قازاقستاندا العاش رەت ونەركاسىپتىك كاسىپورىندار مەن تابيعات قورعاۋ قىزمەتى سالاسىنداعى قىزمەتتەر سالاسى ءۇشىن بىرقاتار مىندەتتى نورمالار مەن تالاپتار ازىرلەنۋدە. بيىل 1 شىلدەدە قابىلدانعان جاڭا ەكولوگيالىق كودەكستىڭ تالاپتارىنا سايكەس قازاقستاندا ەكولوگيا سالاسىنداعى ۇلتتىق ستاندارتتار سەرياسىن جاساۋ پروتسەسى باستالدى. باستى ماقسات – قورشاعان ورتانى قورعاۋ جانە شارۋاشىلىق قىزمەت پروتسەسىندە ەكولوگيالىق جاعدايدى جاقسارتۋ.
وسىعان بايلانىستى ەلىمىزدە تۇراقتى دامۋ باعىتى رەتىندە ەكولوگيالىق ستاندارتتاۋدىڭ پايدا بولعانى تۋرالى ايتۋعا بولادى.
قۇقىق بەلگىلەيتىن سيپاتتاعى كودەكسكە قاراعاندا, ستاندارتتاردا قورشاعان ورتاعا تەحنوگەندىك جانە انتروپوگەندىك اسەر ەتۋ سالاسىندا كاسىپورىندار مەن ۇيىمدارعا قويىلاتىن ناقتى, عىلىمي نەگىزدەلگەن تالاپتار قامتىلادى. وسى شەكتى رۇقسات ەتىلگەن نورمالاردىڭ بۇزىلۋى, تيىسىنشە, ستاندارتقا قايشى كەلەدى جانە جالپى كاسىپورىن قىزمەتىنە سايكەس كەلمەيدى.
قازاقستان رەسپۋبليكاسى الەمنىڭ دامىعان ەكونوميكالارىنىڭ قاتارىنا كىرۋ ءۇشىن بارلىق كۇش-جىگەرىن جۇمساپ كەلەدى جانە بۇل ماسەلەدە ادام مەن تابيعات اراسىندا جول بەرىلەتىن شەكارالاردى ناقتى بەلگىلەمەي ارەكەت ەتۋ مۇمكىن ەمەس.
حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس, ءوندىرىس پەن سەرۆيستىك قىزمەت كورسەتۋ قورشاعان ورتاعا كەرى اسەرىن تيگىزبەۋى جانە حالىقتىڭ دەنساۋلىعىنا, وسىمدىكتەر مەن جانۋارلار الەمىنە قاۋىپ توندىرمەۋى ءۇشىن ءونىمنىڭ, كورسەتىلەتىن قىزمەتتەردىڭ ساپاسىن جانە ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىكتى باسقارۋ ءوزارا تىعىز بايلانىستا جۇزەگە اسىرىلادى.
جاڭا ەكولوگيا كودەكسىن ازىرلەۋ كەزىندە الەمدىك ءىجو-ءنىڭ شامامەن 60%-عا جۋىق ۇلەسى بار 40-قا جۋىق مەملەكەتتى بىرىكتىرەتىن ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمى ەلدەرىنىڭ تاجىريبەسى نەگىزگە الىندى. ەىدۇ ەلدەرى ەكونوميكالىق ماسەلەلەردى ەكولوگيالىق قۇراۋىشتارمەن ءبىر جيىنتىقتا شەشەدى, سوندىقتان قازاقستان وسى پروگرەسسيۆتى كوزقاراستى تولىعىمەن بولىسۋگە دايىن.
ۇلتتىق ستاندارتتاۋ جوسپارىنا رەسۋرستاردى ۇنەمدەۋ, ەكوۋىتتىلىق, راديواكتيۆتى قالدىقتاردى باسقارۋ سالاسىنداعى ۇلتتىق ستاندارتتار جانە وسىعان ۇقساس حالىقارالىق جانە ەۋروپالىق ستاندارتتاردىڭ تالاپتارىنا نەگىزدەلگەن باسقا دا ستاندارتتار ەنگىزىلدى جانە پراكتيكالىق ازىرلەۋگە كەلىپ ءتۇستى.
«رەسۋرس ۇنەمدەۋ. قۇرامىندا سىناپ بار قۇرىلعىلار مەن اسپاپتاردى قوسپاعاندا, ەلەكتر-تەحنيكالىق جانە ەلەكتروندىق جابدىقتاردىڭ قالدىقتارىمەن بۇكىل ومىرلىك تسيكلى كەزەڭدەرىندە جۇمىس ىستەۋ. قاۋىپسىزدىك تالاپتارى» دەپ اتالاتىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ستاندارتى ەلەكتر جابدىقتارىن قاۋىپسىز جيناۋعا جانە كادەگە جاراتۋعا قويىلاتىن تالاپتاردى بەلگىلەيدى. كادەگە جاراتۋ بارىسىندا ول كوبىنە قۇرامىندا ۋىتتى زاتتار بار قالدىقتارعا اينالادى, سوندىقتان ولاردى وڭدەۋدەگى باسىم باعىت قاۋىپسىز كادەگە جاراتۋ بولىپ سانالادى.
راديواكتيۆتى قالدىقتاردىڭ قورشاعان ورتاعا زياندى اسەرىن بولدىرماۋ ماقساتىندا «بيتۋمدالعان راديواكتيۆتى قالدىقتار. جالپى تەحنيكالىق تالاپتار» جانە «تسەمەنتتەلگەن راديواكتيۆتى قالدىقتار. جالپى تەحنيكالىق تالاپتار» دەپ اتالاتىن ستاندارتتار ازىرلەنۋدە. مۇنداي قالدىقتاردى باقىلاۋسىز جيناۋعا بولمايدى, ولار الۋ, تاسىمالداۋ جانە كومۋ بويىنشا ەرەكشە تالاپتاردى قاجەت ەتەدى جانە جاڭا ستاندارت وسى سالادا ەرەكشە باقىلاۋدى قامتاماسىز ەتۋگە ارنالعان.
ەكولوگيا كودەكسى اياسىندا العاش رەت «قالدىقتار. سيپاتتامالارى. ەكوۋىتتى سىناقتار جۇرگىزۋ ءۇشىن قالدىقتاردىڭ سىناق ۇلگىلەرىن دايىنداۋ» دەپ اتالاتىن ستاندارت ازىرلەنۋدە. ستاندارت قورشاعان ورتا ءۇشىن قالدىقتاردىڭ قاۋىپسىزدىك دەڭگەيىن انىقتاۋعا جانە مۇمكىن بولعان جاعدايدا قالدىقتاردى ۇتىمدى پايدالانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن ەكوۋىتتىلىق كورسەتكىشىن ايقىنداۋعا باعىتتالعان.
ەۋروپالىق ستاندارتتار نەگىزىندە «قالدىقتارعا جانە قايتا وڭدەۋگە ارنالعان موبيلدىك كونتەينەرلەر», «جىلجىمالى قوقىس كونتەينەرلەرى. 6-ءبولىم: قاۋىپسىزدىك پەن گيگيەنا تالاپتارى» دەپ اتالاتىن ستاندارتتار جاسالۋدا. وسى ستاندارتتار, تيىسىنشە, قالدىقتاردى جيناقتاۋ جانە سۇرىپتاۋ ءۇشىن قاۋىپسىز ورىن بولۋعا ءتيىستى قوقىس جيناعىشتارعا قويىلاتىن تالاپتاردى ايقىندايدى, بۇل قورشاعان ورتانىڭ ساپاسىنا, ەلدى مەكەندەردىڭ سانيتارلىق جاي-كۇيىنە, قالالارىمىز بەن اۋىلدارىمىزدىڭ ەستەتيكالىق تارتىمدىلىعى مەن ەپيدەميولوگيالىق قاۋىپسىزدىگىنە ەلەۋلى اسەر ەتەدى.
ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك جونىندەگى ستاندارتتاردى ازىرلەۋ تۇراقتى دامۋدىڭ جانە قولايلى پەرسپەكتيۆالاردىڭ نەگىزگى قۇراۋىشتارىنىڭ ءبىرى. ەكونوميكالىق قىزمەت كونتەكسىندەگى قورشاعان ورتانى ءتيىمدى باسقارۋ قازىرگى ۇرپاقتىڭ ءومىر سۇرۋىنە قولايلى جاعدايلاردى عانا ەمەس, سونىمەن بىرگە تابيعي رەسۋرستاردى ۇتىمدى پايدالانۋدى جانە بولاشاققا ساقتاۋدى, ەنەرگيا تيىمدىلىگىن ارتتىرۋدى جانە باسقا دا ەكولوگيالىق قاۋىپسىزدىك ەلەمەنتتەرىن قامتاماسىز ەتەدى.
«قازستاندارت» رمك جوعارىدا اتالعان ستاندارتتاردى ازىرلەۋ جونىندەگى ۋاكىلەتتى ورگانى بارلىق مۇددەلى تاراپتاردى ازىرلەنەتىن قۇجاتتاردى جاريا تالقىلاۋعا قاتىسۋعا شاقىرادى. ساراپشىلىق قوعامداستىقتىڭ, جۇرتشىلىقتىڭ جانە وسى تاقىرىپقا بەي-جاي قارامايتىنداردىڭ بارلىعىنىڭ بىرلەسكەن كۇش-جىگەرى قازاقستاندا ەكولوگيا مەنەدجمەنتىنىڭ مەملەكەتتىك جۇيەسىن قۇرۋ جانە جالپى ءتيىمدى ەكوساياساتتى ىسكە اسىرۋ كەزىندە ۇزدىك پىكىرلەر مەن پراكتيكانى ەسكەرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
سالتانات كارىبجانوۆا,
قازاقستان ستاندارتتاۋ
جانە مەترولوگيا ينستيتۋتى
ستاندارتتاۋ دەپارتامەنتىنىڭ باسشىسى