پرەمەر-مينيستر ءاليحان سمايىلوۆتىڭ توراعالىعىمەن وتكەن ۇكىمەت وتىرىسىندا ەلىمىزدىڭ بيىلعى قاڭتار-ناۋرىز ايلارىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنىڭ جانە رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋىنىڭ قورىتىندىلارى قارالدى.
بايانداما جاساعان ۇلتتىق ەكونوميكا ءمينيسترى الىبەك قۋانتىروۆ بيىلعى قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋ قارقىنى 4,4%-عا دەيىن جەدەلدەگەنىن اتاپ ءوتتى. ەسەپتى كەزەڭدە نەگىزگى ترەندتەر بويىنشا ناقتى سەكتوردا ءوسىمنىڭ جەدەلدەۋى, ەكسپورت كولەمىنىڭ ۇدەمەلى ۇلعايۋى, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەر سەكتورىندا تۇراقتى ديناميكا بايقالادى. «ناقتى سەكتورداعى ءوسىم 5,9%-دى قۇرادى. قىزمەت كورسەتۋ سالاسىنداعى ىسكەرلىك بەلسەندىلىك 2,8%-عا دەيىن ارتتى. سالالار اراسىندا كولىك جانە قويمالاۋ (9,3%-عا ءوسىم), قۇرىلىس (8,6%-عا), ساۋدا (8,0%-عا), سۋمەن جابدىقتاۋ (7,7%-عا), وڭدەۋ ونەركاسىبى (6,5%-عا), اقپارات جانە بايلانىس (6,4%-عا), تاۋ-كەن ونەركاسىبى (6,1%-عا), اۋىل شارۋاشىلىعى (1,8%-عا) وڭ ءوسىم كورسەتىپ وتىر», دەپ اتاپ ءوتتى ءا.قۋانتىروۆ.
وڭدەۋ ونەركاسىبى تۇراقتى ءوسۋ ءۇردىسىن ساقتاپ وتىر. وسى جىلدىڭ قاڭتار-ناۋرىز ايلارىندا ءوندىرىس كولەمى 6,5%-عا ءوستى. بارلىق وڭىردە وڭ ءوسىم تىركەلدى. ەڭ كوپ ءوسىم الماتى قالاسىندا (18,0%-عا ءوسۋ), سونداي-اق سولتۇستىك قازاقستان (14,4%-عا) جانە اتىراۋ وبلىستارىندا (14,3%-عا) بايقالادى. تاۋ-كەن ونەركاسىبىندە ءوندىرىس كولەمى 6,1%-عا ۇلعايدى. سالالار بولىنىسىندە ءوندىرىس تاۋ-كەن ونەركاسىبىندە قىزمەت كورسەتۋدە 17,1%-عا, گاز وندىرۋدە 8,2%-عا, شيكى مۇناي وندىرۋدە 7,6%-عا, باسقا دا پايدالى قازبالاردى وندىرۋدە 6,3%-عا, مەتالل كەندەرى مەن كومىر وندىرۋدە 1,9%-عا ۇلعايدى.
تۇرعىن ءۇيدى پايدالانۋعا بەرۋدىڭ ءوسۋ قارقىنى 7,7 پ.ت. جاقساردى. بارلىعى 2,9 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ءۇي پايدالانۋعا بەرىلدى, بۇل وتكەن جىلعى قاڭتار-ناۋرىزداعى كورسەتكىشتەن 0,4%-عا جوعارى.
سىرتقى تاۋار اينالىمى ءوستى
وسى جىلدىڭ قاڭتار-اقپانىندا سىرتقى ساۋدا تاۋار اينالىمى 52,5%-عا ءوسىپ, 18,2 ملرد دوللاردى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە ەكسپورت بويىنشا كورسەتكىش 71%-عا ءوسىپ, 12 ملرد دوللارعا دەيىن جەتتى. بۇل ورايدا وڭدەلگەن تاۋارلار ەكسپورتى 47%-عا ارتىپ, 3,5 ملرد دوللار بولدى. تاۋارلار يمپورتى 6 ملرد دوللاردى قۇرادى. جالپى, وڭ ساۋدا بالانسى 6 ملرد دوللار دەڭگەيىندە قالىپتاستى.
7 ەكونوميكالىق كورسەتكىش بويىنشا وڭىرلەر اراسىندا جالپى جاعداي مىناداي. بارلىق كورسەتكىشتەر بويىنشا وڭ ءوسۋ 6 وڭىردە – اقمولا, الماتى, شىعىس قازاقستان جانە جامبىل وبلىستارىندا, سونداي-اق نۇر-سۇلتان جانە شىمكەنت قالالارىندا بەلگىلەنىپ وتىر. 6 كورسەتكىش بويىنشا ءوسۋ 6 وڭىردە بايقالۋدا. ولار اتىراۋ, قاراعاندى, قوستاناي, قىزىلوردا, ماڭعىستاۋ جانە سولتۇستىك قازاقستان وبلىستارى. 5 كورسەتكىش بويىنشا وڭ ءوسىم 4 وڭىردە – الماتى قالاسى, سونداي-اق, اقتوبە, پاۆلودار جانە تۇركىستان وبلىستارىندا بايقالۋدا. 4 كورسەتكىش بويىنشا وڭ ءوسىم باتىس قازاقستان وبلىسىندا بايقالۋدا.
ورتالىق جانە جەرگىلىكتى اتقارۋشى ورگاندارعا كەلەسى شارالارعا نازار اۋدارۋ ۇسىنىلىپ وتىر: كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن ءتيىمدى جۇرگىزۋگە كەشەندى قولداۋ كورسەتۋ, وڭدەۋ ونەركاسىبىندە جوسپارلانعان ءوسۋ قارقىنىن قامتاماسىز ەتۋ. الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعالارىنا تۇراقتى مونيتورينگ جۇرگىزۋ, تۇراقتاندىرۋ قورلارى ارقىلى ولاردىڭ قولجەتىمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ. ينۆەستورلاردى تارتۋ جانە سۇيەمەلدەۋ بويىنشا ناقتى جۇمىستى بارلىق دەڭگەيدە جانداندىرۋ. تۇراقتى جانە ۋاقىتشا جۇمىسپەن قامتۋدى قولداۋ باعدارلامالارىن ىسكە اسىرۋ شەڭبەرىندە ەڭبەك نارىعىنداعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ. ەكسپورتتاۋشىلاردىڭ جاڭا نارىقتارعا شىعۋىنا قولداۋ كورسەتۋ, ەكسپورتتاۋ باعىتتارىنىڭ بالامالى جولدارىن قالىپتاستىرۋ.
ۆەدومستۆو باسشىسىنىڭ ايتۋىنشا, جوعارىدا اتالعان شارالاردى تولىقتاي ىسكە اسىرۋ ەلىمىزدىڭ ەكونوميكاسىنىڭ ءوسۋىن جەدەلدەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ۇلتتىق بانك توراعاسى عالىمجان ءپىرماتوۆ ءوز بايانداماسىندا بيىلعى ناۋرىزدا قارجى نارىقتارىندا جوعارى قۇبىلمالىلىق ساقتالعانىن اتاپ ءوتتى.
قازاقستاندا ىسكەرلىك بەلسەندىلىك يندەكسى ناۋرىزدا تەرىس كورسەتكىشكە اۋىسىپ, 48,3 بولدى (اقپاندا – 50,6). رەسەي فەدەراتسياسىنا قارسى سانكتسيالارعا بايلانىستى لوگيستيكالىق پروبلەمالار سەبەبىنەن شيكىزات پەن ماتەريالداردىڭ باعاسى ءوستى. ۋكراينا مەن رەسەي فەدەراتسياسىنىڭ اراسىنداعى قاقتىعىس اياسىندا ەكسپورت كولەمىنىڭ قىسقارۋى اسەرىنەن ناۋرىزدا وسىمدىك مايى ء(بىر ايدا 23,2%-عا) جانە ءداندى داقىلدار (17,1%) باعاسىنىڭ رەكوردتىق ءوسۋى فاو ازىق-ت ۇلىك باعالارى يندەكسىنىڭ 1990 جىلدان باستاپ ەڭ جوعارى دەڭگەيىنە الىپ كەلدى (159,3 تارماق, بۇل اقپانداعى ماننەن 17,9 تارماققا (12,6%) جوعارى).
ع.ءپىرماتوۆ بەرگەن اقپاراتقا ساي, شيكىزات, جانار-جاعارماي, گازدىڭ قىمباتتاۋى اياسىندا ەۋروايماقتاعى ينفلياتسيا ناۋرىزدا الدىن الا دەرەكتەر بويىنشا 7,9%-عا دەيىن ءوستى, اقش-تا اقپاندا 40 جىلدىق ەڭ جوعارى كورسەتكىشكە جەتىپ, 7,9% بولدى. رەسەيدە ينفلياتسيا ناۋرىزدا 16,7%-عا دەيىن جەدەلدەدى. قازاقستان ءۇشىن سىرتقى ينفلياتسيالىق جاعداي تاۋار جەتكىزىلىمى پروبلەمالارىنىڭ ساقتالۋىنا, ازىق-ت ۇلىك پەن شيكىزات باعاسىنىڭ وسۋىنە, سونداي-اق تەڭگە باعامىنىڭ السىرەۋىنە جانە گەوساياسي تاۋەكەلدەردىڭ ىسكە اسۋىنا بايلانىستى بيىل قولايسىز بولادى. پروينفلياتسيالىق تاۋەكەلدەردىڭ كۇشەيۋىن ەسكەرە وتىرىپ, دامىعان ەلدەر, اتاپ ايتقاندا اقش اقشا-كرەديت ساياساتىن جەدەل كۇشەيتۋگە كوشۋدە.
ناۋرىزدا قازاقستاندا ينفلياتسيا 8,7%-دان 12%-عا دەيىن جەدەلدەپ, 2016 جىلعى قىركۇيەكتەن بەرى ەڭ جوعارى مانگە جەتتى. ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى ينفلياتسياعا ەڭ كوپ ۇلەس قوستى, ولاردىڭ ءوسۋى 10%-دان 15,4%-عا دەيىن جەدەلدەدى ء(بىر ايدا ينفلياتسيا 5,8%-عا ءوستى). ورامجاپىراق, قانت, كارتوپ, قىزاناق باعالارىنىڭ ايتارلىقتاي ءوسۋى بايقالدى. ناۋرىزدىڭ ءتورتىنشى اپتاسىنىڭ (24-29 ناۋرىز) قورىتىندىسى بويىنشا الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنىڭ باعاسى جىلدىق كورسەتۋدە 18,6%-عا دەيىن ءوستى. وسى وسۋگە ناۋرىزدىڭ ەكىنشى اپتاسىندا جەكەلەگەن ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارىنا سۇرانىستىڭ ارتۋى ايتارلىقتاي ۇلەس قوستى.
الەۋمەتتىك ماڭىزى بار ازىق-ت ۇلىك تاۋارلارى باعاسىنىڭ اپتالىق ءوسۋى ناۋرىزدىڭ سوڭعى اپتاسىندا 1,3%, ءساۋىردىڭ ءبىرىنشى اپتاسىندا 0,9% بولىپ, تۇراقتانۋدا. ازىق-ت ۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلاردىڭ باعاسى ناۋرىزدا 8,6%-دان 10,9%-عا دەيىن قىمباتتادى. وعان تەڭگە باعامىنىڭ السىرەۋى جانە ازىق-ت ۇلىككە قاراعاندا تومەنىرەك بولسا دا, ارتىق سۇرانىستىڭ قىسىمى سەبەپ بولدى.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ اتقارىلۋى تۋرالى قارجى ءمينيسترى ەرۇلان جاماۋباەۆ بايانداما جاسادى. مەملەكەتتىك بيۋدجەتكە ترانسفەرتتەردى ەسەپكە الماعاندا 3 ترلن 739 ملرد تەڭگە سوماسىندا كىرىستەر ءتۇستى نەمەسە جوسپار 107,1%-عا ورىندالدى. رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتكە 2,6 ترلن تەڭگەگە جۋىق كىرىستەر ءتۇستى نەمەسە جوسپار 100,7%-عا ورىندالدى. كىرىستەر بويىنشا جوسپار 17 ملرد تەڭگەگە, ونىڭ ىشىندە سالىقتار 5 ملرد تەڭگەگە, سالىقتىق ەمەس 12 ملرد تەڭگەگە اسىرا ورىندالدى.
جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردىڭ كىرىستەرى 125,7%-عا اتقارىلدى جانە 1 ترلن 125 ملرد تەڭگەنى قۇرادى. جوسپار 230 ملرد تەڭگەگە, ونىڭ ىشىندە سالىقتار بويىنشا 203 ملرد تەڭگەگە اسىرا ورىندالدى. كىرىستەر بويىنشا جوسپارلار ماڭعىستاۋ وبلىسىن قوسپاعاندا, بارلىق وڭىردە دەرلىك اسىرا ورىندالدى.
مەملەكەتتىك بيۋدجەتتىڭ شىعىستارى 99%-عا, رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ شىعىستارى 99,5%-عا, جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەردىڭ شىعىستارى 98,8%-عا اتقارىلدى.
رەسپۋبليكالىق بيۋدجەت بويىنشا سوماسى 4 ترلن تەڭگەگە جۋىق شىعىستار جۇرگىزىلدى. اتقارىلماۋ 20 ملرد تەڭگەنى قۇرادى, ونىڭ ىشىندە 5 ملرد تەڭگە – ۇنەمدەۋ. يگەرىلمەگەنى – 15 ملرد تەڭگە.
اۋىل شارۋاشىلىعى ءمينيسترى ەربول قاراشوكەەۆ بيىلعى 3 ايدا جالپى اۋىل شارۋاشىلىعى ءونىمىنىڭ كولەمى 1,8%-عا ۇلعايىپ, 700,3 ملرد تەڭگەنى قۇراعانىن ايتتى. بۇل ءوسىم نەگىزىنەن مال شارۋاشىلىعى ءونىمىن ءوندىرۋ كولەمىنىڭ 2%-عا ۇلعايۋى ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى. «اتاپ ايتساق, ەت ءوندىرۋ كولەمى تىرىدەي سالماقتا 1,2%-عا, ءسۇت ءوندىرۋ كولەمى 1,3%-عا, تاۋىق جۇمىرتقاسىن ءوندىرۋ كولەمى 11,6%-عا ءوستى. بۇل رەتتە, 42,8 ملرد تەڭگەگە وسىمدىك شارۋاشىلىعى ونىمدەرى ءوندىرىلىپ, ناقتى كولەم يندەكسى 100%-دى قۇرادى. بۇل كولەم اۋىل شارۋاشىلىعى داقىلدارىن جابىق توپىراقتا ءوسىرۋ ەسەبىنەن قامتاماسىز ەتىلدى», دەدى اۋىل شارۋاشىلىعى مينيسترلىگىنىڭ باسشىسى.
يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ ءمينيسترى قايىربەك وسكەنباەۆ 2022 جىلدىڭ ءبىرىنشى توقسانىندا وڭدەۋشى ونەركاسىپتە وڭ ءۇردىس بايقالىپ, جيىنتىق كورسەتكىش 106,5%-دى قۇراعانىن مالىمدەدى. «ماشينا جاساۋ سالاسى اۆتوكولىك قۇرالدارىن, ترەيلەرلەر مەن اشىق تىركەمەلەردى, ماشينالار مەن جابدىقتاردى شىعارۋ, وزگە كولىك قۇرالدارىن, كومپيۋتەرلەر, ەلەكتروندى جانە وپتيكالىق جابدىقتاردى, ەلەكتر جابدىقتارىن ءوندىرۋ, جوندەۋ جانە ورناتۋ ەسەبىنەن 11,3% كولەمىندە تۇراقتى ءوسىم كورسەتتى», دەدى ق.وسكەنباەۆ.
ەنەرگەتيكا مينيسترلىگىنىڭ باسشىسى بولات اقشولاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, اتالعان كەزەڭدە مۇناي سالاسىندا مۇناي ءوندىرۋ جانە ەكسپورتى كورسەتكىشتەرى بويىنشا ءوسىم بايقالادى. الدىن الا دەرەكتەر بويىنشا, بيىلعى قاڭتار-ناۋرىزدا مۇناي جانە كوندەنسات ءوندىرۋ كولەمى 22,7 ملن توننانى نەمەسە 2021 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىنە 107,6%-دى قۇرادى. ونىڭ ىشىندە مۇناي-گاز سالاسىنىڭ ءىرى كومپانيالارى بويىنشا: تەڭىزدە اتالعان كەزەڭدە 7,3 ملن توننا مۇناي ءوندىرىلدى, قاشاعاندا مۇناي ءوندىرۋ كولەمى 4,7 ملن توننانى قۇرادى, قاراشىعاناق جوباسىنىڭ كورسەتكىشى 3,2 ملن توننانى قۇرادى. ەسەپتى كەزەڭدە 17,6 ملن توننا مۇناي ەكسپورتتالدى, بۇل 2021 جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 5,3%-عا ارتىق.
ەسەپتى كەزەڭدە 15 ملرد تەكشە مەتر گاز ءوندىرىلدى, بۇل وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىنە قاراعاندا 8,2%-عا وسكەنىن كورسەتەدى. تاۋارلىق گازدى ىشكى تۇتىنۋ كولەمى 6,7 ملرد تەكشە مەتردى قۇرادى, بۇل كورسەتكىش وتكەن جىلدىڭ سايكەس كەزەڭىنە 100,9%-عا ورىندالدى.
كوكتەمگى ەگىس جۇمىستارىن ۋاقتىلى جانە تۇراقتى جۇرگىزۋ ءۇشىن اۋىل شارۋاشىلىعى تاۋارىن وندىرۋشىلەرگە 212 مىڭ تەڭگە/توننا باعاسىمەن 400 مىڭ توننا ديزەل وتىنى ءبولىندى.
ماسەلەنى قورىتىندىلاعان ۇكىمەت باسشىسى ءاليحان سمايىلوۆ ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىنىڭ ورنىقتى دامۋىنىڭ ناتيجەسىندە بيىلعى ءبىرىنشى توقساندا ءىجو 4,4%-عا وسكەنىن اتاپ ءوتتى. «اقمولا, الماتى, جامبىل, شىعىس قازاقستان وبلىستارىندا جانە ەلوردادا بارلىق نەگىزگى كورسەتكىش بويىنشا ءوسىم بار. ال اقتوبە, پاۆلودار, تۇركىستان وبلىستارى مەن الماتى قالاسىندا ەكى كورسەتكىش بويىنشا تەرىس ناتيجە تىركەلگەن. قالعان وڭىرلەر جۇمىستى جانداندىرۋى ءتيىس», دەدى پرەمەر-مينيستر.
ءا.سمايىلوۆتىڭ ايتۋىنشا, جالپى العاندا ەلىمىزدىڭ الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋىنا شەكتەۋ شارالارىنىڭ اسەرى بارىنشا ازايتىلدى. الايدا بۇل جۇمىستاردى جالعاستىرعان ءجون. سەبەبى بىزبەن كورشىلەس ەلدەردىڭ ەكونوميكاسىنا سانكتسيالاردىڭ ىقپالى كۇشەيە تۇسۋدە. سونىمەن قاتار ۇكىمەتتىڭ الدىنداعى كۇردەلى مىندەتتىڭ ءبىرى – ينفلياتسيانى ۇستاپ تۇرۋ. ناۋرىز ايىنىڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەلىمىزدەگى جىلدىق ينفلياتسيانىڭ دەڭگەيى 12%-دى قۇرادى. وعان ءبىزدىڭ ساۋدا جاساپ وتىرعان سەرىكتەس ەلدەردەگى ينفلياتسيانىڭ ءوسۋى مەن الەمدە ازىق-ت ۇلىك باعاسىنىڭ قىمباتتاۋى تىكەلەي اسەر ەتتى.
«ەلىمىزدە مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا 2022-2024 جىلدارعا ارنالعان ينفلياتسيا دەڭگەيىن باقىلاۋ جانە تومەندەتۋ بويىنشا كەشەندى شارالار ىسكە اسىرىلۋدا. ينفلياتسيانى ۇستاپ تۇرۋ ءۇشىن قاجەتتى قۇرالدار بار. مەملەكەتتىك ورگاندار مەن اكىمدىكتەر ولاردى ءتيىمدى پايدالانىپ, بۇل ماسەلەنى ەرەكشە نازاردا ۇستاۋعا ءتيىس», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ينفوگرافيكانى جاساعان امانگەلدى قياس, «ەQ»
عىلىمدى قارجىلاندىرۋ ەكى ەسەگە كوبەيدى
ۇكىمەت وتىرىسىندا وتاندىق عىلىمدى دامىتۋ ماسەلەسى قارالدى. ءبىلىم جانە عىلىم ءمينيسترى ا.ايماعامبەتوۆ, بيولوگيالىق قاۋىپسىزدىك پروبلەمالارى عىلىمي-زەرتتەۋ ينستيتۋتىنىڭ باس ديرەكتورى ك.زاكاريا بايانداما جاسادى.
ۇكىمەت باسشىسى بارلىق عىلىمي قىزمەتكەرلەردى كاسىبي مەرەكە – عىلىم كۇنىمەن قۇتتىقتادى.
«قازاقستاندا سوڭعى ەكى جىلدا رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتەن عىلىمدى قارجىلاندىرۋ شامامەن 2 ەسە ءوستى (2022 جىلى شامامەن 84 ملرد تەڭگەنى قۇرادى). ونىڭ ۇستىنە مەملەكەتتىك قارجىنى عىلىمي جوبالارعا ءبولۋ قۇزىرەتى عالىمداردىڭ وزدەرىنە بەرىلگەن. قازىرگى كەزدە قازاقستاندىق عالىمداردىڭ عىلىمي جۇمىستارى كوبەيىپ كەلەدى. ولاردىڭ زەرتتەۋ ەڭبەكتەرى ەلىمىزبەن قاتار, شەت مەملەكەتتەردە دە لايىقتى باعالانىپ وتىر», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
ۇكىمەت باسشىسىنىڭ پىكىرىنە قاراعاندا, قازاقستاننىڭ كوروناۆيرۋس ينفەكتسياسىنا قارسى ءوز ۆاكتسيناسى بار 6 ەلدىڭ قاتارىندا بولۋى وتاندىق عىلىمنىڭ الەۋەتى قانشالىقتى زور ەكەنىن كورسەتەدى. پاندەميا كەزىندە بۇل ۆاكتسينانى كوپتەگەن ازاماتتارىمىز سالدىردى, باسقا ەلدەرگە دە جىبەرىلدى.
ء«بىز عىلىمعا جاڭا لەپ اكەلگەن ءوز ۆاكتسينامىزدى ماقتان تۇتامىز! بۇل – شىن مانىندە ءبىزدىڭ عالىمدارىمىزدىڭ ۇلكەن جەڭىسى! وتاندىق عىلىم حالقىمىزدىڭ تۇرمىس ساپاسىن جاقسارتۋعا ەلەۋلى ۇلەس قوسۋعا ءتيىس. عىلىم سالاسىنداعى باعدارلامالىق قۇجاتتاردىڭ بارلىعى وسىعان باعىتتالعان», دەدى پرەمەر-مينيستر.
عالىمداردى قولداۋ, ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋ, عىلىمدى ۆەدومستۆوارالىق ۇيلەستىرۋ جونىندەگى كەشەندى شارالار «تسيفرلاندىرۋ, عىلىم مەن يننوۆاتسيالار ەسەبىنەن تەحنولوگيالىق سەرپىلىس» اتتى ۇلتتىق جوبادا قاراستىرىلعان. ۇلتتىق جوبانى ىسكە اسىرۋ عالىمدار مەن ولاردىڭ عىلىمي جۇمىستارىنىڭ سانىن ارتتىرۋعا, زەرتتەۋ ينستيتۋتتارىنىڭ جابدىقتارىن جاڭارتۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. وتكەن جىلدان بەرى جىل سايىن 500 عالىم الەمنىڭ جەتەكشى عىلىمي ورتالىقتارىنا بارىپ, تاعىلىمدامادان وتەدى. جىل سايىن «جاس عالىم» جوباسى اياسىندا 1 مىڭ گرانت بولىنەدى. ء«بىز 2025 جىلعا قاراي عىلىمدى قارجىلاندىرۋدا جەكەمەنشىك قارجىنىڭ ۇلەسىن 50%-عا دەيىن ۇلعايتۋىمىز كەرەك. اT, مەديتسينالىق-بيولوگيالىق سالالاردا, اگروونەركاسىپتىك كەشەندە, «جاسىل» تەحنولوگيالاردا, تاۋ-كەن عىلىمى مەن مەتاللۋرگيادا 5 ءىرى عىلىمي-وندىرىستىك ورتالىق قۇرىلادى», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
پرەمەر-ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا, بۇگىنگى تاڭدا وڭدەۋ ونەركاسىبىن دامىتۋ مەن جوعارى تەحنولوگيالىق وندىرىستەردى قۇرۋدا عىلىمنىڭ ءرولى ەرەكشە. بۇل ەڭبەك ونىمدىلىگى مەن حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى. عىلىمي زەرتتەۋ جۇمىستارىنىڭ ناتيجەلىلىگىن جاقسارتۋ ءۇشىن اۋقىمدى جۇمىس جۇرگىزۋ كەرەك. عزي مەن ۋنيۆەرسيتەتتەر, وتاندىق يندۋستريا مەن بيزنەس تىعىز بايلانىستا بولعاندا عانا ءوندىرىس داميدى. حالىققا ناقتى پايدا اكەلەدى. ەڭ الدىمەن, عىلىمي جاڭالىقتارعا مۇقتاج كاسىپورىنداردى انىقتاۋ ءۇشىن ماركەتينگ جۇيەسىن ەنگىزۋ كەرەك. عىلىم قورى ءوز جۇمىسىن عىلىمي ورتانىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن ارتتىرۋعا, عىلىمي-زەرتتەۋ ناتيجەلەرىن كوممەرتسيالاندىرۋعا باعىتتاۋعا ءتيىس.
وسىعان وراي ءا.سمايىلوۆ ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنە بيىلعى 30 ساۋىرگە دەيىن قازاقستان عىلىمىن دامىتۋدىڭ 2022-2026 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىنىڭ قابىلدانۋىن قامتاماسىز ەتۋدى, جاس تالانتتاردى ىزدەۋ جانە ولاردى عىلىمعا تارتۋ مەحانيزمدەرىن پىسىقتاۋدى, زەرتتەۋ الەۋەتى جوعارى عالىمداردىڭ جاڭا بۋىنىنىڭ اقپاراتتىق بازاسىن جاساۋدى, ۇلتتىق عىلىم اكادەمياسىنا مەملەكەتتىك مارتەبە بەرە وتىرىپ, ينستيتۋتسيونالدىق ترانسفورماتسيالاۋ شارالارىن قابىلداۋدى تاپسىردى.
«سونىمەن قاتار عىلىم قورىنىڭ ەكونوميكالىق تيىمدىلىگىن ارتتىرۋعا, عىلىمي-زەرتتەۋلەردى كاپيتالداندىرۋعا, ولاردىڭ ينۆەستيتسيالىق تارتىمدىلىعىن, بارلىق كەزەڭدەگى اشىقتىعىن ارتتىرۋعا باسا ءمان بەرە وتىرىپ, ونىڭ رەبرەندينگىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك», دەدى ءا.سمايىلوۆ.
بۇعان قوسا, بيزنەس-قوعامداستىق وكىلدەرىمەن جانە «اتامەكەن» ۇكپ-مەن بىرلەسىپ, حالىقتىڭ تابىسىن ارتتىرۋدىڭ 2025 جىلعا دەيىنگى باعدارلاماسىنىڭ جوباسىنا عىلىمدى قاجەت ەتەتىن وندىرىستەردى, جوعارى تەحنولوگيالىق جۇمىس ورىندارىن قۇرۋدا عىلىمنىڭ ۇلەسى بويىنشا ءبولىمدى قوسىپ, ونىڭ ناقتى ينديكاتورلارىن بەلگىلەۋدى قامتاماسىز ەتۋ تاپسىرىلدى.
«سونداي-اق يندۋستريا جانە ينفراقۇرىلىمدىق دامۋ, ەنەرگەتيكا مينيسترلىكتەرىمەن بىرلەسىپ, عىلىمي-تەحنيكالىق كەڭەستەر قۇرۋدى جانە جەر قويناۋىن پايدالانۋشىلاردىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارىن قارجىلاندىرۋىنىڭ ورتالىقتاندىرىلعان مەحانيزمىن ەنگىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ كەرەك», دەدى پرەمەر-مينيستر.