كەشە ورتالىق كوممۋنيكاتسيالار قىزمەتىندە بيىلعى جىلدىڭ 18 ساۋىرىندە وتەتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XXI سەسسياسىنا وراي بريفينگ ۇيىمداستىرىلدى. وعان قازاقستان حالقى اسسامبلەياسى حاتشىلىعى سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشiسi نازيپا شاناي, سەنات دەپۋتاتى, «قازاقستاننىڭ ورىس, سلاۆيان جانە كازاك ۇيىمدارى قاۋىمداستىعى» قوعامدىق ۇيىمى توراعاسىنىڭ ورىنباسارى اناتولي باشماكوۆ, «قازاقستاننىڭ ازەربايجان مادەني ورتالىقتارى» بىرلەستىگىنىڭ باسشىسى ۆيدادي سالاحوۆ, استانا قالاسىنداعى بولگار ەتنومادەني بىرلەستىگىنىڭ جەتەكشىسى ولگا اندريەۆسكايا قاتىسىپ, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ XXI سەسسياسىنا, قحا قىزمەتىنە قاتىستى وي-پايىمدارىمەن ءبولىستى.
جيىن بارىسىندا ءسوز العان ا.باشماكوۆ 18 ساۋىردە وتەتىن قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ جىلدىق سەسسياسىندا اعىمداعى ساياسي جانە حالىقارالىق ماڭىزداعى ماسەلەلەر قارالاتىنىن جەتكىزدى. «سەسسيانىڭ تاقىرىبى: «قازاقستان-2050» ستراتەگياسى بەيبىتشىلىك, رۋحانيات جانە كەلىسىم ءمادەنيەتى دەپ اتالادى. وزدەرىڭىز بايقاپ وتىرعانداي, تاقىرىپ اۋقىمدى جانە ول كەزدەيسوق تاڭدالىپ وتىرعان جوق. مەنىڭ ويىمشا, بۇگىنگى الەم ءوز دامۋىندا اسا وتكىر ساياسي حالىقارالىق كەزەڭدى باستان كەشىرىپ وتىرعانى انىق, بىراق ەڭ الدىمەن, دۇنيەتانىمدىق پروبلەمالار, مادەنيەت پەن رۋحانيلىق ماسەلەلەر داعدارىسقا ۇشىراپ وتىر», دەدى ا.باشماكوۆ ءوز سوزىندە. سونداي-اق, ول قازاقستاندىق دەلەگاتسيانىڭ ناسىلشىلدىك كەمسىتۋشىلىكپەن كۇرەسۋ تۋرالى حالىقارالىق كونۆەنتسيانىڭ ورىندالۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جەنەۆاعا جاساعان جۇمىس ساپارى جانە ونىڭ قورىتىندىسى تۋرالى اڭگىمەلەپ بەردى. ا.باشماكوۆتىڭ ايتۋىنشا, شاراعا قاتىسۋشىلار قازاقستانعا ءوز تاراپتارىنان العىستارىن بىلدىرگەن. «ۇلتتىق باياندامانى قورعاۋعا ءار ەلگە ەكى كۇننەن بەرىلدى. ءبىز دە باسقالار سياقتى رەگلامەنت بويىنشا جۇمىس ىستەدىك جانە بۇل رەتتە قاتىسۋشىلار بىزگە العىستارىن ءبىلدىردى, سونداي-اق, ۇلتارالىق كەلىسىمنىڭ جۇمىس تاجىريبەسىمەن الماسۋ ءۇشىن قازاقستانعا دەلەگاتسيالار جىبەرەتىندەرىن ايتتى», دەدى دەپۋتات بۇل ورايدا.
ءسوزىنىڭ سوڭىندا ا.باشماكوۆ ەلدەگى تاتۋلىقتىڭ وسىنداي ۇلگىلى دەڭگەيدە بولۋى مەملەكەت باسشىسى ساياساتىنىڭ ناتيجەسى ەكەنىن ايتا كەلە, ەلباسىنىڭ تولەرانتتىلىقتى ساقتاۋ جولىنداعى قىزمەتىن حالىقارالىق ۇيىمدار جوعارى باعالايتىنىن اتاپ ءوتتى.
ن.شاناي دا قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ 18 ساۋىرگە جوسپارلانىپ وتىرعان ءححى سەسسياسى تۋراسىندا پىكىر ءبىلدىردى. «ءححى سەسسيا استاناداعى تاۋەلسىزدىك سارايىندا وتەدى. سەسسياعا شاقىرىلعاندار سانى 1500 ادامدى قۇراپ وتىر. ياعني, سەسسياعا وڭىرلەردەن كەلگەن اسسامبلەيا بىرلەستىكتەرىنىڭ توراعالارى مەن مۇشەلەرى, دەپۋتاتتىق كورپۋستىڭ, باق-تىڭ, ۇكىمەتتىك ەمەس ۇيىمداردىڭ وكىلدەرى قاتىسادى. جالپى, قازاقستان پرەزيدەنتى اتاپ وتكەندەي, بۇل 17 ملن. قازاقستاندىقتىڭ وكىلدەرى بولماق», دەدى ءنازيپا ىدىرىسقىزى ءوزىنىڭ سوزىندە. قحا حاتشىلىعى سەكتورىنىڭ مەڭگەرۋشىسى ەگەر, الەمدىك وركەنيەتتە رۋحانيات مادەنيەتى دە, بەيبىتشىلىك مادەنيەتى دە قايتا قاراۋدى قاجەت ەتىپ وتىرعانى باسشىلىققا الىنسا, الداعى قحا سەسسياسىنىڭ تاقىرىبى دا وزەكتى بولاتىنىنا دا توقتالدى.
«سەسسيانىڭ تاقىرىبى نەگىزىنەن بۇگىنگى تاڭداعى قازاقستان ءۇشىن وزەكتى دەگەن باعىتتاردى قامتىپ وتىر. جالپى, سەسسيانىڭ نەگىزگى ءمانى مەن ماعىناسى دا, اتقارار مىندەتى مەن شاراسىنىڭ وزەگى دە ايرىقشا: ماسەلەن, پرەزيدەنت ەل الدىندا تۇرعان ستراتەگيالىق جوسپارلاردى حالىققا جولداۋ ارقىلى جەتكىزەدى. ال سولاردى ىسكە اسىرۋ جولدارىن ورتاق ۇنقاتىسۋ الاڭىندا, ياعني اسسامبلەيا الاڭىندا تالقىلاپ, جۇزەگە اسىرۋ تارماقتارىن انىقتاۋ ماسەلەسى سەسسياعا جۇكتەلەدى. سەسسيانىڭ قاجەتتىلىگى دە, مىنە, وسىندا. جالپى, قازاقستاندا تۇراتىن بارلىق ەتنوستاردىڭ باسشىلارى مەن اقساقالدارىنىڭ, ديپلوماتيا وكىلدەرىنىڭ, ۇكىمەت مۇشەلەرىنىڭ, پارلامەنت دەپۋتاتتارىنىڭ باسى جينالعان ورتادا پرەزيدەنت الدا تۇرعان نەگىزگى ماقساتتاردى جۇيەلەپ, ونى ىسكە اسىرۋدىڭ جولدارىن ۇسىنادى جانە مىندەتتەر جۇكتەيدى. وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر, 1995 جىلى قۇرىلعان كەزدەن باستاپ قارايتىن بولساق, اسسامبلەيا بۇگىنگى تاڭدا دامۋدىڭ 3 كەزەڭىنەن وتكەن ەكەن. ەڭ العاشقى كەزەڭ – ول بۇل يدەيانى ىسكە اسىرۋ اياسىندا ەتنومادەني بىرلەستىكتەردى, قوعامدىق ۇيىمداردى قالىپتاستىرۋ كەزەڭى بولاتىن. ول كەزدەگى نەگىزگى ماقسات – ءبىزدىڭ ەلىمىزدە تۇرىپ جاتقان ءاربىر ەتنوس وكىلى ءوزىنىڭ ءتۇپ-تامىرىنا, نەگىزىنە بەت بۇرىپ, قازاقستانعا كەلگەن جولىن, ءوزىنىڭ ءتىلىن, تاريحىن بىلۋگە مۇمكىندىك الۋ. ونداي مۇمكىندىك بەرىلدى. ءبىزدىڭ ەلىمىزگە كەلگەن ەتنوستاردىڭ تاريحى بەلگىلى. مىنە, قيىن تاعدىر ارقىلى باس قوسقان ەلدىڭ بىرلىگى بۇگىنگى تاڭدا ەلدەگى تاتۋلىقتىڭ, بەيبىتشىلىكتىڭ ساقتالۋىنىڭ نەگىزى بولىپ وتىر. ول كەزەڭنەن وتكەن كەيىن ءبىز قحا سىندى ينستيتۋتتىڭ قۇقىقتىق نەگىزدەرىن قالىپتاستىرۋ كەزەڭىنەن وتتىك. ول – نورماتيۆتىك-قۇقىقتىق بازاعا وزگەرىستەردىڭ ەنگىزىلۋى, سونىڭ ىشىندە قحا تۋرالى زاڭنىڭ قابىلدانۋى. اسسامبلەيا وسى باعىتتاعى قىزمەتىن, ەلىمىزدىڭ الدىندا تۇرعان مىندەتتەرىن ىسكە اسىرۋعا قالاي جانە قانداي جولدارمەن كۇش سالۋ كەرەك ەكەنىن ءوز الدىنا ماقسات رەتىندە قويىپ وتىر», دەدى ن.شاناي.
بۇدان كەيىنگى كەزەكتە ءسوز العان و.اندريەۆسكايا ەل ءبىرلىگى مەن تاتۋلىعىنىڭ نەگىزى – قازاقستاندىق پاتريوتيزم دەگەن پىكىرىن جەتكىزە كەلە, مۇنىڭ قوعامدا تۇراقتىلىقتىڭ ورناۋىنا سەپ بولىپ وتىرعانىنا توقتالدى. «قازاقستاندىق پاتريوتيزم وتكەن ونجىلدىقتار بەدەرىندە قازاقستاندىق مەنتاليتەت نەگىزىنىڭ قالانۋىنا سەپ بولدى. ال قازاقستاندىق مەنتاليتەتتىڭ وزەگى – ىزگى ادامگەرشىلىك قاسيەتتەردى, ماسەلەن, تولەرانتتىلىق, مەيىرىمدىلىك, قايىرىمدىلىق, تۇسىنىستىك, وزگە ۇلتتىڭ مادەنيەتى مەن ادەت-عۇرپىنا, ءتىلى مەن دىلىنە دەگەن قۇرمەت كورسەتۋشىلىك سىندى قاسيەتتەردىڭ باسىن بىرىكتىرەدى. بۇل قاسيەتتەر وزىنەن ءوزى پايدا بولمايدى. ولاردىڭ تامىرىن ءبىزدىڭ ورتاق تاريحىمىزدان, ۇلتتار قارىم-قاتىناسىنان, ءار وتباسىندا قالىپتاساتىن قۇندىلىقتاردان ىزدەۋىمىز كەرەك», دەدى و. اندريەۆسكايا.
ال ۆ.سالاحوۆ قازاقستاننىڭ ءوز تاۋەلسىزدىگىن جاريالاعان كۇننەن باستاپ مەملەكەت باسشىسىنىڭ ۇلتارالىق, كونفەسسياارالىق ءماسەلەگە ايرىقشا ءمان بەرىپ كەلە جاتقانىن تىلگە تيەك ەتتى. «ەلباسى بۇل ماسەلەنى مەملەكەتتىڭ ستراتەگيالىق ساياساتىنىڭ نەگىزگى تارماعى رەتىندە ۇنەمى نازاردا ۇستادى. سەبەبى, قوعامدىق كەلىسىم ورناسا, مەملەكەت ءتۇرلى سالادا, ياعني ەكونوميكالىق, ساياسي, مادەني, الەۋمەتتىك سالالاردا جەتىستىكتەرگە جەتەتىنى بەلگىلى. بۇل رەتتە, قازاقستان حالقى اسسامبلەياسىنىڭ ءرولى زور», دەدى ءوز پىكىرىن بىلدىرگەن ۆ. سالاحوۆ.
بريفينگ سوڭىندا وعان قاتىسۋشىلار وسىنداي وزەكتى, قايتا-قايتا قوزعاۋعا, تالقىلاۋعا تۇراتىن كەلىسىم مەن اۋىزبىرشىلىك باعىتىنداعى جۇمىستار اقپاراتتاندىرۋ جانە حالىققا جەتكىزۋ ارقىلى ءناتيجە بەرەتىنىن ايتا كەلە, باق وكىلدەرىن 18 ساۋىردە وتەتىن شاراعا بەلسەنە قاتىسۋعا شاقىردى.
ءلايلا ەدىلقىزى,
«ەگەمەن قازاقستان».
–––––––––––––
سۋرەتتى تۇسىرگەن
ازات ەسەنبەكوۆ.