كۇنى كەشە عانا ۇلت ۇياسى ۇلىتاۋدا وتكەن ۇلتتىق قۇرىلتايدا ەل پرەزيدەنتى «جاڭا قازاقستاندا ەڭبەكقور ادام ەڭ سىيلى ادام بولۋعا ءتيىس» دەپ باسا ايتتى. راسىندا دا, ەڭبەكقور ۇلت – جاھاندىق نارىقتا باسەكەگە قابىلەتتى ەل. ونى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن تەك مەملەكەت قانا ەمەس, وسى ەلدىڭ ءاربىر ازاماتى ىنتالى بولۋى قاجەت. ماسىلدىق پەن عاپىلدىقتان ارىلساق, ەلىمىز ءوسىپ-وركەندەيتىنى حاق. دەمەك جاڭا قازاقستاندى قۇرامىز دەسەك, وسى ءبىر جاعىمسىز ادەتتەن ارىلۋعا ءتيىسپىز. ال ەكى قولعا ءبىر كۇرەك تاپپاي جۇرگەندەردى بارىنشا دەمەپ, ابايشا ايتساق, دۇنيەگە كىرپىش بولىپ قالانۋىنا جاعداي جاساپ, ومىردە ءوز جولىن تابۋعا مۇمكىندىك بەرۋىمىز قاجەت. مەملەكەت باسشىسى وسىنى كوزدەسە كەرەك. «بارشاعا مۇمكىندىك» قوعامدىق قورىنىڭ ماقسات-مىندەتى دە وسى. ءبىزدىڭ باستاعالى وتىرعان اۋقىمدى ءارى سالماقتى جوبامىز ەلدەگى ساياسي وزگەرىسپەن ۇندەسىپ تۇرعانداي.
ءيا, ەلدە تۇبەگەيلى ساياسي رەفورمالار مەن ەكونوميكالىق وڭ وزگەرىستەردىڭ باستالعانى جالپاق جۇرتقا ءمالىم. بەت الار باعىتىمىز دا ايقىندالدى. مەملەكەت باسشىسى مەجەلەپ وتىرعان ماڭىزدى مىندەتتەردى ويداعىداي ىسكە اسىرۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك ورگانداردىڭ, بيزنەس پەن ازاماتتىق قوعامنىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرى كەرەك. بابالارىمىز وسيەت ەتكەندەي, جۇمىلا كوتەرگەن جۇكتىڭ جەڭىل بولارى اقيقات. قولعا الىنىپ جاتقان رەفورمالار بارىمىزگە ورتاق دۇنيە ەكەنىن ەسكەرسەك, ونى جۇزەگە اسىرۋعا حالىقتىڭ بارلىق ساناتى تەگىس اتسالىسۋعا ءتيىس. بۇل رەتتە ازاماتتىق قوعامعا ارتىلار جاۋاپكەرشىلىك زور.
ءاربىر قازاقستاندىق تۇراتىن جەرى مەن الەۋمەتتىك جاعدايىنا قاراماستان, ءوز قابىلەت-قارىمىنا قاراي ءبىلىم الىپ, جۇمىس ىستەۋگە, تابىس تابۋعا, وسىلايشا قوعامعا پايدالى بولۋعا ناقتى مۇمكىندىگى بار ەكەنىن ءتۇسىنۋى كەرەك. قوعامدىق قور ەلدەگى ءار تۇرعىننىڭ ومىردەن ءوز ورنىن تابۋى ءۇشىن لايىقتى جاعداي جاساۋ جولىندا جۇمىس ىستەۋدى كوزدەپ وتىر. وسىلايشا, بيلىكتىڭ باستامالارى مەن بۇقارانىڭ باستى تالابىنا دانەكەر كوپىرگە اينالماق نيەتىمىز بار.
ءبىرىنشى كەزەڭدە قور ءوزىنىڭ جۇمىس ءتاسىلىن ەلدەگى اسا ماڭىزدى اۋماقتاردا سىناقتان وتكىزىپ كورمەك. سودان كەيىن ەل جاستارى, جۇمىسسىزدار جانە ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندار ءۇشىن ءبىرتۇتاس ەكوجۇيە قۇرماق. العاشقى تاڭداۋ الماتى اگلومەراتسياسىنا ءتۇستى. قور ءوز جۇمىسىن وسى اۋماقتان باستاۋدى ءجون كورىپ وتىر. ونىڭ وزىندىك سەبەپتەرى بار. بىرىنشىدەن, الماتى اگلومەراتسياسىنا ءىرى مەگاپوليستەن بولەك, الماتى وبلىسىنىڭ 5 قالاسى مەن 6 اۋدانى, 50 اۋىلدىق وكرۋگى ەنىپ وتىر.
ەكىنشىدەن, بيىلعى قاڭتار وقيعاسى اتالعان وڭىردەگى جاعدايدىڭ كۇردەلى ەكەنىن كورسەتتى. ستاتيستيكالىق دەرەكتەرگە سۇيەنسەك, رەسپۋبليكاداعى جۇمىسسىزداردىڭ 18 پايىزى جانە ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعانداردىڭ 14 پايىزى الماتى اگلومەراتسياسىنا تيەسىلى ەكەن. سونداي-اق وقۋعا ءھام جۇمىس ىستەۋگە ق ۇلىقسىز NEET جاستاردىڭ دا ۇلەسى جوعارى. ولاردى لايىقتى ەڭبەك پەن تابىس يدەولوگياسىنا تارتۋ ءۇشىن ستاندارتتى ەمەس ەرەكشە تاسىلدەر كەرەك.
سوندىقتان قوعامدىق قور لايىقتى ەڭبەك پەن تابىستىڭ جاپپاي يدەولوگياسىن قالىپتاستىرۋ ارقىلى اعارتۋ جۇمىستارىن جۇرگىزبەك نيەتتە. جاستارمەن جۇمىس ىستەۋدى ۇيىمداستىرۋ دا ماڭىزدى باعىتتىڭ ءبىرى رەتىندە تاڭدالىپ وتىر.
ەندى قور جۇمىسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنا توقتالايىق.
ءبىرىنشى – جۇمىسسىزدار مەن ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعانداردىڭ ناقتى سانىن انىقتاۋ. ول ءۇشىن اتالعان وڭىردەگى جۇمىسسىز حالىقتىڭ ەرەكشەلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, مۇمكىن دەگەن قۇرالدىڭ بارلىعى ىسكە قوسىلادى. ياعني اۋلالاردى تەگىس ارالاۋ, كولل-ورتالىقتىڭ جۇمىسىن ۇيىمداستىرۋ, ادام كوپ جينالاتىن بازار, ۆوكزال سەكىلدى جەرلەردە مامانداندىرىلعان اقپاراتتىق-كونسۋلتاتسيالىق جىلجىمالى پۋنكتەر ورناتۋ, جۇمىسپەن قامتۋ ورتالىقتارىمەن ءوزارا ءىس-قيمىل جاساۋ, سونداي-اق جۇمىستىڭ جوقتىعى تۋرالى ىڭعايلى ءارى جىلدام فورماتتا مالىمدەۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن ءموبيلدى قوسىمشا ىسكە اسىرىلاتىن بولادى.
ەكىنشى – لايىقتى ەڭبەك يدەولوگياسىنا تارتۋ ماقساتىندا ولاردىڭ پسيحوپورترەتى مەن مىنەز-ق ۇلىق ۇلگىلەرىنە سۇيەنە وتىرىپ, ءارى قاراي جۇمىس ىستەۋدىڭ قاجەتتى ادىستەرى انىقتالادى. بۇل كەزەڭدە الەۋمەتتانۋشىلار مەن پسيحولوگتەردى تارتا وتىرىپ, ازاماتتاردىڭ نەگىزگى ساناتتارى ايقىندالادى. ساناتتارعا سۇيەنە وتىرىپ, ولارمەن جۇمىس ىستەۋدىڭ جوسپارلارى قولدانىلماق.
ماسەلەن, ومىردەگى باعدارىن جوعالتىپ العاندار بار. ولاردى سپورت پەن مادەنيەتتەگى بەلگىلى تۇلعالاردىڭ, اۋىل اقساقالدارىنىڭ, ءدىن وكىلدەرىنىڭ كومەگىمەن قالىپتى ومىرگە اكەلۋ قاجەت. ياعني بۇل سانات ءۇشىن اعارتۋشىلىق جانە تاربيەلىك جۇمىستاردى مىندەتتى تۇردە جۇرگىزۋ كەرەك. ايتالىق, سپورت سەكتسيالارىن ءتيىمدى پايدالانۋ جوسپارلانۋدا. بۇل جەردە جاتتىقتىرۋشىلار مەن تالىمگەرلەردىڭ جاستار اراسىندا وقۋ, جۇمىس ىستەۋ جانە موبيلدىلىك سەكىلدى قۇندىلىقتاردى قامتيتىن كوۋچينگ ادىستەمەسىن ۇستانۋى ماڭىزدى. قازىرگى جاستار دىنگە جاقىن. سوندىقتان قوعامدىق قور يمامدارمەن بىرلەسىپ جۇمىس ىستەۋگە دايىن. ءدىن وكىلدەرى جاستاردىڭ بويىنا ىزگىلىكتىڭ ءدانىن سەبەرى داۋسىز.
تاعى ءبىر ماڭىزدى ساناتقا نارىقتاعى ناقتى جاعدايلار مەن سۇرانىستارعا سايكەس كەلەتىن كاسىبي ەڭبەك داعدىسى جوق ادامداردى جاتقىزۋعا بولادى. ولاردى وزەكتى, ساپالى جانە قولدانبالى بىلىكتىلىك تالاپتارىنا قىسقا مەرزىمدى وقىتۋ ارقىلى قاتارعا قوسۋ كەرەك. بۇل رەتتە ستاندارتقا سايكەس ماماندىقتار مەن وقۋ ماتەريالدارىن سالالىق كاسىپورىنداردىڭ وزدەرى, ياعني مۇددەلى جۇمىس بەرۋشىلەر تىكەلەي وزدەرى بەرەتىن بولادى. سونداي-اق جۇمىس ىستەپ تۇرعان كوللەدجدەردىڭ تيىمدىلىگىنە تالداۋ جاسالادى. ولاردىڭ جۇمىسى بيزنەستىڭ قاتىسۋىمەن ءوڭىر ەكونوميكاسى مەن كاسىپورىنداردىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە قاراي ناقتى دۋالدى ءبىلىم بەرۋگە قايتا قۇرىلاتىن بولادى.
وقىتۋ قوردىڭ ونلاين-پلاتفورماسىنداعى تەوريالىق بولىكتەن جانە كاسىپورىنداردىڭ الاڭىنداعى مىندەتتى پراكتيكالىق بولىكتەن تۇرادى. ونىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ءاربىر ءبىلىم الۋشى وقىتۋ باعدارلاماسىنا قوسىلعان سالا كاسىپورىندارى مويىندايتىن سەرتيفيكات الادى. سونداي-اق جاتاقحانامەن قامتي وتىرىپ, جەدەل قۇرىلاتىن مودۋلدىك وقۋ ورتالىقتارىن ىسكە اسىرۋ ۇسىنىلىپ وتىر. ولاردىڭ نەگىزىندە قىسقا مەرزىمدە (1 ايدان 3 ايعا دەيىن) نارىق قاجەتتىلىگىنە قاراي ءتۇرلى ماماندىقتارعا (قۇرىلىسشىلار, قوعامدىق تاماقتاندىرۋ, تىگىنشىلەر جانە تاعى باسقالارى) ۇيرەتۋگە بولادى. وقۋ اياقتالعان سوڭ تۇلەكتەر جۇمىسقا ورنالاستىرىلادى جانە ولاردىڭ مارتەبەسىنە ودان ءارى مونيتورينگ جۇرگىزىلەدى.
كاسىپكەرلىك داعدىسى بار ادامداردىڭ ساناتىنا دا ءمان بەرۋ ماڭىزدى. ولارعا ءوڭىردىڭ قاجەتتىلىكتەرىنە سايكەس ناقتى بيزنەستى جۇرگىزۋ ءۇشىن قىسقا مەرزىمدى وقىتۋ ارقىلى كومەكتەسۋگە بولادى. بۇل جۇمىسقا تاڭدالعان سالالارداعى كاسىپكەرلەر بارىنشا تارتىلماق. وقىتۋ ونلاين-پلاتفورمادا تۇسىنىكتى ءارى قولجەتىمدى فورماتتا جۇرگىزىلەدى. وقۋ ماتەريالدارى الەۋەتتى بيزنەس-تاۋاشالاردى قامتيدى. سونداي-اق تاڭدالعان قىزمەت ءتۇرى بويىنشا سۇرانىستى, باسەكەلەستەردى, رەتتەۋشىلىك تالاپتاردى تۇسىنۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ءوڭىردىڭ سالالىق ەرەكشەلىگىن ەسكەرە وتىرىپ, ءسۇت, ەت, ازىق دايىنداۋ ءوندىرىسىنىڭ تەحنولوگيالىق كارتالارى نەگىزىندە قولدانبالى اگروقۇزىرەتكە باسا نازار اۋدارىلادى. بۇل حالىقتىڭ كووپەراتسيالىق وتكىزۋ تىزبەكتەرىنە كىرىگۋگە جول اشادى.
قىسقاسى, ءبىز اتاعان قادامنىڭ ءبارى حالىقتىڭ ساۋاتتىلىعىن ارتتىرۋعا, جاستار مەن حالىقتىڭ الەۋمەتتىك وسال توپتارىنىڭ ىسكەرلىك باستامالارىن جۇزەگە اسىرۋعا جاعداي جاسايدى.
ءتورتىنشى – قوردىڭ جوعارىدا اتالعان مىندەتتەرىن ىسكە اسىرۋدىڭ نەگىزگى قۇرالدارى تسيفرلى پلاتفورما (ونلاين), سونداي-اق جۇمىسسىزدارمەن جانە ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندارمەن تىكەلەي بايلانىسقا ارنالعان «مۇمكىندىكتەر نۇكتەسى» ءموبيلدى پاۆيلوندارى (وففلاين) قۇرىلادى.
ونلاين پلاتفورما – 24/7 رەجىمىندە اۋديتوريامەن ۇزدىكسىز ءوزارا ءىس-قيمىل جۇرگىزۋدىڭ نەگىزگى قۇرالى. پلاتفورما جۇمىسىنىڭ باستى قاعيداسى – سەنىمدى, اقپاراتتىق-اعارتۋشىلىق جانە وقىتۋ ورتاسىن قۇرۋ. ياعني اركىم ءوزىنىڭ مارتەبەسى مەن الەۋمەتتىك حال-احۋالى تۋرالى مالىمدەي الادى. قولجەتىمدى فورماتتا وقۋدان ءوتىپ, ءوزىنىڭ دامۋى مەن تابىسىنىڭ الەۋەتىن تۇسىنە الاتىن جاعدايعا جەتەدى. سونىمەن قاتار جۇمىسقا ورنالاسۋ مۇمكىندىگىنە يە جانە كەرى بايلانىس ەشقاشان ۇزىلمەيدى. ونلاين پلاتفورما ءموبيلدى قوسىمشا تۇرىندە ىسكە اسىرىلادى. ال وقىتۋ ماتەريالدارى بەينە جانە گرافيكالىق فورماتتا بولادى.
موبيلدىك پاۆيلوندار تسيفرلى پلاتفورما مەن ماقساتتى اۋديتوريا اراسىنداعى بايلانىستىرۋشى بۋىن قىزمەتىن اتقارادى. ول جۇمىسسىزدارمەن جانە ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعاندارمەن تىكەلەي جانە پرواكتيۆتى بايلانىس ورناتۋعا, تۇراقتى كەرى بايلانىس ورناتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. قىسقاسى, جۇمىس ىزدەۋدىڭ, جۇمىسپەن قامتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا كونسۋلتاتسيالار وتكىزۋدىڭ جانە مەملەكەتتىك جۇمىسپەن قامتۋ باعدارلامالارىنا قاتىسۋدىڭ, پسيحولوگيالىق كومەكتىڭ بالامالى ورنىنا اينالادى.
«مۇمكىندىكتەر نۇكتەسى» بازار, اۆتوۆوكزال, ءىرى ساۋدا ورتالىعى سەكىلدى ادام كوپ جينالاتىن جەرلەردە ورنالاستىرىلادى. پاۆيلونداردان بولەك, كوشپەلى كونسۋلتانتتار بۇكىل ءوڭىر بويىنشا جۇمىسسىزدار مەن ءوزىن ءوزى جۇمىسپەن قامتىعانداردى كەڭىنەن قامتيتىن بولادى.
ءبىز اتاعان قۇرالدار جۇمىسسىزداردىڭ كوكەيدە جۇرگەن كوپ ساۋالىنا جاۋاپ الۋعا, جۇمىسسىزدىقپەن جانە الەۋمەتتىك قاۋىپسىزدىكپەن بەتپە-بەت قالۋ قورقىنىشىن جويۋعا, سونداي-اق ولاردى لايىقتى جۇمىس پەن تابىسقا ىنتالاندىرۋعا مۇمكىندىك بەرەرىنە سەنىمدىمىز. مەجەلەنگەن دۇنيەلەر ارنايى باعىت رەتىندە حالىق تابىسىن ارتتىرۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسىنا ەنگىزىلسە دە قۇبا-قۇپ.
مىنە, ماقساتىمىز ايقىن, مىندەتىمىز انىق, مەجەمىز بەلگىلى. ماقساتىمىز – مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ ىرگەلى باستامالارىن قولداي وتىرىپ, بيلىك پەن بۇقارا اراسىنداعى الشاقتاپ كەتكەن بايلانىستى جالعاۋ, نىعايتۋ, قوعامداعى وزەكتى ماسەلەلەردى شەشۋگە اتسالىسۋ. مەجەمىز – حالىقتى, اسىرەسە جاستاردى ماسىلدىق سانادان ارىلتىپ, ومىردەن ءوز ورنىن تابۋعا, قوعامعا پايدالى ادام بولۋعا ۇيرەتۋ ءھام سوعان جاعداي جاساۋ. اباي «ادام بول – مال تاپ» دەيدى. حاكىمنىڭ مەڭزەپ وتىرعانى ادال ەڭبەك قوي. ءبىزدىڭ دە كوزدەگەنىمىز – سول, ەلدى ەڭبەككە ىنتالاندىرۋ.
قارعا تامىرلى قازاقتىڭ ارمانىنا اينالعان ادىلدىك ورناتۋ, بارشاعا بىردەي مۇمكىندىك ۇسىنۋ, حالىقتىڭ ءومىر ساپاسىن جاقسارتۋ, تۇرمىس جاعدايىن تۇزەۋ, ءال-اۋقاتىن ارتتىرۋ سەكىلدى باستامالار كوپشىلىك كوڭىلىنە ۇلكەن سەنىم ۇيالاتۋدا. دەمەك جاڭا قازاقستان – بارشاعا بەرىلگەن مۇمكىندىك.
باستاعان ءىسىمىز بەرەكەلى بولعاي!
ابىلاي مىرزاحمەتوۆ,
«بارشاعا مۇمكىندىك» قوعامدىق قورى
قامقورشىلىق كەڭەسىنىڭ توراعاسى