قوعامدىق كەڭەس «قولبالا» بولماسىن دەسەك

مۇنداي ماسەلە تاراز قالاسىنىڭ وزىندە دە بولدى. دەگەنمەن دە وڭىردەگى قوعامدىق كەڭەستىڭ قۇرامى تۋرالى نەگىزگى اڭگىمەنىڭ ءبارى الدا بولىپ شىقتى. جالپى, اۋليەاتا ايماعى ءۇشىن بۇل ماسەلە قاي كەزدە دە كۇردەلى. ءتىپتى, جالپى كەڭەس قۇرامى تۋرالى دا وسى كۇنگە دەيىن ءبىراز ادام سىن ايتىپ كەلدى. ەندى جۋىردا عانا كەڭەستىڭ جاڭا قۇرامىنا بايلا­نىس­تى كەلىسپەۋشىلىكتەر ورىن الدى. بۇل دا قوعامداعى قىزۋ تالقىلانعان ماسەلەنىڭ ءبىرى ەدى.

مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا قازاقستان قۇرۋ» تۋرا­لى يدەياسىن جاريالاپ, بۇگىندە سول ماق­ساتتا جۇمىستار اتقارىلۋدا. الايدا پرەزيدەنت ايتقان تالاپقا قوعامداعى كەيبىر كورىنىستەر ساي بولماي تۇر دەۋگە بولادى. وڭىردە وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ كەزەكتى ون بەسىنشى سەسسياسى ءوتىپ, جيىن­دا وبلىستىق قوعامدىق كەڭەستىڭ قۇرامىن بەكىتۋ تۋرالى ماسەلە قارالعان ەدى. بىراق بۇل جولى پىكىر ەكىگە جارىلدى. دەنى كاسىپكەرلەردەن قۇرالعان جاڭا كەڭەستىڭ قۇرامى تۋرالى دا ءبىراز سىن ايتىلعان بولاتىن. اراسىندا حالىقتىڭ ارا­سىن­دا جۇرگەن قاراپايىم ءبىر ادامنىڭ جوق­تىعى دا تالاي ءسوز بولعان. اقىرى ءماسليحات دەپۋتاتتارى قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرىن بەكىتۋگە كەلگەندە ىمىراعا كەلە المادى. ءتىپتى, ەرقانات مانجۋوۆ پەن ەربولات ساۋرىقوۆ باستاعان بىرنە­شە دەپۋتاتتىڭ سەسسيا ءوتىپ جاتقان زالدان شىعىپ كەتۋى دە سول قارسىلىقتان تۋىنداعان ارەكەت بولاتىن. وڭىردە شۋ بولعان ماسەلەگە وراي وڭىرلىك كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا شۇعىل تۇردە بريفينگ ۇيىمداستىرى­لىپ, وندا وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى ماحمەتعالي سارىبەكوۆ ءوز پىكى­رىن ءبىلدىردى. نەگىزى وبلىستىق قوعام­دىق كە­ڭەس مۇشەلەرىن بەكىتۋ مەرزىمى كە-­­ شە­ۋىل­دەگەن. بۇرىن بەكىتىلگەن كەڭەستىڭ قۇزى­رەتى بيىل 9 قاڭتار كۇنى اياقتالعان. وسىعان بايلانىستى وبلىستىق ءماسلي­حات وتكەن جىلى قاراشا ايىنان بەرى بىرنەشە كەزەڭنەن تۇراتىن كونكۋرسقا دايىندىق جۇمىستارىن باستاعان. ءوز سوزىندە ماحمەتعالي سارىبەكوۆ جۇمىس توبى اشىق داۋىس ارقىلى وبلىستىق ماسليحاتقا قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرىنىڭ ءتىزىمىن ۇسىناتىنىن, ال سوڭعى نۇكتەنى ءماسليحات دەپۋتاتتارى قوياتىنىن جەت­كىزدى. «قۇرامدى بەكىتۋ نەمەسە بەكىتپەۋ ماسەلەسىن ءماسليحات شەشەدى. بۇل سەسسيادا وسى ماسەلە اينالاسىندا ءبىراز پىكىرتالاس تۋىندادى. سونىمەن جۇمىس توبى 55 كانديداتتىڭ ىشىنەن 15 ادامدى ۇسىندى. وسىعان كونكۋرستان تىس وتكەن ەكى ادامدى قوسساق, جالپى قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرى 17 ادامنان قۇرالۋى ءتيىس بولدى. الەۋمەتتىك جەلىدە قوعامدىق كەڭەستىڭ بۇرىنعى توراعاسى امزەبەك جولشىبەكوۆتىڭ اشىق حاتى دا جاريا­لاندى. وندا «العاشقى كونكۋرستىڭ ناتيجەسى نەگە كۇشىنە ەنبەدى؟ كونكۋرس­قا قاتىسقان ازاماتتاردى نەگە رەسمي مالىم­دەمەدى؟» دەگەن سۇراقتار بولدى. سوعان جاۋاپ بەرەيىن. العاشقى كونكۋرس قاراشا, جەلتوقسان ايلارىندا ءوتتى. وعان بار-جوعى 25 ادام قاتىستى. ونىڭ ىشىنەن 15-ءى رەتتەلدى. بىراق قاڭتار وقيعاسىنان كەيىن قوعامدىق كەڭەسكە دەگەن كوزقاراس وزگەردى. ەلىمىزدىڭ پرەزيدەنت اكىمشىلىگىمەن قاتار, قوعامدىق كەڭەستىڭ جۇمىسىن ۇيلەستىرەتىن اقپارات جانە قوعامدىق دامۋ مينيسترلىگىنىڭ دە تالاپتارى كۇشەيدى. وندا قوعامدىق كەڭەستىڭ قۇرامى كەم دەگەندە 70-80 پايىزعا وز­گەرۋى كەرەك دەلىنگەن. سونىمەن قاتار كەڭەس قۇرامىنا جاستاردىڭ تارتىلۋى, ساياسي پارتيالاردىڭ مۇشەلەرى جانە قوعام بەلسەندىلەرىنىڭ بولۋى ماڭىزدى. ال ءبىزدىڭ العاشقى كونكۋرستىڭ ناتيجەسى جاڭا تالاپتارعا ساي بولمادى», دەيدى ءماسليحات حاتشىسى.

بۇدان كەيىن دەپۋتاتتار تاراپىنان كونكۋرستى ەكىنشى رەت جاريالاۋ تۋرالى ۇسىنىس تۇسكەن. ناتيجەسى سوڭ­عى وتكەن ءماسليحاتتىڭ سەسسياسىندا كورسە­تىلگەن. دەگەنمەن, كەلىسپەۋشىلىك دەپۋ­تاتتاردىڭ داۋىس بەرۋ راسىمىنە باي­لانىستى تۋىنداعان. «ايتا كەتەتىن تاعى ءبىر جايت, بىردە-ءبىر نورماتيۆتىك قۇجاتتا داۋىس بەرۋ ماسەلەسى بىرجاقتى كورسەتىلمەگەن. داۋىس بەرۋ ءماسليحاتتىڭ قۇزىرىندا. ۇسىنىستى ايتقان سوڭ دەپۋ­تاتتاردىڭ ءبىرى ءتىزىم بويىنشا داۋىس بەرۋدى قولداسا, ەكىنشى جاق قوعامدىق كەڭەس مۇشەلەرىن ءار كانديداتقا جەكە-جەكە داۋىس بەرۋ ارقىلى بەكىتۋدى دۇرىس كوردى. جۇمىسشى توپتا بولعان ءۇش دەپۋتاتىمىز «وزدەرىڭىز بەكىتكەن جۇمىس توبىنا سەنىمسىزدىك بىلدىرەسىزدەر مە؟» دەگەن ماسەلەنى ايتىپ قالدى. مۇن­دا سەنىمسىزدىك دەگەن جوق. ۇسىنىستى ءماسليحات سەسسيادا قارايدى. سونىمەن 17 دەپۋتات كانديداتتارعا جەكە-جەكە داۋىس بەرۋدى قولداسا, 6 دەپۋتاتىمىز ءتىزىم بويىنشا دەدى. ولار شەشىممەن كەلىسپەيتىندەرىن ايتىپ, تۇرىپ كەتتى. سودان كەيىن قالعان 22 دەپۋتات داۋىس بەرۋ ءتارتىبى بويىنشا ءار دەپۋتاتقا جەكە-جەكە داۋىس بەردىك. وسىلايشا كوپشىلىك ۇسىنىسپەن 15 ۇمىتكەردىڭ 11-ءى قوعامدىق كەڭەستىڭ مۇشەلىگىنە وتسە, 4 ادام وتپەدى. وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ سەسسيا شەشىمى بويىنشا وبلىستىق قوعامدىق كەڭەسكە 11 ادام سايلانىپ وتىر», دەيدى ماحمەتعالي سارىبەكوۆ. سونداي-اق ءتىزىمى جاريالاناتىنىن دا ايتتى.

بۇل ماسەلە توڭىرەگىندە وتكەن بريفينگكە وبلىستىق قوعامدىق كەڭەس­تىڭ قالىپتاستىرۋ كوميسسياسىنىڭ تور­­اعاسى, وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتى ەرقانات مانجۋوۆ, حالىقارالىق تاراز يننوۆاتسيالىق ينستيتۋتىنىڭ رەكتورى, وبلىستىق ءماسليحات دەپۋتاتى ەربولات ساۋرىقوۆ پەن وبلىستىق ماسليحاتتاعى «اقجول» پارتياسىنىڭ دەپۋتاتى شىڭعىس ابدراحمانوۆ قاتى­سىپ, پىكىر ءبىلدىردى. ولار وبلىستىق ءماس­ليحاتتىڭ سەسسياسىندا قارالعان ماسەلەدە زاڭسىزدىققا جول بەرىلگەنىن ايتتى. سونىمەن قاتار وسى ماسەلە بويىنشا پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆقا ۇندەۋ جولدايتىندارىن دا جەتكىزدى. «زاڭدا قوعامدىق كەڭەستى قالىپ­تاستىرۋشى جۇمىسشى توپ ۇمىت­كەرلەر ءتىزىمىن ۇسىنادى. ال ونى ءماس­ليحات تەك بەكىتىپ بەرەدى. زاڭدا ءماسليحات ءتىزىمدى تالقىلاسىن دەگەن ءبىر دە ءبىر ءسوز جوق. بۇل جەردە ءماسليحات الدىن الا 56 ادامنىڭ قۇجاتىمەن تانىسىپ, ولاردىڭ ارقايسىسىمەن جەكە-جەكە سوي­لەسىپ, ىشىندەگى لايىقتىلارىن ۇسىن­عان جۇمىسشى توپتىڭ تىرلىگىنە ارالاسىپ, بەلدەن باسىپ وتىر. ءبىز مىنا تۇرى­مىزبەن پرەزيدەنت ايتقان «جاڭا قازاقستاندى» قالاي قۇرامىز؟ ەگەر جۇ­مىسشى توپ ۇسىنعان ۇمىتكەرلەرمەن ءماسليحات كەلىسپەي, ءوز دەگەنىن ىستەيتىن بولسا وندا كوميسسيانى قۇرىپ نە قاجەتى بار؟», دەيدى ەربولات ساۋرىقوۆ. ارينە, ەكى تاراپ تا ءوز ءۋاجىن ايتۋدا. قوعامدىق كەڭەستىڭ مۇشەلىگى تۋرالى دا اركىمنىڭ پىكىرى ءارتۇرلى. قازىر قو­عامدا كەڭەستىڭ بيزنەسمەندەردەن قۇرال­عانى, قوعام بەلسەندىلەرى بار-جوعى ءۇش-اق ادام دەگەن ماسەلە كوتەرىلۋ­دە. جەر­گىلىكتى دەپۋتاتتار دا بۇل رەتتە بەل­­دەن باسۋشىلىق بەلەڭ العان دەگەن پى­كىردە. ال وبلىستىق ءماسليحاتتىڭ حاتشىسى حالىق قالاۋلىلارىنىڭ بۇل ارەكەتىنە دەپۋتاتتىق جانە ادامي ەتيكانى ورەسكەل بۇزۋشىلىق دەپ باعا بەرۋدە. جالپى, مۇنداي ارەكەتتەردەن كەيىن, ءتۇرلى پىكىرلەردەن سوڭ قوعامدىق كەڭەسكە دەگەن قارسىلىقتىڭ دا كوپ ەكە­نىن بايقاۋعا بولادى.

جامبىل وبلىسى