ۇيىمنىڭ ەۋرازيالىق ولشەمدەرى

جۋىردا وڭتۇستىك كو­رەيانىڭ استاناسى سەۋلدە ەقىۇ-نىڭ ازياداعى ارىپتەستە­رىمەن كونفەرەنتسياسى بولىپ ءوتتى. ەقىۇ-نىڭ ەكى ارىپتەس ەلدەر توبى: ازيالىق جانە جەرورتاتەڭىزدىك توبى بار ەكەنى بەلگىلى. ازيالىق ءارىپ­تەستەر قاتارىنا التى ەل جاتا­دى, ولار – جاپونيا, كورەيا, تاي­لاند, اۋعانستان, موڭعوليا جانە اۆستراليا. اۆستراليا بۇل توپقا وتكەن جىلدىڭ جەلتوقسانىندا عانا كىرگەن.

تالعات جۇماعۇلوۆ” – ۆەنادان.

ارىپتەس ەلدەر باقىلاۋشى رەتىن­دە ەقىۇ مەم­لەكەتتەرى باسشىلا­رىنىڭ, سىرتقى ىستەر مينيسترلەرى كەڭەسىنىڭ بارلىق كەزدەسۋلەرىنە, سون­داي-اق قوعامنىڭ تۇراقتى كەڭە­سىنىڭ اپتا ساي­ىنعى وتىرىستارىنا قاتىسادى. سونىمەن قاتار, جۇيەلى تۇردە (شامامەن ايىنا ءبىر رەت) ەقىۇ-نىڭ جانە ارىپتەس ەلدەردىڭ بايلانىس توپ­تارى ەلشىلەر دەڭ­گەيىن­دە ۆەنادا كەزدەسۋ ءوت­كىزىپ تۇرادى. جىلىنا ءبىر رەت ارىپتەس ەلدەرمەن جوعارى دەڭگەيدەگى كونفەرەنتسيا وتكىزىلەدى. ەقىۇ-نىڭ جان-جاقتى قاۋىپ­سىزدىكتى ىنتىماقتاستىق جانە ۇنقاتىسۋ جولىمەن ىلگەرىلەتۋ تۋرالى تۇجىرىمداماسى قانداي جولمەن ازيا ءۇشىن قۇلشىندىرۋشى يدەيا بولا الادى؟ بۇل ماسەلە ۇيىم­نىڭ ازيالىق ارىپتەستەرىمەن كون­فەرەنتسياسىندا نەگىزگى تاقىرىپقا اينالدى. شاراعا ەقىۇ-نىڭ ازيا­داعى بارلىق التى ارىپتەسى قاتىستى. ەكى كۇنگە سوزىلعان كونفەرەن­تسيانىڭ ءبىر وتى­رىسىندا سولتۇستىك-شىعىس ازياداعى قاۋىپ­سىزدىك ماسەلەلەرى بويىنشا جان-جاقتى ىن­تىماقتاستىق جانە كورفۋ ۇدەرىسىنىڭ – ەۋ­رو­پاداعى بولاشاق قاۋىپسىزدىك تۋرالى ۇنقا­تى­سۋ­دىڭ تاجىريبەسى تالقىلاندى. ەۋروپا­داعى جانە ازياداعى قاۋىپسىزدىكتىڭ ءوزارا باي­لا­نىسىن ەسكەرەتىن بولساق, بۇل ۇدەرىسكە ازيالىق ارىپتەستەر قوساتىن ۇلەس ايرىقشا ماڭىزدى. “ەقىۇ-عا توراعالىق ەتۋشى ازيانىڭ تۇڭعىش مەملەكەتى رەتىندە قازاقستان ءبىزدىڭ ورتاق قاۋىپسىز­دىگىمىزدىڭ ەۋرازيالىق ولشەمىنە ايرىقشا كوڭىل ءبولىپ, ەقىۇ-مەن ازيالىق ارىپتەستەر اراسىنداعى ىنتىماقتاستىقتى وڭىرلىك قاۋىپ­سىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى نىعايتۋ ماقساتىندا دامىتا بەرمەك”, – دەدى ەقىۇ-عا توراعا ەل رەتىندەگى قازاقستاننىڭ اتىنان ءسوز سويلەگەن سىرتقى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى كونستانتين جيگالوۆ. “ازيالىق ارىپتەستەر ەقىۇ ءۇشىن اسا باعالى اكتيۆ بولىپ تابى­لادى. ءبىزدىڭ ۇنقاتىسۋىمىز بەن ىنتىماقتاستىعىمىز بەلسەندى دە سەرپىندى دامىپ كەلەدى. ءبىز بىرلەسىپ تارتىمدى دا ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزە الامىز”, – دەپ اتاپ ءوتتى ول. كورەيا رەسپۋبليكاسى سىرت­قى ىستەر ءمينيسترىنىڭ ورىنباسارى چۋن يۋن ۆۋ وڭىردەگى احۋال تۋرالى ايتىپ, كورەيانىڭ ەقىۇ-مەن تىعىز بىرلىكتە جۇمىس ىستەۋ نيە­تىندە ەكەنىن جانە سولتۇستىك-شى­عىس ازيادا جان-جاقتى قاۋىپسىزدىك تەتىكتەرىن قۇرۋدا ۇيىمنىڭ ءتاجى­ريبەسىن پايدالاناتىنىن مالىمدەدى. ەقىۇ-نىڭ باس حاتشىسى مارك پەررەن دە بريشامبو ەقىۇ-نىڭ “قاۋىپسىزدىك ءۇشىن مەملەكەتتەر اراسىنداعى ساياسي-اسكەري ىنتى­ماق­تاستىق, ەكونوميكا جانە ەكولو­گيا سالالارىنداعى پاراساتتى باس­قا­رۋ, زاڭ ۇستەمدىگى قاعيداتىن, ادام قۇقىقتارىن جانە دەموكرا­تيالىق قۇقىقتاردى, سونداي-اق نەگىزگى بوس­تاندىقتاردى ساقتاۋ قاجەت دەيتىن سەنىمگە نەگىزدەلەتىن” قاۋىپسىزدىككە دەگەن جان-جاقتى كوزقاراستىڭ قۇندىلىعى تۋرالى مالىمدەدى. دە بريشامبو سونداي-اق اۋعان­ستانداعى جانە ونىمەن كورشىلەس وڭىرلەردەگى قاۋىپسىزدىكتى ورنىق­تىرۋدا ەقىۇ جۇرگىزىپ جاتقان جۇمىستارعا توقتالدى. اۋعانستان 2003 جىلدان باستاپ ەقىۇ-نىڭ ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ارىپتەسى بولىپ تابىلادى. ەقىۇ جانىنداعى گرەكيا ەلشىسى, ازيالىق بايلانىس توبى­نىڭ ءتورايىمى مارا ماريناكي ىنتىماقتاستىق جونىندەگى ازيالىق ارىپتەستەر كونفەرەنتسياسىنا العاش رەت قاتىسىپ وتىرعان اۆستراليانى قۇتتىقتادى. بۇل ەلدىڭ مۇددەلىلىگى “ەقىۇ-نىڭ تارتىمدىلىق كۇشىن جانە ازيالىق بايلانىس توبىنىڭ ومىرشەڭدىگىن دالەلدەيدى”, دەپ اتاپ ءوتتى ماريناكي. كونفەرەنتسيا اياسىنداعى ءبىر وتىرىس قاۋىپسىزدىك ماسەلەسىنە ايەلدەر قوسىپ وتىرعان ۇلەسكە ارنالدى. ەقىۇ-نىڭ ازيالىق ارىپتەستىگى اياسىندا مۇنداي شارا العاش رەت وتكىزىلدى.