تمد ەلدەرىن كۇش بىرىكتىرۋگە شاقىردى

بەينەكونفەرەنتسيا بايلانىسى رەجى­مىندەگى وتىرىسقا ازەربايجان ۇكىمەتىنىڭ باس­شىسى الي اسادوۆ, بەلارۋس ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى رومان گولوۆچەنكو, قىرعىزستان ۇكى­مەتىنىڭ باسشىسى اقىلبەك جا­پا­روۆ, رەسەي ۇكىمەتىنىڭ باس­شىسى ميحايل مي­شۋستين, تاجىك­ستان ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى كو­­حير راسۋلزودا, وزبەكستان ۇكىمە­تىنىڭ باس­شىسى ابدۋللا اريپوۆ, سونداي-اق ارمە­نيا ۆيتسە-پرەمەرى مگەر گريگوريان, تۇرىك­مەنستان مينيسترلەر كابينەتى تور­اعا­سىنىڭ ورىنباسارى مۋحاممەتگۋلى مۋ­­حام­­مەدوۆ جانە تمد اتقارۋشى كو­مي­تەتىنىڭ توراعاسى سەرگەي لەبەدەۆ قاتىستى.

ءاليحان سمايىلوۆ قازاقستان رەسپۋب­ليكاسى ءۇشىن وسى جى­لى تاۋەلسىز مەم­لەكەتتەر دوس­تاس­تىعىنا توراعالىق ەتۋ ۇلكەن قۇرمەت ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«بىلتىر ءبىز ۇيىمنىڭ 30 جىلدىعىن اتاپ وتتىك. تمد قىز­مەتىنە وڭ باعا بەرىلدى. ۇيىمنىڭ سايا­سي ديالوگتى قولداۋ, ساۋدا-ەكونو­ميكالىق جانە مادەني-گۋما­ني­تارلىق ءوزارا ءىس-قيمىلدى كەڭەي­تۋ بو­يىنشا ايماقتىق الاڭ رەتىندە لايىقتى بەدەلگە يە بولعانى ايتىلدى. بۇگىندە تمد ەلدەرىمىز ارا­سىنداعى ىنتىماقتاستىقتى قول­داۋدا ماڭىزدى ءرول اتقارىپ كەلەدى», دەدى قازاقستان پرەمەر-ءمينيسترى.

وتىرىس بارىسىندا ۇكىمەت باسشىلارى ەكونوميكالىق ىن­تىماقتاستىقتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرى بويىنشا پىكىر الماستى. ءاليحان سمايىلوۆ ءوز سوزىندە قازاقستاننىڭ توراعالىق ەتۋ اياسىنداعى باسىم مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى ءوزارا ساۋدا كولەمىن ۇلعايتۋ جانە ونى ءارتاراپتاندىرۋ ەكەنىن اتاپ ءوتتى.

«بۇعان ءبىزدىڭ مۇمكىندىكتەرىمىز جە­تەدى. وتكەن جىلى قازاقستاننىڭ تمد مەم­لەكەتتەرىمەن ءوزارا ساۋدا كولەمى 32,8 ملرد دوللاردى قۇرادى, بۇل 2020 جىل­مەن سا­لىستىرعاندا 30,2%-عا ارتىق. بيىل­عى ءۇش ايدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاق­ستان مەن تمد ەلدەرى اراسىنداعى تاۋار اي­نا­لىمى شامامەن 7,5 ملرد دوللاردى قۇرادى, بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كە­زەڭىمەن سالىستىرعاندا 16,3%-عا ارتىق», دەدى ءا.سمايىلوۆ.

ونەركاسىپ كووپەراتسياسىن ودان ءارى دامىتۋ تۋرالى ايتقان قا­زاق­ستان ۇكىمەتىنىڭ باسشىسى تمد ەلدەرىنىڭ باسەكەلى ار­تىق­شى­لىقتارىن تولىق ىسكە اسىرۋ قاجەت ەكەنىنە نازار اۋداردى.

ء«بىز ونەركاسىپ كووپەرا­تسيا­سىنىڭ ماڭىزدى باعىتتارىنىڭ تىزبەسىن ايقىن­دادىق. جاڭا كووپەراتسيالىق بايلانىس­تار­دى قۇرۋ جانە قولدانىستاعىلارىن دامىتۋ مۇمكىندىكتەرى قاراستىرىلىپ جاتىر. اتقارىلىپ جاتقان جۇمىس تمد-عا مۇشە مەملەكەتتەردىڭ ەكونوميكالارىنىڭ تۇراقتىلىعىن ارتتىرۋعا جول اشادى», دەدى پرە­مەر-مينيستر.

سونىمەن قاتار ءا.سمايىلوۆ تمد-نىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى ەكونوميكالىق ىنتى­ماقتاستىق ستراتەگياسىنىڭ مىندەتتەرىنىڭ ءبىرى شاعىن جانە ورتا كاسىپكەرلىك سۋبەك­تىلەرى اراسىندا ىسكەرلىك بايلا­نىستار ورناتۋ مەن دامى­تۋعا جاردەمدەسۋ ەكەنىن ەسكە سالدى. وسىعان بايلانىستى ۇكى­مەت باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, 1998 جىلى قابىلدانعان تمد مەم­لە­كەتتەرىندەگى شاعىن كاسىپكەر­لىكتى قولداۋ جانە دامىتۋ باع­دار­لاماسىنىڭ ەرەجەلەرىن وزەك­تەندىرۋ قاجەت. بۇعان قوسا پرەمەر-مي­نيستر الەمدەگى داعدارىس جاع­دايلارى ازىق-ت ۇلىك نارىعىنا تەرىس اسەر ەتىپ وتىرعانىن اتاپ ءوتتى. ماسەلەن, بۇۇ فاو دەرەكتەرىنە سايكەس الەمدەگى ازىق-ت ۇلىك باعا­سىنىڭ يندەكسى بىلتىرعى ساۋىرمەن سالىستىرعاندا, بيىل ءساۋىر ايىندا 30%-عا جوعارىلاعان. ازىق-ت ۇلىك قاۋىپسىزدىگى پروبلەمالارىن شەشۋ ءۇشىن ءا.سمايىلوۆ كەزەڭ-كەزەڭىمەن كەشەندى ەكونو­ميكالىق ۇيىمداستىرۋ شارالارىن ىسكە اسىرۋعا, اتاپ ايتقاندا, اگرارلىق نارىقتاردا, ونىڭ ىشىن­دە بىرلەسكەن ازىق-ت ۇلىك تەڭ­گەرىمىن ازىرلەۋ جانە جۇرگىزۋ ارقى­لى نەگىزسىز مەملەكەتارالىق باسەكە­لەستىكتى تومەندەتۋگە; اۋىل شا­رۋاشىلىعىندا ينۆەستيتسيالىق-يننوۆاتسيالىق جوبالاردى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن مەملەكەتارالىق بىر­لەستىكتەردى نەمەسە بىرلەسكەن كا­سىپ­­ورىنداردى قۇرۋعا; وتپەلى تاۋار وتكىزۋ جۇيەسىن دامىتۋعا شا­قىردى.

سونداي-اق ءوز سوزىندە پرەمەر-مي­نيستر كليماتتىڭ وزگەرۋى جا­نە كيبەر­قاۋىپسىزدىك قاۋپى ماسە­لەلەرىنە توقتالدى.

«قازىرگى سىن-تەگەۋرىندەر ولاردى ەڭ­سەرۋ جولىندا ۇيلەستىرىلگەن جانە بىرلەسكەن شارالاردى قا­بىلداۋدىڭ ما­ڭىز­دىلىعىن كور­سەتتى. بۇل ورايدا دوستاس­تىقتىڭ ەكو­نوميكالىق جانە باسقارۋ قۇ­رال­دارىنىڭ الەۋەتى ەڭ اۋقىمدى مىن­دەت­تەردى تابىستى شەشۋگە مۇم­كىندىك بەرەتىنىن اتاپ وتكىم كەلەدى», دەدى ءا.سمايىلوۆ.

وتىرىس قورىتىندىسى بويىنشا بىرقاتار قۇجاتقا, سونىڭ ىشىندە بيو­لوگيالىق ماتەريالمەن الماسۋ تۋرالى كەلىسىمگە, 1995 جىلعى 3 قاراشاداعى تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەردىڭ ور­تاق عىلىمي-تەحنولوگيالىق كەڭىس­تىگىن قۇرۋ تۋرالى كەلىسىمگە وزگە­رىستەر ەنگىزۋ تۋرالى حاتتاماعا, ءجۇزىم شارۋاشىلىعى مەن شاراپ جاساۋدى ودان ءارى دامىتۋ جونىندەگى تمد-عا قاتىسۋشى مەملەكەتتەر ىنتىماقتاستىعىنىڭ تۇجىرىمداماسى جانە ونى ىسكە اسىرۋ جونىندەگى نەگىزگى ءىس-شارالار جوسپارى تۋرالى, تمد-عا قاتى­سۋشى مەملەكەتتەردىڭ اۋىل شا­رۋاشىلىعى جانۋارلارىن مولايتۋ كەزىندە گەنەتيكالىق ماتەريالدىڭ بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ جونىندەگى 2026 جىلعا دەيىنگى بىرلەسكەن ءىس-قيمىل كە­شە­نى تۋرالى, تمد-عا قاتىسۋشى مەملە­كەت­تەردىڭ اقپاراتتىق قاۋىپ­سىزدىگىن قامتا­ماسىز ەتۋدىڭ 2030 جىلعا دەيىنگى كەزەڭگە ارنالعان ستراتەگياسىن ىسكە اسىرۋ جونىن­دەگى ءبىرىنشى كەزەكتەگى ءىس-شارالار جوسپارى تۋرالى, «تمد جاستار استا­ناسى» حا­لىق­ارالىق جوباسى تۋرالى, پەرسپەكتيۆالى عىلى­مي جوبالاردىڭ تىزبەسى تۋرالى شە­شىمدەرگە جانە ت.ب. قول قويىلدى.

ۇكىمەت باسشىلارى كەڭەسىنىڭ كەلەسى وتىرىسى 2022 جىلعى قارا­شادا نۇر-سۇلتان قالاسىندا وتەدى.