وتباسىنداعى ويران ازايار ەمەس

«تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق پروفيلاكتيكاسى تۋرالى» زاڭ قابىلدانعان 12 جىلدىڭ ىشىندە بۇل قۇجاتقا 12 رەت وز­­گەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىل­گەن ەكەن. ال وتكەن جىلدان باستاپ مەم­لە­كەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن تۇر­مىس­تىق زورلىق-زومبىلىق ءۇشىن جاۋاپ­كەر­­شىلىك تاعى كۇشەيتىلدى. ءىىم وكىلى­نىڭ ما­لىم­دەۋىنشە, جىل باسىنان بەرى پو­لي­تسيا قىز­مەت­كەرلەرى 47 مىڭنان اس­تام قورعاۋ نۇس­قا­ماسىن شىعارسا, تاعى 6 مىڭ­عا جۋىق وتباسى تي­رانىنا سوت ارنايى تالاپتار بەلگى­ل­ەگەن.

تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتىڭ كوبى­نە-كوپ جاسىرىن سيپاتتا بولاتىنىن ايتقان سپيكەر ادەتتە ايەلدەردىڭ وتبا­سىنداعى داۋ-جانجالدى سىرتقا شىعار­ماي, ىشتە تۇمشالاپ, جاسىرىپ قا­لاتىنىن جەتكىزدى. «وتباسىلىق تيراننىڭ وزبىرلىعىنان قورعانۋ ءۇشىن ولار ءتىپتى پوليتسياعا دا بارعىسى كەلمەيدى», دەدى ا.ميليۋك.

ەلىمىزدە تۇرمىستىق زور­لىق-زومبى­لىق­قا قارسى كۇرەس كۇشەي­تىل­دى, زاڭ تالاپ­تارى دا قاتاڭدا­تىلدى. الاي­دا زاڭ­دىق تۇرعىدان وسىنداي ادىس­تەردى بەل­سەندى قولدانۋ ەكىنشى ءبىر ماسە­لەنى تۋىن­داتىپ وتىر. سوڭعى ۋاقىت­تا ەلىمىزدە اجى­راسۋ كو­بە­يىپ كەتكەن. ستاتيستيكا­عا سايكەس, 2020 جىلى ەلى­مىزدە 14700 وت­باسى­لىق جۇپ اجى­راس­سا, ولاردىڭ دەنى – 1 جى­لدان 4 جىل­عا دەيىن عانا نەكەدە بول­عان­دار. ال 2300 شا­ڭى­راق ءتىپتى ءبىر جىل­عا جەتپەي شايقالعان.

«مۇنداي جاعداي ەلدەگى ءتىرى جەتىمدەر قاتارىن قالىڭداتىپ, تولىق ەمەس جانە از قامتىلعان وتباسىلار سانىنىڭ ارتۋى, اليمەنت تولەۋدەن جالتارعان جا­ۋاپ­سىز اكە سەكىلدى ونسىز دا كۇرمەۋى قيىن الەۋمەتتىك ماسەلەلەردى كۇردەلەندىرىپ وتىر», دەگەن سپيكەر تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىقتى بوگەۋ ءۇشىن, ەڭ الدىمەن, وعان جول بەرەتىن سەبەپتەردىڭ الدىن الۋ كەرەك ەكەنىن تىلگە تيەك ەتتى. وسىعان وراي ىشكى ىستەر مينيسترلىگىنىڭ وكىلى: «جاقىندارىنا كۇش كورسەتەتىن قۇقىق بۇزۋشىلارمەن دە, زورلىق-زومبىلىق قۇرباندارىمەن دە كەشەندى وڭالتۋ جانە پسيحوكوررەكتسيالىق جۇمىستار جۇرگىزۋگە بەت بۇرۋىمىز قاجەت», دەدى.

«تۇرمىستىق زورلىق-زومبىلىق پەن اجىراسۋدىڭ الدىن الۋدا وتباسىلىق قۇندىلىقتاردى ارتتىرىپ, سالاماتتى ءومىر سالتىن ۇستانۋدىڭ ماڭىزى زور. وسىعان وراي ءىىم قازىرگى ۋاقىتتا دە­پۋ­­تاتتىق كورپۋسپەن بىرلەسىپ قۇقىق بۇزۋ­شىلار ءۇشىن وڭالتۋ باعدار­لاما­لارىن ەنگىزۋ ماسەلەلەرىن جان-جاقتى قاراستىرۋ ۇستىندە. ال بۇل باستامالاردى وتباسى ينستيتۋتىن نىعايتۋدىڭ جەكەلەگەن ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسى شەڭبەرىندە ىسكە اسىرۋ جوس­پارلانىپ وتىر», دەگەن ۆەدومستۆو قىزمەتكەرى وتباسىنداعى زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ ءۇشىن ۇكىمەت­تىك ەمەس ۇيىمداردىڭ الەۋەتىن ءتيىمدى پايدالانۋ كەرەكتىگىن دە اتاپ ءوتتى. «مۇنداي ۇيىمدار تۇرمىستىق زور­لىق-زومبىلىق قۇرباندارىنا باس­پانا بەرىپ قانا قويمايدى, ولارعا قۇقىقت­ىق, مەديتسينالىق, الەۋمەتتىك, سون­داي-اق پسيحولوگيالىق تۇرعىدان كومەك كورسەتەدى, ترەنينگتەر مەن كونسۋلتاتسيالار وتكىزەدى», دەگەن ا.ميليۋك ءوز شاڭىراعىندا ەرىنەن زورلىق كورىپ, زوم­بى­لىقتىڭ قۇربانى بولعان كەز كەل­گەن جان وسىنداي ۇيىمدارعا جۇگىنە الا­­تىنىن, بولماسا پوليتسيا قىزمەتكەر­لەرى­نىڭ تىكەلەي كومەگىمەن داعدارىس ورتالىق­تارىنا ورنالاسا الاتىندىعىن ايتتى.

ال بۇگىندە ەلىمىز بويىنشا 49 داع­دارىس ورتالىعى جۇمىس ىستەسە, ونىڭ 39-ى ارنايى باسپانامەن قامتاماسىز ەتىل­گەن. بيىلدىڭ وزىندە پوليتسيا قىز­مەت­كەرلەرى وتباسىنان جىلۋ تاپپاي, تاياققا جىعىلىپ, قيىن جاعدايعا تاپ بولعان 3 مىڭنان استام ايەلدى داعدارىس ورتالىقتارىنا ورنالاستىرعان.