قارسىلىق

1917 جىلى قازان توڭكەرى­سى­نەن كەيىن بيلىك باسىنا كەلگەن كەڭەس وكىمەتىنىڭ قازاققا جاساعان قياناتىن ايتۋعا اۋىز بارمايدى. 1921-1923 جىل­دارداعى اشارشىلىق حالقى­مىزدى ءبىر تۇرالاتسا, 1928 جى­لى ۇجىمداستىرۋ جۇرگىزەمىز دەپ ەل ىشىندەگى بايلاردىڭ مال-مۇلكىن تاركىلەپ, ولاردىڭ ءوزىن تۇرمەگە قاماپ, وتباسىلارىن قاڭعىرتىپ جىبەردى. ودان سوڭ 1931-1933 جىلدارداعى سولاقاي باسشىلاردىڭ قولدان جاساعان رەفورماسىنان حال­قىمىز اشار­شىلىققا قايتا ۇرىنىپ, قىناداي قىرىلدى. ەندى وسى زۇلماتتان ەپتەپ ەس جيناعاندا, 1937-1938 جىلدارى كوزى اشىق زيالىلاردى قۋعىن-سۇرگىنگە سالىپ, سو­لاردىڭ كوبىسىن اتۋ جازاسىنا كەسىپ, ودان امان قال­عان­دارىن ۇزاق جىلعا تۇرمەگە جاپ­تى. شىندىعىن ايتساق, وسى زوبالاڭنان ءاربىر قازاق شەت قالعان جوق. سونىڭ مىسا­لى رەتىندە, اياۋلى اجەمە قاتىستى ءبىر وقيعانى ايتسام دەيمىن.

اجەمنىڭ ايتۋىنشا, اكەسى اسان − مىڭعىرعان مىڭدى ايداماسا دا, ورتا داۋلەتى بار ادام بولىپتى. الايدا 1928 جىلى بايلاردى قۋدالاۋ باستالعاندا اۋىلداعى شولاق بەلسەندىلەر الدىمەن سول كىسىنى كورسەتىپ, بار­لىق مال-مۇلكىن تاركىلەپ, تۇرمەگە جاپقان. اقىرى, ول كىسى تۇرمەدە اۋىرىپ, قايتىس بولعان. وتباسىن جەر اۋدارىپ, اجەم اناسى ەكەۋى زامان تىنىشتالعاسىن ەلگە ورالعان.

ول كىسى بەتىڭ بار, ءجۇزىڭ بار دەمەيتىن, تىكە ايتاتىن ادام ەدى. وسى مىنەزىن بىلەتىندەر ودان ىعىپ جۇرەتىن. ويتكەنى اكەسى ەر بالاسى بولماعاسىن, جالعىز قىزىن ون ءۇش جاسقا دەيىن ەركەكشورا ەتىپ وسىرگەن. ون ءۇش جاسقا دەيىن اتقا ءمىنىپ, ەر بالالارمەن بىرگە ءجۇرىپتى. اكەسى مەن ونىڭ با­ۋىرلارى تارتقان ازاپتى كوزىمەن كورگەسىن بە, اجەم كەڭەس وكىمەتىنە جانىمەن قارسى بولىپ, ۇنەمى كەمسىتىپ سويلەيتىن. كەيدە «قۇل-قۇتان باسقارعان وكىمەت قايدان وڭادى» دەپ, الدەبىرەۋلەردىڭ اتىن ايتىپ, جاقتىرماي وتىراتىن. ءتىپتى اجەم ۇكىمەتتىڭ سول كەزدە كارىلىككە دەپ بەرىلەتىن ون ەكى سوم زەينەتاقىسىنان باس تارتىپ: «تالاي ادامنىڭ قانىن موينىنا جۇكتەگەن وكىمەت مەنى جارىلقاماي-اق قويسىن» دەيتىن. كەيبىرەۋلەر ونىڭ وسى قىلىعىن «الجىعانعا» سانادى. الايدا اجەم اقىرعى دەمى ۇزىلگەنشە ءوز ۇستانىمىنان تايعان ەمەس. ەندى مۇنى ول كىسىنىڭ جان-تانىمەن جەك كورگەن كەڭەس وكىمەتىنە قار­سىلىعى دەپ ايتۋعا بولادى.