• RUB:
    6.68
  • USD:
    520.93
  • EUR:
    609.07
باستى سايتقا ءوتۋ
ونەر 15 ناۋرىز, 2022

تاڭعاجايىپ «تارتىلىس»

410 رەت
كورسەتىلدى

بۇگىندە قازاق بەينەلەۋ ونەرىنە تالانتتى جاستار لەگى كەلدى. سولاردىڭ ءبىرى – ورالبەك قابوكە. ونىڭ تۋىندىلارى ۇلتتىق كالوريتكە بايلىعىمەن عانا ەمەس, جىلى اسەرگە تولى اسەمدىگىمەن, ءتۇپسىز تەرەڭدىگىمەن ەرەكشەلەنەدى. ايتالىق, سۋرەتشىنىڭ «تارتىلىس» اتتى كارتيناسىن قاراڭىزشى. اق ساقالدى قاريانىڭ قۇشاعىندا مامىراجاي ۇيقىدا جاتقان سابيلەردىڭ بەينەسىن كورىپ, حالقىمىزدىڭ «بالا – باۋىر ەتىڭ» دەيتىن عاجايىپ فيلوسوفياسىن بوياۋ سىرىمەن جەتكىزگەن شەبەرلىگىنە ءتانتى بولاسىز.

سونداي-اق اۆتور مۇندا ءتۇرلى زوبالاڭ مەن زۇلماتتى كورسە دە, كەلەشەكتەن ءۇمىت ۇزبەي, ۇرپاعىن امان ساقتاپ قالعان قازاقتىڭ تەكتى بولمىسىن ايشىقتى بەي­نە­لەگەن. جالپى, قىلقالام شە­بە­رىنىڭ شىعارماشىلىعىندا ۇلت تاريحى, سالت-ءداستۇر, وتباسى, تۋعان جەر تاقىرىپتارى كەڭى­رەك قامتىلعان. ماسەلەن, «تا­ريحپەن بىرگە» اتتى كارتينادا زاماناۋي كيىنگەن قازاق با­لا­سىنىڭ كونەدەن سىر بۇككەن بالبالتاستاردىڭ ورتاسىندا تا­ريحتان سىر شەرتىپ تۇرعان بەي­نەسىن بۇگىنگى ۋاقىتپەن شەبەر ۇي­لەستىرە بىلسە, «ماگنيت» دەگەن ەڭ­بەگىندە ادامنىڭ قاي قيىردا جۇرسە دە, قاسيەتتى وتانى مەن اتا-باباسىنىڭ كىندىك قانى تامعان جەرگە دەگەن ساعىنىشىن, تارتىلىس كۇشىن ءدال جەتكىزگەن. سو­نىمەن قاتار «اتانىڭ ينستيتۋتى», «جاسىل تەكەمەت», «قۇ­راق», «بەرەكەلى كيىم» اتتى جۇمىس­تارىنان قۇندىلىقتاردىڭ قادىرىن بىلۋگە, سالت-ءداستۇردى قۇرمەتتەۋگە, اتا-انانى سىيلاۋدى ايتىپ قانا قويمايدى, سول ارقىلى ۇلتتىق بولمىسىڭدى, ەرەك­شەلىگىڭدى ساقتاۋعا ۇندەيدى.

بەلگىلى سۋرەتشى, قازاقستان­نىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى بايتۇرسىن ومىربەكوۆ ونى قازاق بەينەلەۋ ونەرىندەگى جاس بۋىن­نىڭ بەدەلدى وكىلى دەي كەلىپ:

«سۋرەتشى ءوز كارتينالارىنا تاقى­رىپ ىزدەپ, قيادان اسىپ, ەل شەتى­نە شى­عىپ كەتپەيدى. ءومىر مەن بولمىستىڭ زاڭ­­دى­لىق­­تارىن اتا داس­تۇردەن, ۇلت­تىق تۇر­­مىستىڭ عاسىرلار بويى سىن­نان ءوتىپ, دالەلدەنگەن قارىم-قاتىناسى­نان, جان دۇ­نيەنىڭ قوڭىر قوبىز سا­رىنىنداي مىڭ قۇبىلىسى بار يىرىمدەرىنەن ىزدەيدى» دەسە, تانىمال سۋرەتشى لەيلا ماحات: «ورالبەك – ومىرگە وزگەشە قارايتىن سۋرەتشى. ول تۋعان حالقىنىڭ تاريحى مەن ءداستۇرىن جەتىك بىلەدى. ونىڭ شى­عارمالارىنان ونەرگە ادالدىعى كورىنىپ تۇرادى» دەپ باعا بەرىپتى.

ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز بالا كۇنى­نەن ونەرگە جاقىن بولىپ وسكەن. ءبىر سوزىندە «ەگەر سۋرەتشى بولماسام, ادەبيەتشى بولار ەدىم» دەپ ايتىپتى. كەيىن ت.جۇرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ونەر اكادەمياسىنا وقۋعا ءتۇسىپ, سونداعى ۇلاعاتتى ۇستازدارىنان بەينەلەۋ ونەرىنىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنەدى.

ء«بىز قازىر ۋاقىتپەن جارىسىپ كۇن كەشىپ جاتىرمىز. ءاربىر ونەر ادامى ءوزى ءومىر سۇرگەن ۋاقىتتى بەدەرلەيدى. مەن دە ۇلت­تىق بەينەدەن اجىراماي, ءوز ءداۋىرىمنىڭ كەلبەتىن بەينەلەپ, حال­قىمنىڭ بولمىسى مەن ادام­زاتتىق فيلوسوفياعا قوساتىن ەرەك­شەلىگىن كوركەمدەسەم» دەيدى ول.

بۇگىنگە دەيىن ورالبەك قابوكە­نىڭ نۇر-سۇلتاندا «كوزقاراس», الماتىدا «ىزدەر» اتتى جەكە كورمەسى ءوتىپ, مازمۇندى تۋىندىلارىمەن جۇرتشىلىقتىڭ ىقىلاسىنا بولەندى. سونىمەن بىرگە «شەتەلدەگى قازاق جاستارى جانە انا ءتىلى» اتتى حالىقارالىق ونەر فەستيۆالىندە باس جۇلدەنى يەلەنسە, قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىنا ارنالعان رەس­پۋب­ليكالىق «كاسپي كوكجيەگى» اتتى سۋرەتشىلەر بايقاۋىندا جانە تاعى باسقا حالىقارالىق كونكۋرس­تاردا توپ جارعان.

سوڭعى جاڭالىقتار