الەمگە ايگىلى بريتاندىق كومپوزيتور كارل دجەنكينستىڭ اباي مەن شاكارىم شىعارمالارىنا جازىلعان «اباي-شاكارىم» وراتورياسى تۇڭعىش رەت وسكەمەندە تۇساۋىن كەستى.
تامىردى تەگەۋرىندى اعىسقا بولەگەن بەكزات ونەر كەشى شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ سيمفونيالىق, ىشەكتى جانە سوقپالى مۋزىكالىق اسپاپتار وركەسترلەرى, ارالاس حور, فولكلورلىق توپ, جەكە سكريپكا جانە جەكە داۋىستىڭ قاتىسۋىمەن قويىلدى. دالا دانالارىنىڭ شالقار شابىتى مەن ەۋروپالىق بيىك كاسىبيلىك ۇيلەسىم تاپقان عاجاپ تۋىندىدان سۋسىنداعان وسكەمەندىك تىڭدارمان مەتاللۋرگتەر سارايىن رياسىز قوشەمەتكە تولتىردى.
ءوڭىر باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆتىڭ باستاماسىمەن وتكەن ونەر كەشى قازاق حالقىنىڭ ۇلى پەرزەنتتەرى اباي مەن شاكارىم شىعارماشىلىق مۇراسىن جاڭا تۇرپاتتا ناسيحاتتاۋعا نەگىز بولدى. نەگىزى ۋەلستىك ۇلكەن دارىن يەسى كارل دجەنكينس جازعان شىعارمانىڭ العاشقى ءبولىمى ۇلىبريتانيا ۇلتتىق جاستار حورىنىڭ ورىنداۋىمەن 2010 جىلى جارىققا شىققان بولاتىن. ال شىعىس وڭىرىندەگى تۇساۋكەسەردە تۋىندى اباي مۇرالارىمەن تولىعىپ, سونى سيپات الىپ وتىر.
حاكىم مۇرالارىن جاھاندىق كەڭىستىكتە دارىپتەۋگە جول اشقان كورنەكتى مەتسەنات مەدعات قۇلجانوۆ وڭىردەگى ايتۋلى مادەني وقيعا قارساڭىندا وسكەمەنگە ارنايى كەلىپتى. ءباسپاسوز وكىلدەرىمەن كەزدەسۋدە بيزنەسمەن بۇل جوبانىڭ تۋعان توپىراق قاسيەتىنىڭ, اتا-انا تاربيەسىنىڭ جەمىسى ەكەنىن جەتكىزدى.
– ەلۋىنشى جىلداردىڭ ورتا شەنى. كەڭەس وكىمەتىنىڭ تۇلدانىپ تۇرعان كەزى. ون جاستاعى بالامىن. نيازبەك دەگەن دوسىمەن بىرگە اكەم تورگى بولمەنىڭ ەسىگىن جاۋىپ الىپ, اقىرىن ءان ايتادى. «ەسىكتى نەگە جاۋىپ الادى, نەگە جاسىرىنىپ ايتادى؟» دەپ ويلايمىن. كەيىن ءبىلدىم, ەكەۋى دومبىرامەن شاكارىم اندەرىن ايتادى ەكەن. ال شاكارىم – «حالىق جاۋى». بىلسە, پارتيادان شىعارىلىپ, سوتتالىپ كەتەتىنىڭ انىق. سول سەبەپتى تىعىلىپ ايتادى. كەيىنىرەك شاكارىم ولەڭدەرىن ماعان داپتەرگە جازعىزاتىن بولدى. بالالار دوپ قۋىپ جۇرگەندە ۇيدە ءجىپسىز بايلانىپ, ويىننان قالدىرعانى ءۇشىن وعان ىشىمنەن وكپەلەيتىنمىن. شاكارىم اقتالدى. اقتالعانىمەن اقىن مۇراسىنا ءمان بەرىلە قويمادى. اندەرىن اركىم ورىنداپ ءجۇردى. ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان جىلدارى وسى ماسەلەنى قولعا الدىم. شاكارىم اندەرىن ورىنداۋشىلاردىڭ ءبىرى كەلدەنباي ولمەسەكوۆ ەكەنىن ەستىپ, داۋىسىن تاسپاعا جازدىرايىن دەسەم, الدىڭعى تىستەرى ءتۇسىپ قالىپتى. دەرەۋ الماتىعا ءتىس دارىگەرىنە اپاردىم. نيازبەك اقساقالدىڭ ۇيىندە ەسكىرىپ قالعان تاسپاسى بار ەكەن. ونى الماتىداعى دىبىس ستۋدياسىندا وڭدەدىك. بۇل جۇمىستار 2008 جىلى شاكارىمنىڭ 150 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ءوتۋدىڭ باستاۋى بولدى. شاكارىم مۋزىكاسىن ءاردايىم سيمفونيا دەپ ويلايتىنمىن. 2009 جىلى لوندون قالاسىنا كوشتىم. سول جاقتان اتاقتى كارل دجەنكينستى تاۋىپ الىپ, تاسپالاردى بەردىم. ول تىڭداپ كورگەن سوڭ جاقسى سيمفونيا شىعاتىنىن ايتتى. وسىلايشا, شاكارىم اندەرىنە العاش رەت سيمفونيا جازىلدى. 2010 جىلى 31 قازاندا لوندوننىڭ «Roۋal FestivaI HaII» اتتى كورەرمەن زالىندا ءۇش مىڭ ادام قاتىسقان ۇلكەن كونتسەرت بولدى. كەش اياقتالعان كەزدە بۇكىل زال تىپ-تىنىش بولىپ قالدى. زارەم ۇشتى. ءبىراز ۇنسىزدىكتەن سوڭ عانا بۇكىل كورەرمەن تۇرەگەپ تۇرىپ, دۇركىرەتە قول سوقتى. سول ساتتە توبەمىز كوككە جەتكەندەي ەدى, – دەدى مەدعات قۇلجانوۆ.
ايتا كەتكەن ءلازىم, سيمفونيانى بىلتىر الماتىداعى رەسپۋبليكا سارايىندا بەلگىلى سكريپكاشى مارات بيسەنعاليەۆ وركەستردىڭ سۇيەمەلدەۋىمەن قويعان بولاتىن. ەندى اباي اندەرىمەن تولىققان وراتوريا العاش رەت شىعىس تىڭدارماندارىنا جەرگىلىكتى شىعارماشىلىق ۇجىمنىڭ قويۋىمەن ۇسىنىلدى.
– بۇل يدەيانىڭ اۆتورى – ءوڭىر باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆ. ءبىز باسىندا باسقا وركەستر الىپ كەلۋدى ويلاستىردىق. الايدا, وبلىس اكىمى جەرگىلىكتى سيمفونيالىق وركەستردىڭ ورىنداۋى جونىندە ۇسىنىس جاسادى. جەرگىلىكتى ۇجىمنىڭ ورىنداعانى دۇرىس بولدى. لوندوندا اعىلشىندار قازاق تىلىندە ورىنداعان بولاتىن. ويتكەنى, وسىلاي تالاپ قويدىم. ال شىعىسقازاقستاندىقتارعا حورمەن بىرگە ورىنداۋ جونىندە ۇسىنىس جاسادىم. سەبەبى, شاكارىم اندەرى حورمەن جاقسى ۇيلەسەدى. بيىل قاراشا ايىندا نيۋ-يورك قالاسىنىڭ كارنەگي حولىندا «اباي-شاكارىم» وراتورياسىنىڭ الەمدىك تۇساۋكەسەرىن وتكىزۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. استانا قالاسىندا دا ۇيىمداستىرامىز. قازىرگى كەزدە شەتەلدىك كومپانيالارعا «اباي-شاكارىم» سيمفونياسىن تاراتۋعا كەلىسىم بەردىم. ءساتىن سالسا, اباي مەن شاكارىم مۇراسى دۇنيەجۇزىلىك مادەني كەڭىستىككە شىعادى, – دەدى مەدعات كارىم ۇلى.
مەتسەنات ءوز سوزىندە شىعارمانى كارل دجەنكينستىڭ قازاق حالقىنىڭ ۇلتتىق بولمىسىن جان-دۇنيەسىمەن تۇسىنە وتىرىپ جازعانىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى.
وراتوريانى ءوز دەڭگەيىندە جەتكىزۋگە بار كۇش-جىگەرىن سالعان وبلىستىق سيمفونيالىق وركەستردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى جانە باس ديريجەرى الەكساندر گالسانوۆ ەكى ايعا سوزىلعان قىسقامەرزىمدى دايىندىق, ىزدەنىس ۇستىندە كىرپياز ەۋروپالىق اۋديتوريانى باعىندىرىپ, قازاقتىڭ ەپوستىق دۇنيەسىنە بويلاعان دجەنكينس شىعارماسىنىڭ قازاق حالقىنىڭ مارجان سوزىمەن, سۇلۋ سازىمەن ءتىپتى كوركەمدەلە تۇسكەنىن بايقاعانىن جەتكىزدى.
– بۇل – كەرەمەت جوبا. بىزگە, مۋزىكانتتارعا وسىعان دەيىن وبلىسىمىزدا دا, قالامىزدا دا بولماعان بيىك مەجەنى باعىندىرۋعا تۋرا كەلدى. سيمفونيالىق وركەستر, قازاق فولكلورلىق توبى, ارالاس حور, سوليستەر جانە تەحنيكالىق قۇرامنىڭ بارلىعىن جيناۋ, ءبىر ارناعا توعىستىرۋ وتە كۇردەلى شارۋا بولدى. وسى قيىندىقتاردى جەڭە وتىرىپ, اباي مەن شاكارىمنىڭ تاماشا اندەرىنە قايران قالدىم. ۇلى اباي اندەرىن بارشامىز جاقسى بىلەمىز. ال شاكارىمنىڭ ليريكالىق سيمفونياسىنداي سازدى بۇرىن ەش جەردەن كەزدەستىرمەگەن ەكەنمىن. بۇل – كەۋدەمىزدەگى جاڭا كەڭىستىكتى اشتى, – دەدى الەكساندر گالسانوۆ.
وراتوريانى سۇيەمەلدەگەن حوردىڭ كوركەمدىك جەتەكشىسى, اعايىندى ابدۋلليندەر اتىنداعى ونەر كوللەدجىنىڭ وقىتۋشىسى اسەل تەمىروۆا وڭىردە وسىعان دەيىن كاسىبي حور ۇجىمى بولماعانىن, اتالعان شىعارمانى جوعارى دەڭگەيدە ورىنداۋعا ۇلەس قوسۋ ءۇشىن ونەر كوللەدجى مەن شقمۋ بازاسىنداعى ەكى ۇجىمدى بىرىكتىرىپ, ارالاس حور قۇرۋ ارقىلى ايماقتا جاڭا حور ۇجىمى قالىپتاسقانىن جەتكىزدى.
– سوندىقتان «اباي-شاكارىم» سيمفونياسىنىڭ تۇساۋكەسەرى وبلىسىمىزداعى جاڭا حور ءۇشىن دە تۇساۋكەسەر بولىپ وتىر. ونىڭ قۇرامىندا ءۇي شارۋاسىندا وتىرعان مۋزىكانتتاردان باستاپ كاسىبي ماماندارعا دەيىن بار, – دەدى اسەل قانىبەكقىزى.
پرەمەرادا ابايدىڭ «جەلسىز تۇندە جارىق اي», «ايتتىم سالەم, قالامقاس», «كوزىمنىڭ قاراسى», شاكارىمنىڭ «انامنان كەتكەندە», «توي», «دالا» سىندى شىعارمالارى ورىندالدى.
اتالعان جوباعا قولداۋ كورسەتكەن ءوڭىر باسشىسى بەردىبەك ساپارباەۆ مەدعات قۇلجانوۆ پەن جەرگىلىكتى شىعارماشىلىق ۇجىمعا ريزاشىلىعىن ءبىلدىرىپ, «اباي-شاكارىم» وراتورياسىن كەلەسى ايدا سەمەي قالاسىندا دا قويۋ جوسپارلانىپ وتىرعانىن جەتكىزدى.
بۇل – وسكەمەندىك تىڭدارماننىڭ تالعامىن تۇلەتكەن ايتۋلى مادەني كۇن بولدى.
دۋمان اناش,
«ەگەمەن قازاقستان».
شىعىس قازاقستان وبلىسى.