گۇل «كۇلشەلى» بيزنەسكە اينالدى

بۇل جولى دا گۇل حانشايىمى – راۋشاننىڭ ءباسى باسىم بولىپ تۇر. گۇلدىڭ وسى ءتۇرىنىڭ ۇلە­سى 65,5 پايىز بولسا, پيون ءتارىزدى راۋشان گ ۇلى­­نىڭ ەرەكشە سورتى رانۋنكۋليۋستىڭ ۇلەسى 0,2 پا­يىزبەن شەكتەلىپ تۇر. ال جەكەلەگەن ەل­­دەر سانا­تىنداعى يمپورتەرلەردىڭ تىزگىنىن 66,5 پا­يىز­بەن اقش باستاپ تۇر. ناقتىلاساق, وت­كەن جىلى بۇل ەل بىزگە 1,6 ملن دوللارعا گۇل سات­قان. قازاق­ستانداعى گۇل نارىعىنا بولجام جاساۋ­دىڭ مۇمكىن ەمەس ەكەنىن ساراپشىلاردىڭ ءبارى ايتادى.

نارىقتىڭ ەڭ نازىك سەگمەنتىندەگى جاعداي – ەركە قىز بەن سىلقىم كەلىنشەكتىڭ مىنەزى سياقتى اي سايىن قىرىق قۇبىلىپ تۇرعانىمەن, پايداسى باسىم باعىت. ىشكى نارىقتى 20 جىلدان بەرى بيلەپ-توستەپ كەلە جاتقان سارى ءتىس ويىنشىلار ساۋدا اينالىمىندا جىلدىڭ كورسەتكىشى 120-200 ملن, سونىڭ ىشىندە يمپورتتىڭ ۇلەسى 20-40 ملن دوللاردىڭ اراسىندا قۇبىلىپ تۇراتىنىن ايتادى.

كۇنى بۇگىنگە دەيىن الماتى مەن نۇر-سۇلتان قالالارى گۇل بيزنەسى ءۇشىن ەڭ جايلى ايماقتاردىڭ قاتارىندا اتالاتىن. ەندى بۇلاردىڭ قاتارىن اقتاۋ مەن اتىراۋ تو­لىق­­تىرىپتى. 2021 جىلداعى جاعداي گۇل نا­رى­عىنىڭ قالىپتاسقانىن, گۇلدى سىرت­تان, ىشتەن جەتكىزۋشىلەر مەن ساتىپ الۋ­شى­لار اراسىنداعى بايلانىستىڭ دا جۇيە­لەن­گە­نىن كورسەتىپ تۇر. ساراپشىلار بۇل سالادا وتان­دىق ءونىمنىڭ ۇلەسى وزگە ءونىم تۇرلەرىمەن سالىس­تىرعاندا قوزى كوش العا وزىپ كەتكەنىن ايتادى. 2021 جىلى گۇل نارىعىنداعى وتاندىق ونىم­دەردىڭ ۇلەسى 30 پايىزعا جەتىپتى. بۇل – وت­كەن جىلمەن سالىستىرعاندا 7,2 پايىزعا كوپ.

2018 جىلدان بەرى وتاندىق ۇلەستە ءوسىم بار. florist.kz ينتەرنەت سالونىنىڭ يەسى دەنيس حوننىڭ ايتۋىنشا, قازاقستاندىقتار شەتەل اسىپ كەلگەن ونىمدەردەن ەمەس, ساباعىنان جاڭا ۇزىلگەن, حوش ءيىستى گۇلدەرگە باسىمدىق بەرە باستاعان. ساراپشىنىڭ ايتۋىنشا, نارىق­تاعى ويىنشىلار ەندى اكادەميالىق عىلىمي قاۋىم­داستىقپەن جۇمىس ىستەۋگە دايىن وتىر. «جىل وتكەن سايىن گۇل ءتۇرى كوبەيىپ كەلەدى. ءبىر عانا راۋشان گ ۇلىنىڭ بىرنەشە جۇزدەگەن سور­­تى بار. سوڭعى جىلدارى وتان­دىق عالىمدار راۋ­شان گ ۇلىن پيون گ ۇلىمەن بۋدانداستىرىپ, ەرەكشە سۇرىپتى گۇل ءتۇرىن ويلاپ تاپتى. وتكەن جىلى گۇلدىڭ وسى تۇرىنە سۇرانىس جوعارى ەكەنى بايقالدى», دەيدى د.حون.

د.حوننىڭ ايتۋىنشا, تۇتىنۋشىلار­دىڭ جاس ەرەكشەلىگى دە تالعامعا اسەر ەتەتىن كورىنەدى. 16-35 جاس ارالىعىنداعىلار جاساندى جاسىل جەلەكتەرمەن بەزەندىرىلگەن گۇل شوعىرىنا باسىمدىق بەرسە, پوستكەڭەستىك راۋ­شان گۇل شوقتارى – 35-تەن جوعارى توپتىڭ تالعامى. ء«بىز گۇلدەردى مۇلدەم ستاندارتتى ەمەس فورماتتا كوركەمدەۋگە تىرىسامىز. ءتىپتى قاراپايىم گۇلدەردى جاساندىرىپ قويىپ, جوعارى باعاعا ساتۋعا بولادى», دەيدى د. حون.

گۇلدەردىڭ ساپاسىنىڭ حالىقارالىق ستان­دارتتارعا سايكەستىگىنە قاراي ولارعا رەيتينگ قويىلىپ, سونىڭ نەگىزىندە باعا قالىپتاسادى. ساتۋشىلار دا وسى ۇستانىمدى باسشىلىققا الاتىن كورىنەدى. وتكەن جىلى 14 قاڭتار – 8 ناۋ­رىز كۇندەرى ءبىر راۋشاننىڭ باعاسى ورتا ەسەپپەن 1000-1500 تەڭگە بولدى. گۇل بيزنەسىندەگى بارلىق ويىنشى وسى باعادان اۋىتقىعان جوق. دەگەنمەن گۇل بيزنەسىنىڭ الپاۋىتتارى مەرەكە كۇندەرى ەڭ تومەنگى مارجامەن ساتىپ, گۇلدىڭ باعاسىن تومەندەتىپ جىبەرۋگە تىرىسادى ەكەن. اينالىمدا بىرنەشە ملن دوللار كاپيتالى بار ءىرى ويىنشىلار مارجانى تومەندەتكەننەن زيان شەكپەيدى, قينالاتىن – جاڭا ويىنشىلار. گۇل بيزنەسىنىڭ تاۋەكەلى جوعارى. سالانىڭ قىر-سىرىن بىلمەي جاتىپ, كوپ قارجى سالىپ, جەر سوعىپ قالعاندار بار. ساباعىنان ۇزىلگەن راۋشان گ ۇلى ون كۇنگە دەيىن ارنايى توڭازىت­قىش­تاردا ءتۇرىن بەرمەي ساقتالادى. گۇلدىڭ توڭازىتقىشتان ساتۋ نۇكتەسىنە جەتكىزىلگەنگە دەيىنگى ۋاقىتى 3 كۇننەن اسپاۋ كەرەك. ونىڭ ۋاقىتى ۇزاعان سايىن باعاسى 15-20 پايىزعا دەيىن ارزاندايدى.

ساراپشى ايتىپ وتكەندەي, قىتاي مەن وز­بەكستاننان جەتكەن گۇل سۇرىپتارى ەكى تۇر­گە بولىنەدى. العاشقى تۇردەگى 50 پايىزى باس­تاپقى باعاسىنان 100 پايىز كوتەرىپ ساتادى, ەكىنشى ءتۇر – سىرتى سولعىن, كۇلتەشەلەرى سىر بەرىپ قالعاندارىن ءوز باعاسىنا وتكىزسە دە ۇتىل­مايدى ەكەن. سايىپ كەلگەندە ساتۋشىنىڭ پاي­داسى – 50 پايىز. كوزىن تاپسا, وسى پايىز­بەن دە بيزنەستى العا جىلجىتۋعا بولاتىن كورىنەدى.

الماتىنىڭ ماڭايىندا كوپ جىلدان بەرى جىلىجاي گۇل بيزنەسىمەن اينالىسىپ جۇرگەن داۋرەن بايماعامبەتوۆ الىس-جا­قىن شەتەلدەردەن قىر اسىپ جەتەتىن بار­لىق گۇل ءتۇرىن وزىمىزدە وسىرۋگە بولاتىنىن ايتادى. بۇل رەتتە ءبىزدىڭ جەر جاعدايىنا بەيىم­دەل­گەن تىڭايتقىشتار­دى قولدانۋ كەرەك. حالىق­ارالىق تالاپتارعا ساي­كەس, بارلىق ءوندىرۋشى گۇل ءوسىرۋ كەزىندە حيميا­لىق زاتتاردى پايدا­لانۋدى ازايتۋعا تىرىسا­دى. حيميالىق ەرى­تىندىلەردى كوپ قولدانعان سايىن گۇلدىڭ كۇل­تەشەلەرى قاتايىپ, باستاپقى حوش يسىنەن ايى­رىلىپ قالادى.

راۋشان گۇلدەرى سورتىمەن عانا ەمەس, ۇزىن­­­دىعى بويىنشا دا بولىنەدى. بىزگە جەت­كەن­­دەرىنىڭ سىمبات-سويى 40, 50, 60, 70-80 سم جانە ودان جوعارى. ساراپشى ايتىپ وت­­كەن­دەي, ءبىزدىڭ نارىقتا عانا ەمەس, جازىق, اشىق كەڭىس­تىكتە بويى 80 سم-دەن اساتىن راۋشان گۇل­دەردى ءوسىرۋ مۇمكىن ەمەس. سوندىق­تان ۇزىن­دىعى 2 مەترلىك راۋشاندار بىزگە وڭتۇس­تىك امەريكا تاۋلارىنان جەتەدى. ەكۆا­دورلىق­تار مەن كولۋمبيالىقتار گۇلدىڭ ساقتالۋ مەر­­زى­مىن ۇزارتۋ ءۇشىن قىمبات تەحنولوگيانى قول­دانۋعا ءماجبۇر بولادى ەكەن. بۇل گۇلدىڭ وسى سورتىنىڭ ءتۇرىن ءۇي جاعدايىندا بۇزباي ساق­تاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

سودان كەيىنگى باسىمدىق – ارزاندىعى. مەرەكە كۇندەرى مۇحيت اسىپ كەلگەن راۋشان­دار­دىڭ باعاسى 2 مىڭ تەڭگە بولسا, ءبىزدىڭ جىلى­جايدا وسكەن گۇلدەردى 500-700 تەڭگەگە ساتىپ الۋ­عا بولادى. ساراپشىلار بىزدەگى گۇل بيزنەسى­نىڭ يندۋستريا بولىپ قالىپتاسۋىنا مۇمكىندىكتەر مول ەكەنىن ايتۋدان جالىققان ەمەس. سونىڭ باستى ولشەمى – حالىقتىڭ ىقىلاسى. ەكىنشىسى – قازاقستاندىق گۇلدەردى ساتاتىن, تاراتاتىن ساۋدا نۇكتەلەرىنىڭ كوپ بولۋى. ساراپشىلار ءۇشىنشى باعىت رەتىن­دە بارلىق ايماقتا, اسىرەسە ەلدىڭ باتىس اي­ما­عىندا جىلىجايدىڭ كوپتەپ سالىنۋى قاجەت­تى­گىن, گۇلدى وسىرۋمەن, سانىمەن اينالىساتىن ما­مان­داردى جوو باعدارلاماسى­نا ەنگىزۋ قاجەت­تىگىن ايتادى. گۇلدىڭ وتىمدىلىك مەرزىمى تۋعان كۇن نەمەسە مەرەكەلەرمەن شەكتەپ قويۋعا بولمايدى. دۇنيە ەسىگىن گۇلمەن اشىپ, گۇلمەن جابۋ داستۇرگە ەندى. سول سەبەپتى قازاقستاننىڭ بارلىق وڭىرىندە جىلىجاي تەح­نو­لوگياسىنا باسىمدىق بەرەتىن كەز كەل­دى. جال­پى, بىزدە شەتەلدىك سەلەكتسيونەرلەر­مەن ءساتتى باسەكەگە تۇسۋگە مۇمكىندىك مول. گۇلدى تۇ­تىنۋ مادەنيەتى وزگەرىپ, ادامدار كۇن سايىن سۋپەر­ماركەتتەردەن, بۋتيكتەر مەن ينتەرنەت-دۇ­كەن­دەردەن گۇل ساتىپ الا باستاسا, نارىق وسەدى. دەمەك ەلدەگى گۇل نارىعىنىڭ تاعدىرىن تۇتىنۋشىنىڭ تالعامى شەشەدى.

الماتى