جاڭا رەفورمالار – ءسوزسىز جاڭا وزگەرىستەردىڭ باستاۋى. بۇل جاڭا كەزەڭگە قاراي جاساعان باتىل قادام بولماق. حالىق وسىنى كۇتىپ وتىر. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ اتاپ وتكەندەي, بارلىق سالاداعى توقىراۋ تىعىرىققا تىرەدى. جالپى, مەملەكەتتىڭ ساياسي-الەۋمەتتىك جۇيەسىنە وزگەرىس كوپتەن قاجەت ەدى. باسقارۋ تەتىكتەرىندە دە جاڭا تالاپتار ەنگىزۋ كەرەك بولدى.
كوپشىلىك ناتيجەسىز ءىس-شارالاردان ابدەن شارشادى. ورىندالمايتىن ۋادەلەر ۇمىتسىزدىككە اكەلىپ سوقتى. پرەزيدەنت قاسىم-جومارت توقاەۆ «جاڭا قازاقستان: جاڭارۋ مەن جاڭعىرۋ جولى» اتتى جولداۋىندا وسى ماسەلەگە ايرىقشا توقتالدى.
جاڭا جولداۋىندا ەلىمىزدىڭ ساياسي جۇيەسىن كەشەندى جاڭعىرتۋ باعدارلاماسىن ۇسىنعان مەملەكەت باسشىسى بۇل وزگەرىستەر جۇرتقا جاقسى كورىنۋ ءۇشىن جاسالمايتىنىن اتاپ ءوتتى. پرەزيدەنت قاعاز بەتىندە عانا جۇزەگە اسىرىلعان, بىراق شىندىققا ەش جاناسپايتىن جالعان تابىستارعا ماساتتانىپ وتىراتىن زامان كەلمەسكە كەتكەنىن اشىق ايتتى. «حالىققا قاجەتتى رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋ – مەنىڭ مەملەكەت باسشىسى رەتىندەگى باستى مىندەتىم. ساياسي جاڭعىرۋ بولماسا, ەلىمىزدى ورنىقتى دامىتۋ, اۋقىمدى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق وزگەرىس جاساۋ مۇمكىن ەمەس. بۇل – انىق نارسە», دەدى پرەزيدەنت. سونىمەن جۇرت كۇتكەن جاڭا رەفورمالار ەلدەگى باسقارۋ جۇيەسىنە قانداي وزگەرىستەر اكەلەدى, سونىڭ ماڭىزدى بىرنەشە قادامىنا توقتالساق. مەملەكەت باسشىسى الدىمەن بۇعان دەيىن قالىپتاسقان «بارلىق ءىس پرەزيدەنتتىڭ ارالاسۋىمەن شەشىلەدى» قاعيداسىن وزگەرتۋ قاجەتتىگىن باسا ايتتى. جاسىراتىنى جوق, قوعام دەموكراتيا ۇدەرىستەرىنە ساي پرەزيدەنتتىك-پارلامەنتتىك باسقارۋ جۇيەسىنىڭ ءىس جۇزىندەگى شىنايى بەينەسىن قالىپتاستىراتىن وسىنداي كەسىمدى ءسوزدى ۇزاق كۇتتى. بۇل بەتبۇرىس پارلامەنتتىڭ ءرولى كۇشەيەتىنىن كورسەتەدى. نەگىزى ەلدە جۇرگىزىلەتىن ساياسي رەفورمانىڭ قاراپايىم فورمۋلاسى مىناداي: كۇشتى پرەزيدەنت – ىقپالدى پارلامەنت – ەسەپ بەرەتىن ۇكىمەت. ەندىگى ماسەلە – وسى جۇيەنىڭ جۇمىسىن جۇيەلى ەتۋدە جاتىر. مەملەكەت باسشىسى «پارلامەنت رەسپۋبليكالىق بيۋدجەتتىڭ ساپالى ورىندالۋىنا باقىلاۋدى كۇشەيتۋى قاجەت», دەپ اتاپ ءوتتى. سول ءۇشىن ەسەپ كوميتەتىنىڭ ورنىنا جوعارى اۋديتورلىق پالاتا قۇرۋدى ۇسىندى. بۇل – وزگەرىستەردىڭ ءسوز جۇزىندە قالمايتىندىعىنىڭ كورىنىسى.
وڭىرلەردە ازاماتتاردىڭ بيلىككە دەگەن سەنىمىن نىعايتۋ ءۇشىن ءماسليحاتتاردىڭ دا مارتەبەسىن كوتەرۋ كەرەك ەكەندىگى ايقىن نارسە. مەملەكەت باسشىسى ءار دەڭگەيدەگى ءماسليحاتتاردىڭ ءرولىن ارتتىرىپ, دەربەستىگىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن ءماسليحات توراعاسى لاۋازىمىن ەنگىزۋدى ۇسىندى. «سونداي-اق ءماسليحاتتاردىڭ ىقپالىن بارىنشا كۇشەيتۋ ءۇشىن وبلىس اكىمدەرىن تاعايىنداۋ ءتارتىبىن وزگەرتۋ قاجەت دەپ سانايمىن», دەدى پرەزيدەنت قازاقستان حالقىنا ارناعان جولداۋىندا. جاڭا رەفورمادا تىزبەكتى تۇردە ءوزارا وزگەرىسكە باستايتىن جاڭا قايتا قۇرۋلار بار ەكەنىن اتاپ وتكەن ءجون. ال بەتبۇرىستاردىڭ نەگىزگىسى – وڭىرلەردەگى ديسپروپورتسيانى جويۋ ماقساتىندا قابىلدانعان شەشىمدەر. اتاپ ايتساق, بىرنەشە جاڭا وبلىستىڭ قۇرىلاتىندىعى. تاريحىمىزدى تانىتار ۇلىتاۋ دالاسىنىڭ ەندى ءبىر وڭىرگە اينالاتىنى, اباي اتىنداعى وبلىستىڭ پايدا بولاتىنى – جۇرت قۇپتايتىن باستامالار. جەتىسۋلىقتاردىڭ كوكەيىندە جۇرگەن وبلىس ورتالىعىنىڭ شالعايلىعى تۋرالى ماسەلە دە شەشىمىن تاباتىن بولدى. الماتى وبلىسىنىڭ ورتالىعى قاپشاعاي قالاسى دەپ, ونى ۇلتتىڭ اردا ۇلى دىنمۇحامەد قوناەۆتىڭ ەسىمىمەن اتاۋدى كوپشىلىك قۋانا قولدايتىنىنا دا سەنىم مول.
تالعات ەشەنقۇلوۆ,
م.ح.دۋلاتي اتىنداعى تاراز وڭىرلىك ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ باسقارما توراعاسى – رەكتورى