سپاسسكىگە, جازىقسىز جاپا شەككەندەرگە تاعزىم ەتۋ ءۇشىن, قاراعاندى وبلىسىنىڭ اكىمى جەڭىس قاسىمبەك, ەلشىلىكتەر مەن ديپلوماتيالىق ميسسيالاردىڭ وكىلدەرى ارنايى كەلدى. ميتينگ-رەكۆيەمگە قاتىسۋشىلار قۋعىن-سۇرگىنگە ۇشىراعان حالىقتاردىڭ وكىلدەرىنە ورناتىلعان 28 ەسكەرتكىش بەلگىگە گۇل شوقتارىن قويىپ, تاعزىم ەتتى.
جاپونيانىڭ قازاقستانداعى ەلشىسى دجۋن يامادا بۇل زۇلمات جانە ناۋبەت جىلدارىن وتكەن عاسىردا قاندى ءىزى قالعان ۇلكەن تراگەديا دەپ اتادى. ال قازاقستاننىڭ «ۆايناح» چەشەن-ينگۋش قاۋىمداستىعىنىڭ تەڭ توراعاسى يۋسۋف كەليگوۆ كەڭقولتىق قازاق حالقىنىڭ مەيىرباندىعىنىڭ ارقاسىندا وزگە حالىق وكىلدەرىنىڭ تاعدىردىڭ سىنىنان امان وتكەنىن ەرەكشە تەبىرەنىسپەن ايتتى.
ەسكە سالا كەتسەك, كەيبىر مۇراعاتتىق دەرەكتەرگە قاراعاندا, سپاسسك قورىمىندا 50-دەن استام ۇلت وكىلدەرىنىڭ بەس مىڭنان استام ادامى جەرلەنگەن ەكەن.
ءدال وسى كۇنى قاراعاندىداعى انەت بابا اتىنداعى مەشىتتىڭ جانىنا ەۋروپادا تۇراتىن قازاقتاردىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن اشارشىلىق قۇرباندارىنا ەسكەرتكىش قويىلدى.
ەر جانە ايەل ادامنىڭ باس تۇيىستىرگەندە, توڭكەرىلگەن قازاندى بەينەلەيتىن مۇسىنىنەن تۇراتىن كومپوزيتسيالىق ەسكەرتكىشتى قازىرگى ۋاقىتتا گەرمانيادا تۇراتىن جارمۇحامبەت تىلەگەن ەسىمدى شەبەر سومداعان ەكەن. وسى ءۇشىن ءمۇسىنشى قازاقستانعا كەلىپ, التى ايعا جۋىق ۋاقىت تەر توگىپتى. تازا گرانيتتەن سوعىلعان تۇعىرعا قوندىرىلعان ءمۇسىننىڭ ءوزى دە گرانيتتەن قاشالىپتى. ونىڭ بيىكتىگى – 1,2 مەتر.
جارمۇحامبەت تىلەگەن بۇل ەسكەرتكىشتى ورناتۋ يدەياسى ەۋروپانىڭ بىرقاتار ەلىندە تۇراتىن قازاقتارعا تيەسىلى ەكەنىن ايتتى.
ول اتالعان ەسكەرتكىشتىڭ بىرنەشە ەسكيزىن جاساعان ەكەن. ءبىرشاما تالقىلاۋدان كەيىن ەسكەرتكىشتىڭ وسى نۇسقاسى تاڭدالىپتى.
ەۋروپادان كەلگەن قازاق قاۋىمداستىعىنىڭ وكىلى سەرىك تۇرسىن ەسكەرتكىش-ءمۇسىن ورىن تەپكەن جەردىڭ كەزدەيسوق تاڭدالماعانىن ايتتى. راسىندا دا, مەشىتتە كۇن سايىن دۇعا باعىشتالىپ تۇرادى. وسى ءىستىڭ باسى-قاسىندا جۇرگەندەردىڭ مەشىت جاماعاتى اشتىقتىڭ قۇربانى بولعان اتا-بابالارىنىڭ رۋحى ءۇشىن دە دۇعا ەتكەنىن قالاعان بولسا كەرەك.
ەسكەرتكىش-ءمۇسىننىڭ اشىلۋىندا ءسوز سويلەگەن وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى ەربول الىقۇلوۆ وسى يگىلىكتى ىسكە مۇرىندىق بولعان ەۋروپالىق وتانداستارىمىزعا العىس ايتتى. «بۇل ەسكەرتكىش حالىق جادىندا ساقتالىپ قالعان قايعىلى زاماننىڭ سيمۆولىنا اينالادى», دەپ اتاپ ءوتتى ە.الىقۇلوۆ.
ەسكەرتكىش-ءمۇسىن باسىندا ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلار اشارشىلىق قۇرباندارىن ءبىر مينۋت ۇنسىزدىكپەن ەسكە الىستى. ودان كەيىن تاسقا اينالعان تاعزىمنىڭ بەلگىسىنە القىزىل گۇل شوقتارىن قويدى.
Cاياسي قۋعىن-سۇرگىن جانە اشارشىلىق قۇرباندارىن ەسكە الۋ كۇنى ۇيىمداستىرىلعان ايتۋلى ءىس-شارانىڭ ءبىرى ە.بوكەتوۆ اتىنداعى قاراعاندى ۋنيۆەرسيتەتىندە ءوتتى. وقۋ ورنىنىڭ قابىرعاسىندا ۇيىمداستىرىلعان عىلىمي كونفەرەنتسيادا تاريحشى عالىمدار اتالعان تاقىرىپتى ءار قىرىنان الىپ زەرتتەگەن ەڭبەكتەرىن القالى جيىن قوناقتارىنىڭ نازارىنا ۇسىندى. وسى ورايدا فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ايناش مۋستوياپوۆانىڭ, پروفەسسور, قحا مۇشەسى ۆيلەن مولوتوۆ-لۋچانسكيدىڭ, تاريحشى اياعان بۇركىتبايدىڭ, ليتۆا تۇرعىندارىنىڭ گەنوتسيد ورتالىعىنىڭ ديرەكتورى, مۇراعاتشى ارۋناس ءبۋبنيستىڭ, تاريحشى-زەرتتەۋشى ادىلەت جاعىپاردىڭ مازمۇندى باياندامالارى كونفەرەنتسيا جۇمىسىنىڭ ماڭىزىن ارتتىرا ءتۇستى.
القالى جيىن اياسىندا حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, بەلگىلى اقىن عالىم جايلىبايدىڭ «قارا ورامال» اتتى كىتابىنىڭ تۇساۋكەسەرى ۇيىمداستىرىلدى. اقىننىڭ زۇلمات جىلداردىڭ قاسىرەتىن بار بوياۋىمەن اشىپ كورسەتكەن بۇل پوەما-رەكۆيەمى الەم حالىقتارىنىڭ بىرنەشە تىلىنە اۋدارىلعان. ءىس-شاراعا قاتىسقان بىرقاتار ەلدىڭ كونسۋلدارى مەن رەسمي وكىلدەرى اتالعان تۋىندىنى ءوز تىلدەرىندە سويلەتۋگە نيەتتى ەكەندىكتەرىن جەتكىزدى.
وسى تۇساۋكەسەر ءراسىمىنىڭ بارىسىندا «قارا ورامال» شىعارماسىنىڭ جەلىسى بويىنشا ايگىلى سۋرەتشى, حالىقارالىق «اتوم» جوباسىنىڭ قۇرمەتتى ەلشىسى كارىپبەك كۇيىكوۆ سالعان كارتينالاردىڭ كورمەسى دە ءىس-شاراعا قاتىسۋشىلاردى بەيجاي قالدىرمادى.
كونفەرەنتسيا جۇمىسىنىڭ جەمىستى وتۋىنە, عالىم جايلىباي كىتابىنىڭ جارىققا شىعۋىنا, شىعارما تۇساۋكەسەرى مەن كورمەنىڭ جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرىلۋىنا ە.بوكەتوۆ ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ رەكتورى نۇرلان دۋلاتبەكوۆ مىرزانىڭ سۇبەلى ۇلەس قوسقانىن ايتا كەتكەن ءلازىم.
قاراعاندى وبلىسى