ەسىمى التى الاشقا بەلگىلى اقىن, قازاق ادەبيەتىنىڭ جاڭا زامانداعى ىرگەتاسىن قالاۋشىلاردىڭ ءبىرى عالىم مالدىباەۆتىڭ تۋعانىنا وسى كۇندەرى 120 جىل تولىپ وتىر. وسىعان وراي پەتروپاۆل قالاسىنداعى ورتالىق كوشەدە اقىن قىزمەت ىستەگەن «سولتۇستىك قازاقستان» گازەتىنىڭ بۇرىنعى عيماراتىنىڭ قابىرعاسىنا ەسكەرتكىش تاقتا ورناتىلدى.
بۇل عيمارات كەزىندە وبلىستىق پارتيا كوميتەتى ورنالاسقان تاريحي ورىن ەدى. ونىڭ قابىرعاسىنا جۇمابەك تاشەنوۆكە جانە تاعى باسقا بەلگىلى ادامدارعا ارنالعان ەسكەرتكىش تاقتالار ىلىنگەن. عالەكەڭە ارنالعان تاقتا سول قاتاردا ج.تاشەنوۆتەن كەيىنگى ورىنعا قويىلدى.
ەسكەرتكىش تاقتانى قويۋ سالتاناتىندا وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى عاني نىعمەتوۆ وبلىس اكىمى قۇمار اقساقالوۆتىڭ قۇتتىقتاۋىن وقىدى. رەفەرەندۋمنىڭ الدىندا جۇرتشىلىقپەن كەزدەسۋگە كەلگەن پرەزيدەنت ق.توقاەۆتىڭ كەڭەسشىسى مالىك وتارباەۆ تا ءوزىنىڭ قۇتتىقتاۋ سوزدەرىن ايتتى. ل.ن.گۋميلەۆ اتىنداعى ەۋرازيا ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى, بەلگىلى عالىم سەرىك نەگيموۆ تە عالىم مالدىباەۆتىڭ العاشقى زەرتتەۋشىسى رەتىندە ءوزىنىڭ جىلى لەبىزىن جەتكىزدى. سونىمەن قاتار ەل گازەتى «ەگەمەننىڭ» باس رەداكتورى عابيت مۇسىرەپ تە ءوزىنىڭ وزەكجاردى سوزدەرىن ايتۋمەن قاتار گازەتتىڭ باسشىسى دارحان قىدىرالىنىڭ قۇتتىقتاۋىن وقىپ بەردى. وبلىس اقساقالدارىنىڭ اتىنان سويلەگەن ق.قاليەۆ جانە اقىننىڭ تۋعان جەرى – شال اقىن اۋدانىنان ارنايى كەلگەن دەلەگاتسيا وكىلدەرى جەرلەستەرىنە جاسالعان قۇرمەتكە ريزاشىلىقتارىن ءبىلدىردى.
عالىم مالدىباەۆ حالقىمىزدىڭ تاريحىنداعى كەڭەستىك كەزەڭنىڭ باسىندا بەلسەندى قىزمەت اتقارعان جان. ونىڭ قالامىنان «قىرىم قىزى» سياقتى ەپيكالىق پوەما دا دۇنيەگە كەلگەن. سونىمەن بىرگە زامانا كۇيىنە ءۇن قوسقان «باتىر تۋرالى جىر», «اق كەلىن», «قورقىت باتىر» سياقتى جىرلارى دا وقىرمان ولجاسىنا اينالدى. ول ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى جوعارى قايراتكەر دە بولعان. اقمولادا شىققان «جاڭا ارقا», ورالدا تۇساۋى كەسىلگەن «قىزىل تۋ», پاۆلوداردا جارىق كورگەن «كولحوز», بالقاشتا شىققان «بالقاش جۇمىسشىسى», باياندا اشىلعان «لەنين جولى» گازەتتەرىن العاش ۇيىمداستىرعان عالەكەڭ. ءاربىر گازەت اياعىنان تۇرعاننان كەيىن وكىمەت ونى جاڭا باسىلىم اشۋعا جۇمساپ وتىرعان. «سوتسياليستىك قازاقستاننىڭ» وڭتۇستىك وڭىرلەردەگى ءتىلشىسى قىزمەتىن دە اتقارعان. 1937-1938 جىلدارداعى قاندى قاساپتا ءسىبىر ورماندارىن ساعالاپ, دەنساۋلىعىنان ايىرىلعان. سودان كەيىن تەك تۋعان جەرىندە عانا قىزمەت ەتۋگە ءماجبۇر بولادى. الدىمەن وبلىس ورتالىعىندا, ارتىنان اۋاسى تازا اۋىلدا تۇرۋعا تۋرا كەلەدى. بىراق عالەكەڭ مۇندا دا قىزمەت ەتىپ, مەكتەپتە مۇعالىم بولدى, ءوڭىردىڭ قوعامدىق ومىرىنە بەلسەنە اتسالىستى. وبلىس اقىندارىنىڭ باسىن جيناپ, دۇركىن-دۇركىن ايتىس ۇيىمداستىرىپ تۇردى. «وبلىستىڭ حالىق اقىنى» اتاعىن العان يگىباي الىباەۆ, احمەتجان نۇرتازين, تەمىرعالي قاسەنوۆ, ۋاحيت تەمىربەكوۆ جانە باسقالارى ع.مالدىباەۆتىڭ اقىل-كەڭەستەرىن الىپ, اقىندىق دارىندارىن ۇشتاپ وتىرعان. سونىمەن قاتار عالەكەڭ بولاشاققا جول سىلتەپ, ءتۇزۋ باعىت بەرگەن شاكىرتتەرى قاتارىندا اتاقتى اقىن-جازۋشىلار ديحان ابىلەۆ, سەيىتجان وماروۆ, عابدول سلانوۆ جانە ت.ب. بار.
وسى كۇنى س.مۇقانوۆ اتىنداعى وبلىستىق امبەباپ كىتاپحانادا ع.مالدىباەۆتىڭ قايتا باسىلعان «قىرىم قىزى» كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى بولدى. اقىننىڭ ارتىندا قالعان ون ءبىر پەرزەنتىنىڭ ءبارى دە ومىردە ءوز ورنىن تاپقان, ساليقالى جاندار. سونىڭ ءبىرى اكە جولىن قۋعان كەنجەسى ءسابيت مالدىباەۆ قازىر «كازاحستانسكايا پراۆدا» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى بولىپ وتىر. ۇلدىڭ ۇلكەنى شاشۋباي مالدىباەۆ اۋەسقوي كومپوزيتور, وبلىستاعى مادەني ءىس-شارالاردىڭ بارىنە كەزىندە ۇيىتقى بولىپ جۇرەتىن ۇيىمداستىرۋشىلىق قابىلەتى زور ادام. قىزى ءاليا مالدىباەۆا «قازاقستاننىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن مۇعالىمى», ءومىر بويى قازاق ءتىلى مەن ادەبيەتىنىڭ شاكىرتتەرىن وقىتقان تانىمال ۇستاز. ال ءانشى قىزى عاليا دا ونەر سالاسىندا, تاعى ءبىر قىزى الما مۇعالىم. اقبايان مەن شاكىرباي مارقۇم مەديتسينا سالاسىنىڭ مايتالمان ماماندارى بولدى. ۇلى التاي ۇزاق جىلدار بويى وبلىستاعى بايلانىس سالاسىنىڭ باستىعى بولىپ زەينەتكە شىقتى. «ورنىندا بار وڭالار» دەمەكشى اكەسىنىڭ ەسىمىن جاڭعىرتىپ, ۇمىتىلماۋىنا اتسالىسىپ جۇرگەن وسى ۇرپاقتارى.
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى