حالىق پەن بيلىكتىڭ ۇيلەسىمى

كەزدەسۋدە اتا زاڭىمىزعا ەنگى­زى­­لەتىن وزگەرىستەر مەن تولىق­تىرۋ­لار جانە 5 ماۋسىم­دا وتەتىن رەس­پۋب­ليكالىق رەفە­رەندۋمنىڭ ماڭىزى تۋرالى مازمۇندى ءسوز قوزعالدى.

«1993 جىلى پرەزيدەنت اكىم­شى­لىگىندە قىزمەت ىستەدىم. وعان دەيىن ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ زاڭ فاكۋلتەتىندە وقىتۋشى, دەكان ورىنباسارى بولدىم. العاشقى قابىلدانعان اتا زاڭىمىزدىڭ جۇمىس توبىنا اتالعان جوعارى وقۋ ورنى زاڭ فاكۋلتەتىنىڭ وقى­تۋ­شى-عالىمدارى كوبىرەك تارتى­لىپ, الدىمەن ءبىز كوپشىلىككە, اتقارۋشى بيلىك ورگاندارىنا سول جىلدارى ەندى عانا قولعا الىنعان نارىقتىق قاتىناس ەكونوميكاسى, جەكەشەلەندىرۋ رەفورما­سى, رەفەرەندۋم تۋرالى ءتۇسىن­دىرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزدىك», دەپ تاريحقا ءسال شەگىنىس جاساپ باستادى ءسوزىن پروفەسسور تولەش ەردەن­­ ۇلى. سونداي-اق ول تۇڭ­عىش كونس­­تيتۋتسيانىڭ ەرەكشە­لىكتەرىنە توق­تا­لىپ, وندا پار­لامەنتتىك بيلىك­تىڭ باسىم بولعاندىعىن ايتتى.

«العاشقى كونستيتۋتسيا قيىن كەزەڭدە قابىلدانسا دا, كەيبىر مامانداردىڭ پىكىرىن­شە, وندا بيلىك تارماقتارى­نىڭ تەپە-تەڭدىگى ساقتالدى. سول كونستيتۋتسيانىڭ جاقسى جاق­تارىن ءالى دە پايدالانۋعا بولادى دەپ سانايمىن. ودان بەرى دە ءبىراز ۋاقىت ءوتتى. بىراق مەملەكەتتىڭ دامۋىندا, ساياساتتا شالت قيمىل جاساۋعا بولمايدى. تاۋەلسىزدىك دەگەن ەڭ اسىل قۇندىلىعى­مىز­­دى باعالاي ءبىلۋىمىز كەرەك. سون­دىقتان ءبىر قادامنان ءبىر قادام العا جۇرسەك, ۇتارىمىز كوپ. مەم­لەكەت باسشىسى ق.توقاەۆ ءوز سوزىندە سۋپەرپرەزيدەنتتىكتەن پرەزي­دەنتتىككە كوشەمىز دەدى. سۋپەرپرەزيدەنتتىك – ءبىر ادامنىڭ قولىنداعى بيلىك دەگەن ءسوز. نەگىزى ولاي بولماۋى كەرەك. بيلىك بىرەۋ, سونىڭ اتقارۋشى بيلىك, زاڭ شىعارۋ جانە سوت جۇيەسى دەگەن ءۇش تارماعى بار. وسى ۇشەۋىندە سايكەستىك بولۋى قاجەت. قازىر پرەزيدەنت اتا زاڭىمىزداعى قۇزى­رەتتىلىگىن پارلامەنتپەن ءبولى­سىپ جاتىر. سونداي-اق اۋىل, اۋدان, قالا اكىمدەرىن حالىق ءوزى ساي­لاماق. تاعى دا باسقا جاعىمدى جاڭالىقتار كوپ. بۇل – دۇرىس پروتسەسس. كونستيتۋتسياعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىستەر – ەلدەگى رەفور­مالار­دىڭ باستاۋى. رەفەرەندۋم – دەمو­كراتيانىڭ جوعارى ساتىسى. ول حالىق پەن بيلىكتىڭ ناقتى سوي­لەسۋى», دەدى بەلگىلى عالىم.

ال پارلامەنت سەناتىنىڭ دەپۋتاتى دانا نۇرجىگىت اتا زاڭىمىزعا ەنگىزىلەتىن وزگەرىس­تەر مەن تولىقتىرۋلاردى ء«بىر اۋلەتتەگى ۇلكەن اتامىز بالالارىنا ەنشىسىن بەرىپ, قۇزىرەتىن ءبولىپ بەرگەنىمەن بىردەي» دەگەن قازاقى وبرازبەن بەينەلەدى.

«سۋپەرپرەزيدەنتتىكتەن پرە­­زي­دەنتتىككە كوشۋ مەملە­كەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ سايلاۋال­دى تۇجى­رىم­داماسىندا بار دۇنيە. پرەزيدەنتىمىز سول ايتىلعان رەفورمالاردى كەزەڭ-كەزەڭىمەن ىسكە اسىرۋدا. ەندى پارلا­مەنت­تىڭ ىقپالدىلىعى ارتىپ, پار­تيالار سانى كوبەيەدى. مەملە­كەت باسشىسى بۇعان دەيىن اmاnاt پارتياسىنىڭ توراعاسى بولدى, ەندى پرەزيدەنت ەشقان­داي پارتياعا مۇشە بولماي­دى. دەربەس, سىرتتان عانا با­قى­لايدى. تاعى ءبىر جاڭالىق, حالىق قالاعان كانديدات پارلا­مەنتكە پارتيالىق تىزىممەن نەمە­سە ءبىر كانديداتقا داۋىس بەرۋ ارقىلى سايلانا الا­دى. ەگەر پارلامەنتتەگى دەپۋتات­تىڭ جۇمىسى ەلدىڭ كوڭىلى­نەن شىقپاسا, ونىڭ مانداتىن ساي­لاۋشىلار قايتارىپ الۋعا قۇقىعى بار. ۇكىمەت تە ىستە­­گەن جۇمىستارىنا حالىق ال­­دىندا ەسەبىن بەرەدى. ەندى حا­لىق ۇكىمەتكە دە, زاڭ شىعا­رىپ وتىرعان دەپۋتاتتارعا دا تالا­بىن قويادى. قىسقاسى, ادام­نىڭ قۇقىعى مەن تالابى ءبىرىن­شى ورىن­دا تۇرادى. كونس­تي­تۋ­تسيا­لىق سوتقا كەز كەلگەن ازامات ءوتىنىش ءبىلدىرىپ, سونىڭ كومە­گىنە جۇگىنەدى. سون­دىق­تان بارلىعىمىز ەلىمىزدىڭ جارقىن بولاشاعى ءۇشىن جاۋاپ­كەرشىلىكپەن رەفەرەندۋمعا قاتىسىپ, داۋىس بەرەيىك», دەدى سەنات دەپۋتاتى.

كەزدەسۋ كەزىندە سپيكەرلەرگە ۋنيۆەرسيتەت وقىتۋشىلارى مەن ستۋدەنتتەر تاقىرىپقا قاتىستى وزدەرىن تولعاندىرعان سۇراقتارىن قويىپ, ەركىن پىكىر الماستى.