ءتورت ت ۇلىگىن تانىمايتىندار دا بار

وڭاي ولجاعا كەنەلۋدى ماقسات ەتكەن بارىمتاشىلار قىستا دا قىسىلماي, بوراننان اداسىپ كەتكەن مالدى قۇرىعىنا تۇسىرۋگە كەت ءارى ەمەس. كوپ جاعدايدا كۇزدە مال سەمىرگەن ۋاقىتتا قۋلىعىن اسىرۋعا تىرىساتىنى بەلگىلى. سانداردى ساراپتاپ, ءتارتىپ ساق­شى­لار قول قۋسىرىپ وتىر دەۋگە كەلمەس. وبلىستىق پوليتسيا دەپارتامەنتى باستىعىنىڭ ورىنباسارى بولات نۇرسەيىتوۆ الدىڭعى جىلدارداعى قىلمىستار بازاعا ءتۇسىپ, سايكەسىنشە كورسەتكىشتەر قۇبىلىپ تۇراتىنىن ايتتى.

– بۇرىن مال ۇرلىعى جال­عىز ۋچاسكەلىك پوليتسيا قىزمەت­كەرىنىڭ جۇمىسى سياقتى قارالاتىن. بۇگىندە ىشكى ىستەر مينيسترلىگى, اۋىل شارۋاشىلىعى مينيستر­لىگى, ۆەتەرينارلىق قىزمەت جانە جەرگىلىكتى اكىمدىك ماماندارىمەن بىرلەسىپ, كەشەندى جۇمىستار اتقارىلۋدا. ناتيجەسى جامان ەمەس. قاراۋسىز قالعان مال ۇرلاناتى­نىن ەسكەرسەك, ءتورت ت ۇلىكتى باقپاي, بوس جىبەرگەن مال يەلەرىنە 3-10 ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىش كولەمىندە ايىپپۇل قاراستىرىلعان. ماسەلەن, وسى جىلدىڭ 3 ايىندا 435 حاتتاما تولتىرىلدى. قالا بەردى, قىلمىستىق كودەكسكە «مال ۇرلى­عى» دەگەن ارنايى باپ ەنگىزىلىپ, دۇنيە-مۇلكىن تاركىلەۋمەن 12 جىل­عا دەيىن باس بوستاندىعىنان ايى­رۋ جازاسى بەلگىلەنگەن. ارينە, جازانىڭ كۇشەيتىلۋى قىلمىستىڭ ازايۋىنا سەپ بولاتىنى تۇسىنىكتى. مال ۇرلىعىمەن اينالىساتىندار جالعىز جۇرمەيدى. قىلمىستىق توپ قۇرىپ, ايلاسىن اسىرۋعا تىرىسادى. ءار اۋىلدا سىبايلاستارى بار بولۋى مۇمكىن. ولاردى قۇرىقتاۋ ماقساتىندا جەدەل الدىن الۋ ءىس-شارالارى ءجيى ۇيىمداستىرىلا­دى. تۇرعىندارمەن دە ءتۇسىندىرۋ جۇمىستارى جۇيەلى جۇرگىزىلۋدە, – دەيدى بولات نۇرسەيىتوۆ.

قىلمىستىق توپ دەمەكشى, بىلتىر قىركۇيەك ايىندا ەكىباستۇز قالاسىندا 7 ادامنان قۇرىل­عان اككى توپ قۇرىقتالعان. ولار بازاردا رەسمي تۇردە ەت ساتۋمەن اينا­­لىسقاندىقتان ءاۋ باس­تا كۇ­دىك تۋدىرماعان. كەيىن جىمىس­­قى ارە­كەتتەرى اشكەرە بولىپ, قول­عا ءتۇسىپ وتىر. بەلگىلى بول­عان­داي, قىلمىستىق توپ ءار اپتا سايىن جەر­گىلىكتى ءىرى شارۋا قوجا­لىقتار­دان 1-2 قارانى ۇرلاۋدى ادەتكە اينالدىرعان. ولاردىڭ 8 قىلمىس­قا قاتىسى بار ەكەنى انىقتالىپ, بۇ­گىندە ءىس سوتتا قارالىپ جاتىر. ال اقتوعاي اۋدانىندا ۇستالعان قىلمىستىق توپ مال ەتىن كورشىلەس ورنالاسقان اقمولا وبلىسىنا جو­نەلتىپ وتىرعان.

– جالپى, كەشەندى شارالاردىڭ ناتيجەسىندە سوڭعى 5 جىلدا مال ۇرلىعى 66,6 پايىزعا ازايىپ وتىر. ءتارتىپ ساقشىلارى ءاردايىم بازارلاردى, مال سوياتىن ورىنداردى, بۇرىن مال ۇرلىعىنا قاتىسى بولعان ازاماتتاردى باقىلاۋدا ۇستاۋدا. تۇرعىنداردى دا ساقتىق شارالارىن ەستەن شىعارماۋعا شاقىرامىز. ەڭ اۋەلى جەرگىلىكتى اكىمدىكپەن بىرگە باقتاشى ماسەلەسى شەشىمىن تاپسا يگى. مال ۇستاعان اعايىننىڭ ءبارى بىردەي GPS-ترە­كەر ورناتۋعا شاماسى جەتپەس. دەسە دە, زاماناۋي قۇرىلعىلار­دىڭ ۇرلىقتىڭ الدىن الۋعا كومە­گى كوپ ەكەنى دالەلدەنۋدە. مال­دى سىرعالاۋ جۇمىستارى دا جۇيەلى اتقارىلۋعا ءتيىس, – دەيدى بولات نۇرسەيىتوۆ.

وڭىردەگى ءتورت ت ۇلىكتىڭ ۇشتەن ءبىر بولىگى باياناۋىل اۋدانىنا تيەسىلى. سايكەسىنشە, مۇندا مال اۋرۋى دا, ۇرلىعى دا وزگەلەرمەن سالىستىرعاندا كوبىرەك. بىلتىر كۇزدە كۇركەلى اۋىلدىق وكرۋگىنىڭ تۇرعىندارى مال ۇرلىعى ءورشىپ تۇرعانىن ايتىپ, دابىل قاققان ەدى. ەلدى مەكەن اۋماعىندا سيىردىڭ باسى تابىلعان. كەيبىر اۋىل تۇرعىندارى «مەنىڭ سيىرىمنىڭ باسىنا ۇقسايدى» دەپ بايبالام سالعان سوڭ, پوليتسيا قىزمەتكەرلەرى ارنايى تەكسەرۋ جۇمىستارىن جۇرگىزگەن. ناتيجەسىندە, ولگەن مال اۋىل تۇرعىندارىنا تيەسىلى ەمەس ەكەنى انىقتالىپتى. سويتسەك, قاراعاندى وبلىسىنىڭ باياناۋىل اۋدانىنا جاقىن ورنالاسقان اۋىل تۇرعىندارى مالدىڭ ەتىن ەكىباستۇز قالاسىنا تاپسىرادى ەكەن. وندا سيىردىڭ باسىن ساتىپ المايتىندىقتان, ورتا جولدا تاستاپ كەتەتىن كورىنەدى. ءبىر عانا سيىردىڭ باسى بۇكىل اۋداننىڭ پروبلەماسىن ايقىنداپ بەرگەندەي. مۇندا سيىردىڭ باعىلمايتىنى سونشالىق, تۇرعىندار ءوز مالدارىن تانۋدان قالعان. اۋىل تۇرعىندارى ولگەن سيىردىڭ باسىن ەسكەرتۋ دەپ قابىلداعانى ابزال. باعىلمايتىن مالدىڭ قولدى بولماسىنا كىم كەپىل؟

پاۆلودار وبلىسى