پسيحيكالىق دەنساۋلىق كابينەتتەرىنە كەلۋشىلەر ارتتى

پسيحيكالىق دەنساۋلىق جا­يىن­­دا اشىق ايتۋدىڭ سەبەپتەرىن تۇ­سىندىرە كەلىپ, قۋانىش التىن­بە­كوۆ كۇردەلى بولعانىمەن دە بۇل اۋرۋدى ەمدەۋگە بولاتىنىن اتاپ ءوتتى. بۇگىندە ارنايى اتا­لىپ وتەتىن دۇنيەجۇزىلىك پسي­حي­كالىق دەنساۋلىق كۇنىندە الەم­دىك قوعامداستىقتىڭ كۇش-جىگەرىن بىرىك­تىرىپ, وعان قوعام بولىپ نا­زار اۋدارۋ ماڭىزدى. 2018 جىلعا دەيىن پسيحياترلار ارنايى پسي­حيا­تريالىق ۇيىمداردا قا­بىل­داسا, قازىرگى كەزدە ازامات­تار پسي­حيكالىق دەنساۋلىق ورتا­لىق­تارىنىڭ كەڭەسىنە جۇگىنە باستاعان. پسيحيكالىق اۋىتقۋ­لاردىڭ الدىن الۋ, ەمدەۋ جانە مەم­لەكەت تاراپىنان قول­داۋ ماق­ساتىندا ەلىمىزدە 17 وڭىر­لىك پسيحيكالىق, قالالىق ەمحانالار قۇرىلىمىندا 82 باس­تاپ­قى پسيحيكالىق دەنساۋلىق ورتا­لى­عى, اۋدانداردا 201 كابينەت جۇ­مىس ىستەيدى. سونىمەن بىرگە پسي­حيكالىق اۋىتقۋلارى بار ادام­د­ارعا ارنالعان پسيحيكالىق دەن­ساۋلىق ۇيىمدارىندا 735 تو­سەكتىك ورىنمەن كۇندىزگى 16 ستا­تسيو­ناردىڭ جۇمىسى جولعا قو­يىل­عان.

بالالارعا قولجەتىمدى كومەكتى دامىتۋ تۋرالى ايتا كەلىپ, قۋانىش التىنبەكوۆ سونداي-اق, سوڭعى جىلى بالالارعا ارنالعان 65 توسەكتىك ورىنعا ارنال­عان كۇندىزگى ستاتسيوناردىڭ 3 بولىمشەسى قۇرىلعانىن جەتكىز­دى. قاراعاندى وبلىسىندا جانە شىمكەنت قالاسىندا مە­دي­تسي­نا­لىق-الەۋمەتتىك وڭال­تۋ­دىڭ ەكى بولىمشەسىندە ءبىر اۋىسىمدا 20 بالاعا دەيىن قابىلدايدى. سوڭعى جىلدارى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىندا بالالار پسيحياترلارىنىڭ سانى ارتقان. كورسەتكىش 2017 جىلى 65-ءتى قۇ­را­سا, بيىلعى جىلى 97-گە جەتكەن. سونىمەن بىرگە وسى جىلى رەزيدەنتۋرانى تامامداعان 124 پسيحياتر دارىگەر جۇمىسقا كىرىسكەن بولسا, كەلەر جىلعى بىتىرەتىن تۇلەكتەر سانى جۇزگە جۋىقتايدى.

ال وتكەن جىلدىڭ ءساۋىر ايىنان باستاپ بۇۇ بالالار قورىنىڭ (يۋنيسەف) قولداۋىمەن دسم رەس­پۋبليكالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى ۇيىمداستىرعان ينتەرنەت پلاتفورما جۇمىس ىستەپ كەلەدى. https://onlinehealth.kz سايتىنان ونلاين كەڭەستەر الىپ, سۇراقتارعا جاۋاپ الۋعا بولادى. وسى كەزگە دەيىن سايت قىزمەتىن 80 مىڭنان استام ادام پايدالانسا, 400-گە جۋىق تولىققاندى ونلاين كەڭەستەر بەرىلىپ, 200 جازباشا ءوتىنىش قارالعان.

بريفينگتە ددۇ ەلدىك ءوفيسى­نىڭ قازاقستانداعى جانە ورتالىق ازيا ەلدەرىندەگى پسيحيكالىق دەنساۋلىق جونىندەگى ۇلتتىق كەڭەسشىسى نيكولاي نەگاي پسيحياتريا سالاسىندا قازاقستاندىق ماماندار قاتىسقان باعدار­لاما­لارعا, ناقتى ايتقاندا, «جاس­وس­پى­رىمدەردىڭ وركەندەۋىنە ىقپال ەتۋ» ادىستەمەلىك ماتەريالدار جيىنتىعى تۋرالى ايتىپ بەردى. ونىڭ ايتۋىنشا, بۇكىل الەم­دە جاسوسپىرىمدەر مەن جاس­تار­دىڭ پسيحيكالىق دەنساۋ­لى­عىنا الاڭداۋشىلىق باسىم. سوندىقتان ددۇ مەن بۇۇ بالالار قورىنىڭ باستاماسىمەن بيىلعى جىلدىڭ كوكتەمىندە جاسوسپىرىمدەردىڭ پسيحيكالىق دەنساۋلىعىن نىعايتۋ جانە قورعاۋ, قاۋىپتى مىنەز-ق ۇلىقتىڭ ءتۇرلى نىساندارىنىڭ الدىن الۋ ستراتەگياسى جاريالانعان. بۇل باستامانىڭ نەگىزىندە بار­لىق ازاماتتىق قوعامدا جاس­وس­پىرىمدەردىڭ پسيحيكالىق دەن­ساۋ­لىعىن ساقتاۋ جانە نىعاي­تۋ ءۇشىن مەملەكەتتىك قۇرى­لىم­دارمەن كۇش بىرىكتىرۋ تۇجى­رىم­داماسى جاتىر. سونىمەن قاتار پسيحياترلار ددۇ-نىڭ Caregiver Skills Training (بالا­لار­عا كۇتىم جاساۋ داع­دى­لارىن ۇيرەتۋ) باعدار­لا­ماسىن دامۋىندا كەمىستىگى بار جانە ارتتا قالعان بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلار ءۇشىن ازىرلەگەن.

«ددۇ ەۋروپالىق بيۋرو­سى­نىڭ قولداۋىمەن رەس­پۋب­لي­كالىق پسيحيكالىق دەنساۋلىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعى بۇل باعدارلامانى قازاقستاندا وسى جىلدىڭ قاڭتار ايىندا ىسكە قوستى. باعدارلامانى قا­زاقس­تاندىق ماماندار اۋدارىپ, بەيىمدەپ, ارنايى ترەنەرلەر دايىنداپ, ولارعا جەتەكشىلىك ەتتى», دەپ اتاپ ءوتتى ن.نەگاي. بە­يىم­دەۋ جۇمىستارىنا «قازاق­­س­تان­­نىڭ اۋتيزم جانە باسقا دا دامۋ پروبلەمالارى بار بالا­لارى مەن جاسوسپىرىمدەرىنە قول­­داۋ كورسەتۋ» قورى, «اشىق الەم» ۇەۇ جانە «Autism قول­جە­تىمدى ورتا» جەكە قورى قا­تىس­قان. بۇگىندە باعدارلاما ايا­سىندا العاشقى مەديتسينالىق-سانيتارلىق جەلىدەن كوماندالار قۇرىلىپ, ترەنينگتەر ساراپتامادان وتكەن. كەلەسى جىلى باعدارلاما اياسىندا ەرەكشە قاجەتتىلىكتەرى بار بالالاردى تاربيەلەپ وتىرعان وتباسىلاردى جاپپاي قامتۋ مىندەتى تۇر. ال وتاندىق پسيحياترلار جۇمىس ىستەيتىن ءۇشىنشى باعدارلاما – ءوزىن ءوزى زاقىمداۋ مونيتورينگى جۇيەسىن ەنگىزۋ. ن.نەگايدىڭ ايتۋىنشا, مونيتورينگ بارىسىندا جينالعان مالىمەتتەر وزىنە-ءوزى قول جۇمساۋ جانە وزىنە-ءوزى زيان كەلتىرۋ ارەكەتتەرىن انىقتاۋدى ماق­سات ەتەدى. بۇل ءادىس رەسەي مەن يرلانديا تاجىريبەسىنە دە ەنگىزىلگەن, بۇگىندە تۇركىستان جانە قوستاناي وبلىستارىندا قولدانىسقا ەنىپ وتىر. ن.نەگاي ايتقان ءتورتىنشى باعدارلاما پسيحياتريالىق ەمەس بەيىندەگى ماماندارعا ارنالعان. بۇل جالپى پراكتيكا دارىگەرى جانە باسقا ماماندىقتار تاجىريبەسىندە پسيحيكالىق دەنساۋلىقتىڭ بۇزىلۋىنىڭ ءجيى كەزدەسەتىندىگى تۋرالى باعدارلاما. بۇگىندە س.اسفەندياروۆ اتىنداعى قازۇمۋ-دا تولىقتاي بەيىم­دەل­ىپ, مەملەكەتتىك تىلگە اۋدا­رىل­عان وسى باعىتتاعى باعدار­لا­ما بويىنشا ماماندار وقى­تى­لۋدا.