرايدى. سول سياقتى جالپى الاڭى 6,9 گەكتار بولاتىن 36 جىلىجاي بار, ءوندىرىس قۋاتتىلىعى جىلىنا 190 توننا, الايدا 25 جىلىجاي جۇمىس ىستەمەي تۇر ەكەن. سۋارمالى جەرلەردى يرريگاتسيالىق جەلىلەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن بيىل «سامبەت» 1,8 مىڭ گەكتار جانە «سۆينوسوۆحوز­نىي» 484 گەكتار ماگيسترالدىق ارنالارىن قالپىنا كەلتىرۋ ماقساتىندا كۇر­دەلى جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلۋدە. مۇنان بولەك, اۋداندا 60,7 مىڭ باس ءىرى قارا بار. سوعان سايكەس بورداقىلاۋ الاڭدارى مەن تاۋارلى ءسۇت فەرما­لارىن كوبەيتۋ مىندەتى كۇن تارتىبىن­دە تۇر. وبلىستاعى 11 قۇس فابريكاسى­­نىڭ تورتەۋى وسى اۋداندا. وڭىردەگى قۇس ەتى مەن جۇمىرتقا وندىرىسىندەگى اۋداننىڭ ۇلەسى قوماقتى.

ارينە, اۋداندا جايىلىمدىق جەردىڭ جەتىسپەۋشىلىگى, تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى, ينجەنەرلىك ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, ءبىلىم مەن دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە باس­قا دا الەۋمەتتىك ماڭىزى زور باعىت­تا شە­شىمىن كۇتكەن ماسەلە دە جوق ەمەس. بۇ­گىندە اۋداندا تۇرعىن ءۇي كەزەگىندە 5 412 ادام تۇر. 2021 جىلى وتەگەن با­تىر كەنتىندە 618 ملن تەڭگەگە ءبىر 60 پاتەر­لى نەسيەلىك ءۇي سالىنعان. ال بيىل اۋداندا 161,3 مىڭ شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي­دىڭ قۇرىلىسى ءجۇرىپ جاتىر. سول سياق­تى مەگاپوليسكە جاقىن ورنالاسقان اۋدان­دا ءۇش اۋىسىمدى مەكتەپ ماسە­لەسى دە وزەكتى. بۇگىنگى تاڭدا وبلىستا وسىنداي 54 مەكتەپ بولسا, ونىڭ جيىر­ماسى ىلە اۋدانىندا, ياعني 3 384 وقۋ­شى ورنىنا تاپشىلىق بار. وسى ماسەلەنى شەشۋ ماقساتىندا 2021 جىلدان باس­تاپ 5 100 وقۋشى ورنىنا ارنالعان 4 مەك­تەپ­تىڭ قۇرىلىسى بورالداي, جاڭا­تالاپ, كوكقاينار, مەجدۋرەچەنسك اۋىلدارىندا جۇرگىزىلۋدە. جوبالاردىڭ جالپى قۇنى – 16 ملرد تەڭگە, وسى جىلى 12 ملرد تەڭگە ءبولىندى. بيىل جاڭاتالاپ اۋىلىن­داعى مەكتەپ قولدانىسقا بەرىلەدى, باسقا مەكتەپتەردىڭ قۇرىلىسى 2023 جىلى اياقتالادى دەگەن ءۇمىت بار.

– جالپى, ىلە اۋدانىندا شەشىمىن كۇتكەن ماسەلەلەر بارشىلىق. سونىڭ ىشىندە جاڭا قايتا وڭدەۋ وندىرىستەرىن اشۋ ءۇشىن ينۆەستورلاردى تارتۋ جۇ­مىس­تارىن تۇراقتى جۇرگىزۋ كەرەك. سىرتقى نارىققا باعدارلانا وتىرىپ, ساپالى اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن ءوندىرۋ ءۇشىن جاڭا تەحنولوگيالاردى بەلسەندى ەنگىزۋ دە ماڭىزدى. پايدالانىلمايتىن جەرلەردى قايتارۋ جانە ولاردى ۇتىمدى پايدالانۋ جۇمىسىن جانداندىرۋ كەرەك. جەردىڭ نىسانالى ماقساتىن نەگىزسىز وزگەرتۋگە ەندى جول بەرىلمەيدى. قولدانىستاعى زاڭنامانىڭ نورمالارىن ساقتاي وتىرىپ, جەكە تۇرعىن ءۇي قۇرى­لىسى ءۇشىن ينجەنەرلىك ينفرا­قۇرى­لىممەن قامتاماسىز ەتىلگەن جەر ۋچاس­كەلەرىن بەرۋ جانە جەر دەرەك­تەرىن تسيفرلاۋ بويىنشا قاجەتتى شارا­لار قابىلدايمىز. حالىقتى ورتالىق­تاندىرىلعان سۋمەن, سۋ بۇرۋ جۇيەسىمەن جانە گازبەن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرىن ەرەكشە باقىلاۋعا الىپ وتىرمىز, – دەيدى الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى مارات سۇلتانعازيەۆ.

الماتى وبلىسى