اقتوبە قالاسىنداعى نازارباەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ 11-سىنىپ وقۋشىسى جادىرا امانگەلديەۆا گرەك جاڭعاعىنىڭ ۇنتاقتالعان قابىقتارىنان ىدىس جاساپ شىعاردى. تابيعي تازا ونىمنەن جاسالعان جاڭالىعى ءۇشىن وقۋشى اۆتورلىق قۇقىق كۋالىگىن دە الدى.
وقۋشىنىڭ مەكتەپ قابىرعاسىندا بىرنەشە جىل بويى تاجىريبە جۇرگىزىپ, جاقسى ناتيجەگە جەتۋىنە حيميا ءپانىنىڭ مۇعالىمى گۇلجان بازاەۆانىڭ دا كوپ كومەگى تيگەن. شاكىرتى مەن ۇستازى تابيعي تازا ونىمنەن ءبىر رەتتىك قولدانىستاعى ىدىستار شىعاراتىن ءارتۇرلى ەلدەردىڭ تاجىريبەسىن زەرتتەگەن. ماسەلەن, رەسەي فەدەراتسياسىندا جۇگەرى كراحمالىنان, يزرايلدە اپەلسين قابىعىنان, مەكسيكادا اۆوكادا جەمىسى سۇيەگىنەن ءبىر رەتتىك قولدانىستاعى ىدىستار مەن قاسىق-شانىشقىلار ساتىلىمعا شىعارىلىپ كەلەدى.
– جاڭعاق اعاشتارى ەلىمىزدىڭ وڭتۇستىگىنە جاقسى بەيىمدەلگەن. الايدا ءبىز ادام اعزاسىنا وتە پايدالى وسى ءونىمنىڭ ءدانىن تۇتىنامىز دا, جارامسىز بولعاندىقتان قابىقتارىن لاقتىرىپ تاستايمىز. وسى ماسەلەنىڭ شەشىمى رەتىندە جاڭعاق جەمىسىنىڭ قابىقتارىن كادەگە اسىرىپ, شيكىزات تۇرىندە قولدانىپ كورمەك بولدىم, – دەيدى جاس حيميك.
زياتكەرلىك مەكتەپ وقۋشىسى بالعا, جاڭعاق ۇساتقىش, كادىمگى ەتتارتقىشتى قولدانىپ, حيميالىق قوسپا ارقىلى بىرتەكتى ۇنتاقتالعان جاڭعاق قابىقشالارىن ىدىس قالىبىنا كەلتىرىپ, ونىڭ ىدىراۋىن باقىلاۋ ءۇشىن توپىراققا كومىپ قويعان. توپىراققا كومگەن جاڭعاق ىدىستىڭ سالماعى 3,413 گ بولسا, ءبىر جىلدان كەيىن ودان 1,090 گرامم عانا قالعان. ءسويتىپ وقۋشى مەن مۇعالىمى جاڭعاق قابىقتارىنان جاسالعان ىدىستىڭ پلاستيكالىق ماتەريالعا قاراعاندا ەكى مىڭ ەسە تەز ىدىرايتىنىن انىقتاعان.
بۇگىندە جەر شارىندا پلاستيك قالدىقتارىنان جاسالعان قوقىستاردى جويۋ عالامدىق ۇلكەن ماسەلەگە اينالدى. ويتكەنى الەمدەگى قوقىستىڭ كوپ بولىگى تابيعي ىدىراۋى ناشار پلاستيك ىدىستار مەن قۇتىلار, پاكەتتەردەن قۇرالادى. سالىستىرا قاراعاندا, دۇنيە جۇزىندەگى جاڭعاق ءوندىرىسى جىلىنا 2,5 ميلليون توننادان اسقانىمەن, ونىڭ 1 ميلليون توننادان اساتىن قابىقشالارى پايداعا اسپاي جاتادى. جادىرا امانگەلديەۆا زەرتتەۋ جۇمىستارىن الداعى ۋاقىتتا دا جالعاستىرىپ, تاۋارىن ءبىر رەتتىك قولدانىستاعى ىدىستار وندىرىسىمەن اينالىساتىن كاسىپكەرلەرگە ۇسىنباقشى.
اقتوبە