الماتى قالاسىنداعى قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ دوستىق ۇيىندە زيالى قاۋىم وكىلدەرى باس قوسىپ, جاڭا مىندەتتەر مەن باستامالارعا جول اشقان جاڭا قازاقستاننىڭ بولاشاعى جايلى پىكىر الماستى.
ءىس-شارا وتكەن دوستىق ءۇيىنىڭ عيماراتى وسىدان 50 جىل بۇرىن ىرگەتاسىن قالاعان. وسى مەرەيلى كۇنتىزبەگە ورايلاستىرعان جيىندا قازاق جانە وزگە ۇلت وكىلدەرىنەن شىققان اقىن-جازۋشىلاردىڭ قازاق جانە وزگە تىلدەرگە اۋدارىلعان شىعارمالارىنان كورمە ۇيىمداستىرىلدى. الماتىداعى زيالى قاۋىم, شىعارماشىلىق وكىلدەرى باس قوسقان القالى جيىنعا قحا توراعاسىنىڭ ورىنباسارى مارات ءازىلحانوۆ, مەملەكەت باسشىسىنىڭ كەڭەسشىسى مالىك وتارباەۆ قاتىستى.
جيىن بارىسىندا ۇلت ۇلىلىعىنىڭ قايتا جاڭعىرىپ, مەملەكەتتىڭ نىعايىپ, كۇش الۋىنا قازاقستاننىڭ ءاربىر جاس ازاماتى مۇددەلى دەگەن ماسەلەلەر قوزعالدى. اسسامبلەياعا ەلدىڭ جاڭا ءيميدجىن جانە ۇلتتىڭ جاڭا بىرەگەيلىگىن قالىپتاستىرۋعا ۇلەس قوسۋ, قوعامدىق ديپلوماتيانى دامىتۋ مەن دوستىق ەلشىلەرىنىڭ كورپۋسىن كەڭەيتۋ سياقتى مىندەتتەر جۇكتەلىپ وتىر. سونداي-اق كەزدەسۋ شەڭبەرىندە ەتنومادەني بىرلەستىكتەرمەن ءوزارا ءىس-قيمىلدىڭ وزەكتى تۇستارى دا ايتىلدى. قحا تاراپىنان كەز كەلگەن ۋاقىتتا ءىس-قيمىل كەزەڭدەرىنە دايىن ەكەندىگى ايتىلدى.
جيىن بارىسىندا ءسوز تىزگىنىن العان مالىك وتارباەۆ رەفەرەندۋم ناتيجەسى قازاقستاندىقتاردىڭ ىشكى مادەنيەتىنىڭ, ساياسي مادەنيەتىنىڭ جاڭا ساپالىق دەڭگەيگە كوتەرىلگەنىن, ساياسي وزگەرىستەردى قالايتىنىن, سونىمەن بىرگە ەل بولاشاعىنا دەگەن الاڭ كوڭىلىن دە كورسەتكەنىن ايتتى. «قوعامداعى وزگەرىستەردى ەل كورىپ-ءبىلىپ وتىر. بيلىك پەن قوعام اراسىنداعى سەنىمسىزدىك سيندرومى سەيىلە ءتۇستى. حالىقتىڭ ساياسي مادەنيەتى مەن كوزقاراسى دا وزگەرىستەرگە قاراي بەيىمدەلىپ, جوعارىلاپ كەلەدى. دەمەك بۇل قوعامداعى ساياسي مادەنيەتتىڭ قالىپتاسا باستاعاندىعىنىڭ بەلگىسى بولسا كەرەك. بىرلىگىمىزدى ساقتاي وتىرىپ, ساياسي مادەنيەتىمىزدى دامىتۋ ماڭىزدى», دەپ اتاپ ءوتتى م.وتارباەۆ.
«ۆايناح» چەشەن-ينگۋش ورتالىعىنىڭ مادەنيەتتى دامىتۋ قاۋىمداستىعىنىڭ تەڭ توراعاسى مۋراد احمەدوۆ ءوز سوزىندە رەفەرەندۋم ناتيجەسى تەك مەملەكەتتىك قۇرىلىمدى, بيلىك جۇيەسىن عانا ەمەس, قوعامدىق ساناداعى وزگەرىستەرگە دە سەبەپ بولۋى ءتيىس ەكەنىن ايتتى.
«تاۋەلسىزدىكتەن بەرگى ۋاقىتتاعى ساياسات قازاقستاندا تۇراتىن وزگە ۇلت وكىلدەرىنە قىسىم كورسەتتى دەپ ەشكىم ايتا المايدى. كەرىسىنشە ەگەمەندىك جەكەلەگەن ۇلتتاردىڭ مادەنيەتتى دامىتۋ قاۋىمداستىعى ارقىلى ۇلتتىق مادەنيەتىن دامىتۋعا مۇمكىندىك بەردى. ەندىگى جەردە قحا مەملەكەتتىك ءتىل – قازاق ءتىلىن دامىتۋدى باستى باعدارعا الۋى ءتيىس. ءتىل ماسەلەسىنىڭ ايتىلىپ كەلە جاتقانىنا 30 جىل بولدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ومىرگە كەلگەن بالا 30 جاستاعى ات جالىن تارتىپ مىنگەن ازامات بولدى. ءتىلدىڭ ساياسات شەڭبەرىنە سىيمايتىن نازىك قۇبىلىس ەكەنىنە ءبارىمىز كۋا بولدىق. ەندىگى جەردە قازاقستاننىڭ مەملەكەتتىك ءتىلى وسى ەلدە تۇراتىن بارلىق ۇلت پەن ۇلىستى بىرىكتىرەتىن, ورتاق ماقساتقا جۇمىلدىراتىن ءتىل ەكەنىن دالەلدەيىك» دەپ ءسوزىن تۇيىندەدى م.احمەدوۆ.
الماتى