كورنەكتى جازۋشى, مەملەكەتتىك سىيلىقتىڭ لاۋرەاتى دۇكەنباي دوسجاننىڭ تاڭعى شىقتاي مولدىرەگەن اڭگىمەلەرىن قۇمارتىپ وقيمىن. ءار كەيىپكەرى تۋىسىمداي كوزىمە جىلى ۇشىراپ, بەيمازا سەزىمگە بولەيدى. ايتالىق, «ەرگەجەيلى» اڭگىمەسىندەگى باس كەيىپكەر – قۇددى ءبىزدىڭ اۋىلداعى جىلقىباي اعاما ۇقسايدى. ونىڭ تاۋدان تاس دومالاتقانداي الدىر-سالدىر مىنەزىنە بالا بىتكەن «جىندى» دەپ كۇلەتىنبىز. ءدۇيىم بالا سىرتىنان سىقىلىقتاپ مازاق قىلامىز. ول بولسا, ماڭايىندا قاۋلاعان قيقار ءسوزدى ەلەڭ قىلماي, ءوز بىلگەنىمەن ءماز بولىپ, وزىنشە ءومىر ءسۇرىپ, ءجۇرىپ جاتادى. ەپتەپ ولەڭ جازادى. ونىسىن ەشكىم كوڭىل ءبولىپ وقىمايدى.
قابىرعالى قالامگەردىڭ ياعىمۋسى, سايقىمازاق بالالاردىڭ تىلىندە «جاعىمسىز» اتالىپ كەتكەن كەيىپكەرى ەش قالىپقا سىيمايتىن, ءوز باسىمەن ءوزى الىسىپ جۇرگەن اپەندە مىنەزى كوڭىلىمدى قاتتى تولقىتتى. الگى اڭگىمەنى وقىعاننان كەيىن ادەبيەتكە قۇشتارلىعىم وياندى. جازۋشى بولسام دەپ ارمانداي باستادىم. كەيىن جىلقىباي اعامنىڭ ءجۇرىس-تۇرىسىنا جانىم اشيتىن بولدى. ءسوز ساپتاسى, قالىپقا سىيمايتىن بەينەسى كوز الدىمنان ەش كەتپەي قويدى. بىردە اشىق-شاشىق, كەلەسىدە توماعا-تۇيىق ءجۇرىسى كىسى كۇلەرلىك, ءارى ەرسى, ءارى وعاش. اۋزىنداعىسىن بوتەنگە جىرىپ بەرگەندەي اقكوڭىل, الاڭسىز, ارتىندا ءزىلى جوق.
ەرگەجەيلى ياعىمۋس – بۇرىن ۇشىراسپاعان, توسىن بەينە, تىڭ وبراز.
قۇيتاقانداي كىشكەنتاي كەيىپكەرىن جازۋشى جاندى قۋىرشاقشا شىرق ءۇيىرىپ سويلەتە بىلگەن. جان سارايىن ارالاپ كورسەڭىز, جۇرەگىڭىز سىزدايدى. ياعىمۋستىڭ جانارى وسى مەزەت كىشكەنتاي كۇنگە ۇقسادى, جارىعى تاۋسىلىپ, ءسونىپ بارا جاتقان قىزىل نۇر شە. قىزىل جاس. ىزىعۋت ومىردە جالعىزدىق دەرتىنىڭ بولاتىنىن العاش رەت سوندا سەزىندىم. الگى قىزىل جاستا سول دەرتتىڭ تۇنباسى… تۇزى… ۇلكەندەرگە دەگەن وكپە… ءتىپتى كۇمىس ءتىستى كۇمىسبەكتىڭ قياناتى… ءبىزدىڭ ءازىلىمىز… ءجابىرىمىز… ءبارى-ءبارى تۇنىپ تۇر-اۋ, تۇنىپ تۇر. جۇرەگىم الدەبىر جامانشىلىق سەزگەندەي ەزىلە سوقتى. «دالاباي, كۇننىڭ بەتىندە دە ءومىر بار بىلەم, دەدى ول. جاۋاپ بەرۋگە باتپادىم. بىردەڭە دەسەم-اق, ياعىمۋس كۇن باتقان جاققا جىلىستاپ كەتىپ قالاتىنداي كورىندى. ەگەر ول شىنىمەن كەتىپ قالسا, كىمدى ەرمەك ەتپەكپىز, كىمگە كۇلمەكپىز؟..». اڭگىمەنىڭ ونە بويىنان جالعىزدىق… جەتىمدىك… جەتىسپەۋشىلىك… دەرتى جەلدەي ەسەدى. جۇرەگىڭدى كەرمەك مۇڭ كەۋلەپ, تۇنجىراي تۇسەسىڭ, الەمتاپىرىق كۇي كەشەسىڭ. ياعىمۋستىڭ جالعىزدىق دەرتىن ءوزىڭ دە باستان كەشكەندەي بولاسىڭ. ءسوز, سويلەم بالانىڭ ويىمەن ءورىلىپ, ارقيلى اسەرگە بولەپ, بەسىكتەگى سابيشە تەربەتەدى. جۇرەككە قوڭىر مۇڭ ۇيالايدى. شىعارما نەندەي كەپتى سويلەتسە دە وقىلىپ, وقىرمان ويىن سان-ساققا جۇگىرتىپ, تولقىتا بىلسە, دەگەنىنە جەتتى دەپ بىلگەيسىز.
جازۋشىنىڭ ۇلتىمىزدىڭ سان عاسىر بويى قانىنا سىڭگەن سالت-ءداستۇرىنىڭ قاينار كوزىن اشقان, ءۇرىپ اۋىزعا سالعانداي, تاڭدايدان ءدامى كەتپەس بالشەكەردەي ادەمى شتريح پەن كورىنىسكە تولى «قىمىز» اتتى اڭگىمەسى ۇلتتىق سۋسىننىڭ جاسالۋ, كەمەلدەتۋ, ۇلىقتاۋ ۇلگىسىنىڭ كوركەم ەنتسيكلوپەدياسى ەسەپتى. بەينە شولىركەپ كەلىپ كاۋسارعا باس قويعانداي حيكمەتكە ەنەسىز. سابا ازىرلەۋدىڭ ءوزى ۇلكەن ونەر شوقتىعىنا كوتەرىلگەن. «ولكەگە ايگىلى اقادىل ۇستانىڭ قولىنان شىققان بۇيىم وسى. ورىك اعاشىنان قيىپ قۇراعان سورە ساۋساق تيسە, ءوز-وزىنەن «سويلەپ كەتەدى». سورەنىڭ ءتورت جاقتاۋى جاڭا تۋعان اي سەكىلدى اپپاق سۇيەكپەن زەرلەنگەن. كوزدى ارباپ قۇبىلادى. سورەدەن تومەنىرەك كەرەگە باسىنا ىلگەن قوس بىردەي سابا شەرميەدى, ءبىرى تايسابا دا, كەلەسىسى – قۇنان سابا. سابانىڭ سىرت ءجۇنى قۇندىزدىڭ كۇزگى تۇگىندەي كۇرەڭىتىپ, جاقۇتشا جىلتىرايدى, ىشىندەگى قىمىز تابى وتسە وستەدى. بۇل سابانى تۇركىستان ۇستاسى جاساعان. جىلقىنىڭ تەرىسىن ىرەپ سويىپ, ءسۇرىپ, شەلىپ, كولەڭكەگە كەپتىرەدى, قىمىزدىڭ بەتىنە شىققان ىركىتىنەن جاساپ, يگە سالادى. قۇنان تەرىسى بىقىرعان يدە اپتا جاتادى. ءيسىندى بولعان تەرىنى كەرمەگە ءىلىپ, قىرعىشپەن قىرادى, شەليدى, ءسولىن سىليدى. تازا تەرى كوگەرىپ شىعادى. ساۋمالاپ سابا عىپ تىگەدى. جاس توبىلعىنى ورتەپ, اششى تۇتىنمەن ىستايدى. ىستالعان ساباعا ساۋمال قۇيىپ, كۇنۇزاق ەرىنبەي شايقايدى, ساۋمالىن توگىپ تاستايدى. جانە ىستايدى… جانە ساۋمالمەن شايادى… قاشان قۇيعان قىمىزدان تەرى ءدامى كەتىپ, توبىلعى تابى قالعانشا ءوستىپ الماستىرا بەرەدى…». تانىمدىق بوياۋى كوزگە ۇرادى. سىرشىل سۋرەتكەردىڭ ەجىكتەي تاپتىشتەۋىنىڭ ءجونى بولەك, جۇرەكپەن عانا ۇعاسىز. سابانىڭ نە ەكەنىن بىلمەيتىن ۇرپاق ءوسىپ كەلە جاتقانى راس. اتا ءداستۇرىمىزدىڭ كومەسكىلەنىپ بارا جاتقانى دا جۇرەگىڭدى سىزداتادى.