ادام ساۋداسى اۋىزدىقتالار ەمەس

ازاماتتاردىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋ ماسەلەلەرى تۋرالى ارنايى بايانداما كورسەتكىشتەرى بويىنشا تراففيكينگكە قاتىستى قىلمىستىق ىستەردىڭ 70 پايىزى عانا سوتقا جەتەدى ەكەن. بۇل دەرەكتەر ينتەرفاكس ورتالىعىندا وتكەن ءباسپاسوز ءماسليحاتى بارىسىندا قۇلدىقتىڭ زاماناۋي ءتۇرى بولىپ تابىلاتىن جاھاندىق تراففيكينگ يندۋسترياسىمەن كۇرەس ما­سە­­­لە­لەرىن تالقىلاۋ بارىسىندا ءمالىم بول­­دى.

Social Development Center قوعامدىق قو­رى قازاقستانداعى اقش ديپلو­ما­تيالىق ميسسياسىنىڭ قولداۋىمەن قازاق­ستانداعى ادام ساۋداسى ماسەلەسى تۋرا­لى جۇرتشىلىقتى حاباردار ەتۋ ماق­ساتىندا Azattanu.kz سايتىن ىسكە قو­سىپ وتىر. Social Development Center قق اتقارۋشى ديرەكتورى ءبىرجان قاز­تۇر­عانوۆ اzattanu.kz اقپاراتتىق رە­سۋر­سى­نىڭ جۇمىسىمەن تانىستىرا كە­لىپ, پورتالدا ادام ساۋداسىنىڭ تۇرلەرى مەن قۇلدىققا ءتۇسۋ قاۋپىنە قاتىستى پايدالى ماتەريالدار جاريالاناتىندىعىن جەتكىزدى. قازاق, ورىس, قىرعىز جانە وز­بەك تىلدەرىندە جۇمىس ىستەيتىن سايتتان قاۋىپسىز كوشى-قون, شەتەلدە جۇمىس ىس­تەۋ جانە ادام قۇقىقتارى جونىندەگى حا­لىقارالىق ۇيىمداردىڭ جادىناما­لا­رىن دا تابۋعا بولادى. جەكە بلوك قا­زاق­ستانداعى جانە الەمدەگى ادام ساۋ­داسى ماسەلەلەرى تاقىرىبىنداعى جاڭا­لىق­تارعا ارنالعان. رەسۋرس ۇنەمى وزەكتى اقپاراتپەن جاڭارتىلىپ وتىرادى. اzat­tanu.kz-نىڭ ماڭىزدى ءبولىمى زارداپ شەك­كەندەر مەن ولاردىڭ جاقىندارى ءۇشىن كومەك رەسۋرستارى كورسەتىلگەن پا­راق­شا­مەن تولىققان. بۇل بولىمدە ەلى­مىزدىڭ ءارتۇرلى وڭىرلەرىندە ادام ساۋداسىنىڭ قۇر­با­نى بولعاندارعا كاسىبي كومەك كور­سە­تەتىن ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمدار مەن داع­­دارىس ورتالىقتارىنىڭ بايلانىس قىز­­مەتى, مەكەنجايلارى, سونداي-اق ادام ساۋ­داسىنا قارسى ءىس-قيمىل جونىن­دە­گى جە­د­ەل جەلىنىڭ ءنومىرى – 116-16 كورسە­تىلگەن. سونىمەن قاتار 8-747-111-2360 تەلە­فونى ارقىلى كەزەكشى ادۆوكاتپەن حا­بارلاسۋعا بولادى. Azattanu.kz جوبا­سى­نىڭ Instagram الەۋمەتتىك جەلىسىندە جانە Telegram مەسسەندجەرىندە كانالدارى بار.

اقش باس كونسۋلدىعىنىڭ الماتى قالا­سىنداعى وكىلى اناند كريشنا سونىمەن بىرگە قازاقستاندا سوڭعى جىلداردا ادام ساۋداسىمەن كۇرەستە كوپتەگەن شارانىڭ جۇزەگە اسقانىن جەتكىزدى. رەس­پۋب­ليكا ۇكىمەتى مەن ازاماتتىق قوعام ۇيىمدارىنىڭ وكىلدەرى تراففيكينگپەن كۇرەستە ايتارلىقتاي ناتيجەلەرگە قول جەت­كىزگەن. دەگەنمەن دە, قاۋىپ سەيىلگەن جوق. سوندىقتان دا اسا اۋىر قىلمىسپەن كۇرەستە امەريكا تاراپى قازاقستاننىڭ ءارى قارايعى قادامدارىنا قولداۋ بىلدىرە وتىرىپ, تاۋەكەل توپتاردى قورعاۋ مەن زاڭ­نامالاردى جەتىلدىرۋگە اتسالىساتىن بولادى.

2019 جىلى قازاقستان اقش مەملە­كەت­تىك دەپارتامەنتىنىڭ ادام ساۋداسى تۋرا­لى جىل سايىنعى بايانداماسىندا وسى ماسەلەلەردى شەشۋ ءۇشىن زاڭنامالىق وزگەرىستەر ەنگىزۋ قاجەتتىلىگىنە بايلانىس­تى ەكىنشى دەڭگەيدەگى باقىلاۋ تىزىمىنە ەندى. بايانداما اۆتورلارى قازاقستاننىڭ ۇستانىمدارىن جەتىلدىرۋ ءۇشىن وننان استام ۇسىنىس جاساعان. ال 2020 جىلى باس پروكۋراتۋرانىڭ مالىمەتتەرىنە ساي­كەس, تىركەلگەن قىلمىستار سانى ال­دىن­دا­­عى جىلمەن سالىستىرعاندا 6 ەسەگە ارتقان. قىلمىسقا كىنالىلەر – ورتا نەمەسە ورتا ارناۋلى ءبىلىمى بار جۇمىس­سىز­دار. ال سول جىلى باحرەيندە قازاق­ستان­­دىق 20-دان استام ازاماتشانىڭ سەكسۋال­دىق قۇلدىقتان بوساتىلۋى اتىشۋ­لى وقي­عالاردىڭ بىرىنە اينالعانى بەل­گىلى.

«رودنيك» الەۋمەتتىك-پسيحولوگيالىق وڭالتۋ جانە بەيىمدەۋ ورتالىعى» قق ديرەكتورى نينا بالاباەۆا رەسمي ورگان­دار­­دىڭ مالىمەتتەرى نەگىزىندە 2005-2022 جىلدار ارالىعىندا تراففيكينگ قۇر­با­نى 600-گە جۋىقتاپ, ولاردىڭ 300-دەن استامىن ايەل, 200-دەن استامىن ەر ادام قۇراعانىن جەتكىزدى. ال وسى جىل­دىڭ ەكى ايىندا 4 ادام تراففيكينگ قۇربانىنا اينالعان. وسى ورايدا ن.بالا­باەۆا تراففيكينگ قۇرباندارىن قالاي انىقتاۋعا بولاتىنىنا نازار اۋدار­­­دى. بۇگىندە قازاقستان ورتالىق ازيا مەن تمد مەملەكەتتەرى ءۇشىن مە­جە­­­لى ەل بولىپ تابىلادى. وسى ەلدەر­دەن كەلەتىن ميگرانتتاردىڭ باسىم كوپ­شى­لىگى ءارتۇرلى سەبەپپەن زاڭدى تۇردە كەلگەنىمەن, كەيىننەن قيىن جاعدايعا تاپ بولىپ, قۇلدىققا ءتۇسىپ جاتاتىن جاع­دايلار كوپ كەزدەسەدى. قۇقى شەك­تە­لىپ, سوققىعا جىعىلىپ, الداۋعا تۇس­كەن جانداردىڭ بوستاندىققا شىعۋى قيىن. ولار تىپتەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنا دا حابارلاسۋعا جۇرەكسىنەدى. سون­دىقتان عالامتور ارقىلى كىلت سوز­دەر­دى تەرۋ ارقىلى نەمەسە رەسپۋبليكا وڭىر­لەرىندە ورنالاسقان قامقورلىق ورتالىقتارىنا كومەككە جۇگىنە الادى. «ازىرگە مۇنداي كومەك تەك ازاماتتىعى بار قازاقستاندىقتارعا عانا كورسەتىلىپ كەلەدى. الداعى ۋاقىتتا شەتەلدىكتەرگە دە كومەك بەرۋ ماسەلەسى الەۋمەتتىك كودەكس­تە قاراستىرىلاتىن بولسا, حالىقارالىق قۇجاتتاردا كورسەتىلگەن الدىن الۋ, كومەك كورسەتۋ, ارىپتەستىك ءىس-قيمىلدار ارقىلى تراففيكينگپەن كۇرەس ناتيجەسىن بەرەتىنى ءسوزسىز», دەيدى ن.بالاباەۆا. كوپ جاعدايدا تابىس تابۋ ءۇشىن باسقا ەلدەردەن كەلگەن ميگرانتتاردىڭ تراففيكينگ قۇرساۋىنا ءتۇسۋ قاۋپى جوعارى. جاقىندا شىمكەنت قالاسىندا بالا كەزىندە قۇلدىققا ساتىلىپ كەتكەن قىزدىڭ تاعدىرى وسىعان دالەل. ون جاسىنان ون جىل قۇلدىقتا قورلىق كورگەن قىزبەن بىرگە داعدارىس ورتا­لىعىندا تاعى دا ەكى ايەلدىڭ بار ەكەنى ءمالىم بولدى. ورتالىق ماماندارى قازىر­گى كەزدە قۇرباندارعا پسيحولوگيالىق كومەك كورسەتۋدە.

بۇۇ مالىمەتتەرى بويىنشا, الەمدەگى تراففيكينگ قۇرباندارىنىڭ 70 پا­يىزدان استامىن ايەلدەر مەن قىزدار, ال ۇشتەن ءبىرىن بالالار قۇرايدى. ادامدى پايدالانۋ ماقساتىندا ساتىپ الۋ, ساتۋ, زورلىق-زومبىلىق جاساۋ, الداۋ, قورقىتۋ جانە باسقا دا ماجبۇرلەۋمەن بايلانىستى تراففيكينگ الەمدە قارۋ-جاراق پەن ەسىرتكىنى ساتۋدان كەيىنگى ءۇشىنشى ورىندا تۇر. 2020 جىلى 108 613 ادام ساۋداسىنىڭ جەكە جاعدايلارى تىركەلسە, 164 ەلدە 175 ۇلت وكىلدەرى تراففيكينگ قۇرباندارىنا اينالعان. ادام ساۋداسىنان زارداپ شەككەندەردىڭ 50 پايىزىن 26 جاسقا دەيىنگىلەر, ال تورتتەن ءبىر بولىگىن بالالار مەن 15-17 جاس ارالىعىنداعىلار قۇرايدى.

مامانداردىڭ ايتۋىنشا, قازاق­ستان­دا تراففيكينگتىڭ جىنىستىق جانە ەڭبەك قۇلدىعىنا پايدالانۋ ءتۇرى ءجيى كەزدەسەدى. ال رەسپۋبليكادا قۇلدىققا تۇسۋگە بەيىمدىلىك يندەكسى 43 پايىزدى قۇرايدى. ياعني رەسپۋبليكانىڭ ءار­بىر ەكىنشى تۇرعىنى وسى قىلمىستىڭ قۇر­بانى بولۋى ىقتيمال. حالىقتىڭ قۇقىق­تىق ساۋاتسىزدىعى قۇل ساۋداسىنىڭ كري­مينوگەندىك فاكتورىنا جاتادى. سون­دىقتان دا ەلدى وسى قىلمىستىڭ كەڭ تا­رال­عانى تۋرالى حاباردار ەتىپ وتىرۋ ما­ڭىز­دى. قوعام مۇنداي وقيعالاردى سەن­سا­تسيا تۇرىندە عانا قابىلداعاندىقتان وعان قاتىستى اقپاراتتارعا نازار اۋدارا بەر­­مەيدى.

Walk Free حالىقارالىق ۇەۇ دەرەكتەرى بويىنشا 2018 جىلى قازاقستاندا 75 مىڭ ادام, ال دۇنيەجۇزى بويىنشا 40,3 ملن ادام قۇلدىقتا بولعان. ال ادام ساۋدا­سى­نا قاتىستى رەيتينگتە قازاقستان 167 ەلدىڭ ىشىندە 83-ورىندى يەلەنگەن. ميگ­راتسيا جونىندەگى حالىقارالىق ۇيىم دەرەكتەرىنە سۇيەنسەك, 2020 جىلى پاندەميا كەزىندە ورتالىق ازيادا 3 مىڭنان استام ميگرانتقا كومەك كورسەتىلگەن.