قازىرگى قازاق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ تالانتتى وكىلدەرىنىڭ ءبىرى, قازاقستان سۋرەتشىلەر جانە ەۋرازيا ديزاينەرلەر وداعىنىڭ مۇشەسى شىنىباي پىرىمباەۆتىڭ «كارىتۇما» دەگەن تۋىندىسى بار. وسى ەڭبەگىندە اۆتور تۋعان اۋىلىنداعى, ءبىر كەزدەرى ايبىنى اسىپ, ايدىن بولعان تۇمانىڭ بۇگىندە تابانى سۋالىپ بارا جاتقان جان تولقىتارلىق بەينەسىن, ادامزاتتىڭ تاعدىرىنا اينالعان ارال تەڭىزىنىڭ قايعىسىمەن استاستىرا بەينەلەگەن.
الاقانداي اۋىل ىرگەسىندەگى ايدىن, جاعاسىندا ەكى-ءۇش ادام جۇرسە, ءبىر شەتىنەن مال سۋ ءىشىپ تۇر. قايىقپەن ءجۇزىپ جۇرگەندەردى دە كوزىڭىز شالادى. تالاي تاريحتىڭ كۋاسى بولعان كارىتۇمانىڭ جاعاسىن قامىس باسىپ, جيەگى تارتىلا باستاعان. وسى كورىنىستى كورگەندە جۇرەگىڭىز سولق ەتەدى. سۋرەتشى سونى بوياۋ تىلىمەن كوركەم جەتكىزە بىلگەن.
قىلقالام شەبەرى كەزىندە تولقىنى تايداي تۋلاپ, بۋىرقانىپ جاتقان ارال تەڭىزىنىڭ قولتىعىنداعى قاراتەرەڭ دەگەن اۋىلدا ومىرگە كەلىپ, جاسىنان سۋرەت سالۋعا قۇشتار بولىپ وسكەن. وعان ۇيدەگى اتا-اناسى مەن باۋىرلارىنىڭ دا ىقپالى تيگەن دەۋگە بولادى. ول جايىندا سۋرەتشىنىڭ ءوزىنىڭ دە ايتقانى بار.
– اكەم سوعىسقا قاتىسقان مايدانگەر ەدى. ول كىسى كوزى تىرىسىندە اعاش جونىپ, بالتا ۇستاعان ەمەس. بىراق قۇرداستارى «ىزتىلەۋ جاس كۇنىنەن قولى ىسمەر, شەبەر بولاتىن» دەپ ايتىپ وتىراتىن. سوعان قاراعاندا بويىمداعى ونەرىم اكەمنەن دارىعان سەكىلدى. الدىمداعى اعالارىمنىڭ دا سۋرەت سالاتىن ونەرى بولدى. سودان با, بالا كۇنىمنەن بەينەلەۋ ونەرىن جاقسى كوردىم, − دەيدى وتكەن كۇننەن سىر تارتىپ.
ورتا مەكتەپتى اياقتاعاننان كەيىن, اناسى مەن كىشكەنتاي باۋىرلارىنا قارايلاپ, اۋىلدا قالىپ جۇمىس ىستەيدى. وسى ەكى ارادا وتان الدىنداعى ازاماتتىق بورىشىن وتەپ قايتادى. سودان سوڭ شىمكەنتتەگى ءا.قاستەەۆ اتىنداعى كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىنە بارعانىمەن جولى بولماي, سوسىن قىزىلورداعا ورالىپ, وبلىستىق سۋرەتشىلەر وداعى فيليالىندا قىزمەت ىستەيتىن جاڭابەرگەن وسىمبەتوۆ دەگەن جەرلەس سۋرەتشى اعاسىنىڭ قاسىندا ءجۇرىپ, بەينەلەۋ ونەرىنىڭ قىر-سىرىن ۇيرەنەدى. ءسويتىپ, كەلەسى جىلى ن.گوگول اتىنداعى الماتى كوركەمسۋرەت ۋچيليششەسىنە قابىلدانىپ, ۇلتتىق بەينەلەۋ ونەرىنىڭ مايتالماندارى − قاليوللا احمەتجان مەن امان باقتىعاليەۆتىڭ ءتالىم-تاربەسىن الادى.
شىنىباي پىرىمباەۆ − ۆ.ي.سۋريكوۆ اتىنداعى ماسكەۋ مەملەكەتتىك اكادەميالىق كوركەمسۋرەت ۋنيۆەرسيتەتىندە وقىعان, وتاندىق ساناۋلى سۋرەتشىلەردىڭ ءبىرى. ماسكەۋدە وقىعان جىلدار وعان قانات ءبىتىرىپ, شالقار شابىت سىيلادى. بىرەگەي وقۋ ورنىنداعى ۇلاعاتتى ۇستازداردىڭ ونەگەسىن كورىپ, شەبەرلىگىن شىندادى. كۇمبەزدەرى كۇمبىرلەگەن كونە قالاداعى مۇراجايلاردى ارالاپ, ورىستىڭ اتاقتى سۋرەتشىلەرىنىڭ تۋىندىلارىن تاماشالادى.
ول كىسىنى پەيزاج جانرىنىڭ تايپالعان جورعاسى دەۋگە بولادى. ونىڭ شىعارماشىلىعىندا تابيعاتتىڭ عاجايىپ قۇبىلىستارى ايرىقشا ورىن العان. سۋرەتشىنىڭ ءار قارتيناسى ءتۇرلى تۇستەرگە باي, بوياۋى قانىق بولىپ كەلەدى. مىسالى «كوكتەم» دەگەن تۋىندىسىن الايىق. كادىمگى استانانىڭ ساعىندىرىپ كەش جەتەتىن كوكتەمى. بىراق ول اۆتوردىڭ قىلقالامىنىڭ اسەرىمەن كەرەمەت قۇلپىرىپ كەتكەن. شايداي اشىق اسپاننان كۇن شۇعىلا شاشىپ تۇر. جاسىل جەلەك جامىلعان اعاشتاردىڭ جاپىراعى سىبدىر قاعىپ, كوڭىلىڭىزدى نازىك سەزىمگە بولەيدى. وسى كورىنىستەر ارقىلى سۋرەتشى بەيبىت ءومىردىڭ قادىرىن فيلوسوفيالىق ويمەن بەدەرلەگەن. اقباس الاتاۋدىڭ باۋرايىنداعى «ەسىك كولى» دەگەن ەڭبەگى دە سۇلۋلىعىمەن ەرەكشەلەنەدى. سونداي-اق «جىم-جىرت», «اۋىلعا اپارار جول», «استانانىڭ شەتى», «كوكتەم», «وزەن بويىنداعى ۇيلەر» اتتى كارتينالارى دا ويلىلىعىمەن, كوركەمدىگىمەن كوز تارتادى.
«شىنىباي – وتە تالانتتى سۋرەتشى. رەسەيدەگى ۆ.ي. سۋريكوۆ اتىنداعى كوركەمسۋرەت ۋنيۆەرسيتەتىن تامامداعان تۇلەكتەردىڭ ءبارى دە جوعارى باعالانادى. سونىمەن بىرگە, ول – ەۋروپاداعى بەينەلەۋ ونەرىنىڭ ءتۇرلى مەكتەپتەرىنەن ءدارىس الىپ, ءوز شەبەرلىگىن بايىتقان جىگىت. سۋرەتشىنىڭ قولىنان شىققان كەز كەلگەن شىعارمالارىنان فيلوسوفيالىق وي تۇيۋگە بولادى. ونىڭ ءبارى تازالىعىمەن ءتانتى ەتەدى», دەيدى بەلگىلى سۋرەتشى ەرمەك اسىلحانوۆ.
وسىدان التى-جەتى جىل بۇرىن شىنىباي اعامىز الەمدىك بەينەلەۋ ونەرىنىڭ تارلاندارى تۋعان پورتۋگاليا, يسپانيا, يتاليا, تۇركيا ەلدەرىندە بولىپ, ءبىلىمىن جەتىلدىرىپ قايتتى. سول ءىسساپار اياسىندا كورمە وتكىزىپ, قازاق قىلقالام شەبەرىنىڭ تۋىندىلارى سۋرەت ونەرىن جوعارى باعالايتىن ەۋروپالىقتاردى سۇيسىنتەدى.
– جاقسى سۋرەتشى بولۋ ءۇشىن پراكتيكانى عانا ەمەس, تەوريانى دا جەتىك ءبىلۋ كەرەك. ءبىز شەتەلگە بارىپ, اتاقتىلاردان ءدارىس تىڭدادىق. ومىردەن جيناعان قورىمىز مول. ءبىزدىڭ مۋزەيلەرگە الەمگە تانىمال سۋرەتشىلەردىڭ كارتينالارىنىڭ كوشىرمەسىن سالىپ, ءىلىپ قويسا بولادى. بالالار سونى كورىپ, اسەرلەنەر ەدى. نەگىزى, ەلوردادا بەينەلەۋ ونەرىنىڭ مۋزەيى بولەك بولسا دەيمىن. الەمدەگى تۋريستەردىڭ دەنى بەينەلەۋ مۋزەيىن كورۋگە كەلەدى. بۇل ەل بيۋدجەتىنە قانشاما قارجى تۇسىرەدى. ايتالىق, ءوزىم شەتەلگە بارا قالسام, الدىمەن مۇراجايدى ارالاۋعا اسىعامىن. شەتەلدىكتەر حالىقتى ونەرىمەن باعالايدى. مىسالى, گوللانديادان قانشاما تالانتتى سۋرەتشىلەر شىقتى. سول ارقىلى مەملەكەتتىڭ دە اتاعى جەر جۇزىنە جايىلدى. وسىنداي ناسيحات بىزگە دە كەرەك, – دەيدى ول.
تالانتتى قىلقالام شەبەرى ءبىراز جىلداردان بەرى باس قالادا تۇرىپ, جاڭا استانانىڭ كەلبەتىن كوركەمدەگەن كوپتەگەن توپتامالىق تۋىندىلاردى ومىرگە اكەلدى. قازاق ۇلتتىق ونەر ۋنيۆەرسيتەتىندە بەينەلەۋ ونەرىنەن جاستارعا ءدارىس وقيدى. شىنىباي اعا وتە قاراپايىم, جىلى جىميىپ جۇرەدى دە قويادى. ادامي قاسيەتى دە ءتانتى ەتەدى.
مىنە, ەلورداعا كۇز كەلىپ, العاشقى قار دا جاۋدى. تابيعاتتىڭ وسىنداي توسىن قۇبىلىستارىنان سۋرەتشىلەر شابىت الادى. وسى ءساتتى قالت جىبەرمەۋ ءۇشىن ول كىسى دە اساي-مۇسەيىن ارقالاپ, تابيعات اياسىنا شىعۋعا اسىعىپ بارا جاتقان بولار...